Maria Peszek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Peszek
Ilustracja
Maria Peszek (2008)
Imię i nazwisko Maria Teresa[1] Peszek
Pseudonim Mania, Maria Awaria
Data i miejsce urodzenia 9 września 1973
Wrocław
Gatunki rock alternatywny, indie pop, shock rock, muzyka alternatywna
Zawód piosenkarka, autorka tekstów, aktorka
Wydawnictwo Kayax, Mystic Production, Warner Music Poland
Powiązania Wojciech Waglewski, Emade, Andrzej Smolik
[[Plik:{{{podpis}}}|130x100px|alt=Faksymile|]]
Strona internetowa

Maria Teresa Peszek (ur. 9 września 1973 we Wrocławiu[2]) – polska aktorka, piosenkarka i autorka tekstów piosenek.

Zadebiutowała w 1993 roku jako aktorka filmowa i teatralna. Występowała m.in. na scenie Teatru Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatru Studio i Teatru Narodowego w Warszawie. Ma na swoim koncie szereg kreacji filmowych, telewizyjnych i teatralnych, a także liczne role w spektaklach Teatru Telewizji.

W 2005 roku rozpoczęła karierę muzyczną, tworząc widowisko muzyczne i płytę Miasto mania. Trzy lata później nagrała album Maria Awaria. Obie płyty zostały bardzo pozytywnie przyjęte przez krytyków i publiczność, czyniąc z Peszek jedną z najpopularniejszych artystek polskiej sceny alternatywnej. W 2012 roku wydała trzeci album studyjny pt. Jezus Maria Peszek, który był kolejnym sukcesem zarówno artystycznym, jak i komercyjnym. Jej twórczość muzyczna charakteryzuje się kontrowersyjnymi tekstami i występami[3][4].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z rodziny o tradycjach teatralnych – jej brat Błażej i ojciec Jan są aktorami. Sama jako aktorka zadebiutowała już w 1984 roku w serialu Rozalka Olaboga, gdzie wcieliła się w postać Aldzi Klos. Miała wówczas dziesięć lat. W tym samym roku pojawiła się na deskach krakowskiego Teatru Juliusza Słowackiego w spektaklu Wesele w reżyserii Mikołaja Grabowskiego.

W 1992 roku ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie. W roku 1996 ukończyła krakowską Państwową Wyższą Szkołę Teatralną[2]. Odbyła kursy śpiewu u sopranistki Elżbiety Towarnickiej (znanej ze współpracy ze Zbigniewem Preisnerem i Janem Kantym Pawluśkiewiczem), a następnie – u Elżbiety Zapendowskiej.

1993–2004: Kariera aktorska[edytuj | edytuj kod]

Jako „dorosła” aktorka zadebiutowała w 1993 roku w rolach teatralnych i epizodycznie w filmie Lista Schindlera[5]. 6 stycznia 1995 pojawiła się na scenie Teatru Juliusza Słowackiego w Krakowie w adaptacji sztuki Brunona Schulza Sanatorium pod Klepsydrą. Zagrała tam poczwórną rolę, a za scenariusz i reżyserię tego spektaklu odpowiedzialny był jej ojciec. Po zakończeniu studiów w 1996 roku wyjechała do Warszawy i zagrała w filmie Nocne graffiti Macieja Dutkiewicza, u boku takich osób jak Kasia Kowalska, Marek Kondrat czy Stanisława Celińska. Związała się z Teatrem Studio w Warszawie. Tam wystąpiła w sztuce Don Juan Jerzego Grzegorzewskiego, z którym współpracowała także przy kolejnych spektaklach Teatru NarodowegoNoc listopadowa według Stanisława Wyspiańskiego (1997) i Ślub według Witolda Gombrowicza (1998). Kolejna sztuka, Kubuś P. z 1999 roku, nie zdobyła szczególnie dobrych opinii, lecz rola Marii Peszek została odebrana bardzo pozytywnie[6]. W tym samym roku otrzymała nagrodę promocyjną im. Kazimierza Krzanowskiego na festiwalu Kontrapunkt za rolę w sztuce Bam[7].

W 2000 roku na 21. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu otrzymała nagrodę publiczności. Wykonywała wówczas piosenkę „Jestem wiatrem, jestem burzą”. W tym samym roku wzięła udział w spektaklach Ogień w głowie Piotra Łazarkiewicza i Miłość na Madagaskarze Zbigniewa Brzozy. W latach 2000–2001 związana była z serialem Miasteczko. Zagrała też w filmie Wiedźmin oraz w jego serialowej wersji. W roku 2002 na sopockim festiwalu Dwa Teatry otrzymała nagrodę za rolę w spektaklu Ożenek w reżyserii Jerzego Stuhra[8]. W 2002 roku wzięła udział w filmie Julia wraca do domu Agnieszki Holland i pracowała nad dubbingiem do polskiej wersji serialu anime Mistrzowie kaijudo. Pojawiła się w spektaklu Sytuacje rodzinne Piotra Łazarkiewicza i programie teatralnym Muzyka ze słowami Piotra Cieplaka. W 2003 roku zagrała w dwóch sztukach Zbigniewa Brzozy: Mewa i Bal pod Orłem. Wystąpiła także w filmie Ubu Król (reż. Piotr Szulkin). W 2004 roku zdobyła drugą już nagrodę na festiwalu Dwa Teatry, tym razem za kreację w sztuce Martwa królewna[8].

Od 2005: Kariera muzyczna[edytuj | edytuj kod]

2005–07: Miasto mania[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2005 nakładem wytwórni Kayax (której założycielką jest Kayah) ukazał się debiutancki album muzyczny Marii Peszek zatytułowany Miasto mania. Płyta została nagrana we współpracy z Wojciechem Waglewskim oraz jego synami – Fiszem i Emade. Była to zarazem ścieżka dźwiękowa multimedialnego przedstawienia pod tym samym tytułem, do którego scenariusz i większość tekstów napisała sama Maria Peszek. Artystka wyreżyserowała także to widowisko. Album osiągnął duży sukces, docierając do 6. miejsca na polskiej liście sprzedaży OLiS[9], a wysoka sprzedaż przyniosła mu status platynowej płyty[10].

Na początku 2006 roku płyta Miasto mania została wyróżniona Fryderykiem za „produkcję muzyczną roku”, a sama wokalistka otrzymała nagrodę w kategorii „nowa twarz fonografii[11]. Na Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film jesienią 2006 nagrodzone zostały teledyski do dwóch pierwszych singli artystki: „Moje miasto” w kategorii „plastyczna aranżacja przestrzeni” oraz „Nie mam czasu na seks” za reżyserię i zdjęcia[12]. W tym samym roku ukazał się kolejny singel, „Miły mój” oraz minialbum Mania siku, składający się z nagrań koncertowych i nowych utworów.

W styczniu 2007 został wydany singel i teledysk „W deszczu maleńkich żółtych kwiatów” zespołu Myslovitz, z gościnnym udziałem Marii Peszek. Artystka pojawiła się też w utworze „Hemoglobina” projektu L.U.C. & Rahim. Latem wystąpiła na koncercie TOPtrendy, zajmując siódmą lokatę w rankingu artystów, którzy w poprzednim roku sprzedali najwięcej płyt. Wykonała utwór „Piejo kury piejo” Grzegorza z Ciechowa i wiązankę kilku polskich przebojów.

2008–11: Maria Awaria[edytuj | edytuj kod]

Maria Peszek podczas koncertu, 2008

19 września 2008 roku ukazała się druga płyta długogrająca Marii Peszek zatytułowana Maria Awaria. Był to album koncepcyjny, na którym artystka poruszyła temat seksu i cielesności. Płyta wzbudziła wiele kontrowersji, szczególnie wśród konserwatywnych środowisk prawicowych. Tabloid Fakt z oburzeniem skrytykował piosenkarkę za odniesienia do seksu i „drwinę z polskiego tańca ludowego” (kujawiaka)[13]. Nasz Dziennik określił muzykę z albumu jako „obsceniczną i wulgarną”, a samą piosenkarkę potępił za „gardzenie tradycyjnymi wartościami”[14]. Skandal wywołał też udział Peszek w programie Kuba Wojewódzki. Ze względu na przepełnione erotyką treści padające w rozmowie, telewizja TVN przesunęła godzinę emisji odcinka[15]. Płyta Maria Awaria zebrała w większości przychylne opinie i spotkała się z sukcesem komercyjnym, docierając do pierwszego miejsca na liście sprzedaży w Polsce[16]. W niecały tydzień od premiery album uzyskał status złotej płyty[17] a już 17 października pokrył się platyną[18].

W grudniu 2008 Peszek rozpoczęła prowadzenie własnej audycji radiowej Radio Maria w rozgłośni Roxy FM. Program zawierał dyskusje z gośćmi, rozmowy ze słuchaczami oraz, jak powiedziała sama artystka, „utwory dobierane emocjami, a nie konwencjami, modą, trendami”[19]. 13 stycznia 2009 Maria Peszek została laureatką nagrody Paszport „Polityki” za album Maria Awaria w kategorii „muzyka popularna”[20]. Była także nominowana do plebiscytu Polka Roku, organizowanego przez Gazetę Wyborczą[21]. W kwietniu artystka zdobyła dwa Fryderyki w kategoriach „autor roku” oraz „album muzyki alternatywnej[22]. Latem wystąpiła na festiwalu TOPtrendy, jako druga na liście polskich wykonawców, którzy w poprzednim roku sprzedali najwięcej płyt. Zaprezentowała wówczas nowy singel, „Muchomory”. Album ostatecznie osiągnął nakład 55 tysięcy egzemplarzy[23].

W maju 2010 aktorka wzięła udział w rozbieranej fotosesji w albumie fotograficznym Pierwsi w Polsce, który powstał w ramach kampanii antynowotworowej[24]. Jesienią pojawiła się w reklamie banku Inteligo[25]. W 2011 powstał film Pauza w reżyserii Dominiki Podczaskiej-Tchórzewskiej, z narracją Marii Seweryn, będący oficjalnym pożegnaniem z erą Marii Awarii. W tym samym roku Peszek nagrała piosenkę „Znajdziesz mnie znowu” do filmu Z miłości Anny Jadowskiej[26].

2012–15: Jezus Maria Peszek[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 2012 roku udzieliła wywiadu tygodnikowi Polityka, w którym wyznała, że przez dłuższy czas chorowała na neurastenię[27]. Wyznanie to zostało opacznie odebrane przez polskie społeczeństwo i sprowokowało ataki w stronę piosenkarki[28]. W październiku, nakładem Mystic Production, wydała trzeci album pt. Jezus Maria Peszek, na którym poruszyła temat zmagania się z chorobą, a także religijności, polskości, patriotyzmu czy tradycyjnych ról społecznych[29]. Utwór „Pan nie jest moim pasterzem” był wyraźną manifestacją jej ateizmu, który zadeklarowała również na łamach „Tygodnika Powszechnego[30]. Premierę albumu poprzedził singel „Padam”, a następnie wydano teledysk „Ludzie psy”. Płyta spotkała się z pozytywnym odbiorem publiczności, debiutując na 1. miejscu listy sprzedaży w Polsce[31] i utrzymując się na szczycie przez cztery tygodnie z rzędu. Nieco ponad miesiąc po premierze uzyskała certyfikat platynowej[32]. Album zebrał także bardzo pozytywne recenzje[33][34]. Część krytyków uznała go za najlepsze wydawnictwo w dorobku Peszek[35][36], a przez niektórych został nawet obwołany jednym z najlepszych polskich albumów ostatnich lat[37].

W maju 2013 Peszek została Kobietą Dekady Glamour[38]. W czerwcu, dzięki wysokiej sprzedaży płyty Jezus Maria Peszek, po raz kolejny wystąpiła na festiwalu TOPtrendy, wykonując „Ludzie psy” oraz dwa kolejne single: „Sorry Polsko” i „Pan nie jest moim pasterzem”. W tym samym roku odrzuciła propozycję wzięcia udziału w trzeciej edycji programu The Voice of Poland na stanowisku trenera[39], a w grudniu zakończono nadawanie jej autorskiej audycji Radio Maria[40]. Album Jezus Maria Peszek promowała długa trasa koncertowa, w ramach której Peszek, poza Polską, występowała w Irlandii, Anglii i Czechach. W lutym 2014 wydała koncertowy album JEZUS is aLIVE, a 4 października 2015 roku zagrała ostatni koncert promujący album Jezus Maria Peszek[41].

Od 2016: Karabin[edytuj | edytuj kod]

Jej kolejny album, zatytułowany Karabin, ukazał się 26 lutego 2016 nakładem wytwórni Warner Music Poland[42]. Płytę poprzedził singel „Polska A B C i D”, który cieszył się popularnością i został jej pierwszym numerem 1 na Liście przebojów Trójki. W tym samym roku nakręcono też teledyski „Samotny tata”, z gościnnym udziałem Eryka Lubosa, oraz „Ej Maria”, sfilmowany w Kijowie. Płyta Karabin spotkała się z mieszanym odbiorem krytyków[43][44], choć szybko uzyskała status złotej[45]. Trasa koncertowa promująca krążek ponownie objęła występy w Polsce i za granicą.

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Dyskografia Marii Peszek.

Albumy studyjne[edytuj | edytuj kod]

Aktorstwo[edytuj | edytuj kod]

Role teatralne[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Na stronie internetowej ZAiKS (online.zaiks.org.pl) w wyszukiwarce utworów M. Peszek: ZAiKS- panel główny. W: online.zaiks.org.pl [on-line]. Stowarzyszenie Autorów ZAiKS. [dostęp 2016-11-26].
  2. a b ksok: 39. urodziny Marii Peszek. W: Grupa Onet.pl S.A. [on-line]. muzyka.onet.pl, 9 września 2012. [dostęp 2016-01-23].
  3. Płock. Peszek i Klinika Lalek na Rynku Sztuki. e-teatr.pl. [dostęp 2016-12-24].
  4. Aleksandra Dybiec: 'Bluźnierczy i antypolski'. Senator PiS o koncercie Marii Peszek. W: Gazeta Wyborcza [on-line]. plock.wyborcza.pl, 2013-09-04. [dostęp 2016-12-24].
  5. Lista Schindlera (1993) – Pełna obsada - Filmweb. W: Filmweb [on-line]. filmweb.pl. [dostęp 2016-11-26].
  6. Maria Peszek - Życie i twórczość | Twórca | Culture.pl (pol.). W: Culture.pl [on-line]. culture.pl, 2002. [dostęp 2009-06-29].
  7. Kontrapunkt 2005 (pol.). kontrapunkt.pl, 2005. [dostęp 2016-11-26].
  8. a b c d Maria Peszek, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [online] [dostęp 2016-11-26].
  9. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS - Official Retail Sales Chart (pol.). W: OLiS [on-line]. olis.onyx.pl, 2006-01-30. [dostęp 2009-06-29].
  10. łuk: Platynowa Mania (pol.). W: Gazeta.pl [on-line]. warszawa.wyborcza.pl, 2006-12-08. [dostęp 2016-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-01)].
  11. Nominowani i laureaci :: Nagroda muzyczna - Fryderyk :: Związek Producentów Audio-Video (pol.). zpav.pl. [dostęp 2016-12-05].
  12. Laureaci 15. Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film 2006 - film.gildia.pl - film, newsy, recenzje (pol.). film.gildia.pl, 2006-10-10. [dostęp 2016-11-26].
  13. Kontrowersyjna płyta Marii Peszek (pol.). W: Onet.pl [on-line]. muzyka.onet.pl, 2008-09-13. [dostęp 2009-06-30].
  14. Maria Peszek potępiona! (pol.). W: Interia.pl [on-line]. muzyka.interia.pl, 2008-09-25. [dostęp 2009-06-29].
  15. PG: Maria Peszek nie boi się reakcji ludzi. W: Onet.pl [on-line]. muzyka.onet.pl, 2008-09-24. [dostęp 2009-06-30].
  16. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS - Official Retail Sales Chart (pol.). W: OLiS [on-line]. olis.onyx.pl, 2008-06-29. [dostęp 2009-06-29].
  17. Złota Maria Awaria. W: Agora SA [on-line]. infomuzyka.pl, 26 września 2008. [zarchiwizowane z tego adresu (29 października 2008)].
  18. ZPAV :: Bestsellery i wyróżnienia - Wyróżnienia - Platynowe płyty CD - Archiwum. W: Związek Producentów Audio-Video [on-line]. bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2009-09-15].
  19. Radio Maria, czyli autorska audycja Marysi Peszek. W: Agora SA [on-line]. infomuzyka.pl, 15 grudnia 2008. [zarchiwizowane z tego adresu (20 lipca 2009)].
  20. Maria Peszek zwycięska (pol.). W: Interia.pl [on-line]. muzyka.interia.pl, 2009-01-13. [dostęp 2011-11-15].
  21. Polka 2008 (pol.). W: Wysokie Obcasy [on-line]. wysokieobcasy.pl, 2009-01-11. [dostęp 2009-09-15].
  22. Fryderyki 2009: triumf Marii Peszek, Czesława i Comy (pol.). W: Onet.pl [on-line]. muzyka.onet.pl, 2009-04-20. [dostęp 2009-06-30].
  23. Paweł Kasa: Brutalna rzeczywistość sceny muzycznej (pol.). magazyntrendy.pl, 2011-03-30. [dostęp 2016-11-25].
  24. Pierwsi w Polsce – Nudografia – Baza z informacjami na temat rozbieranych scen polskich aktorek w filmie i teatrze TV (pol.). nudografia.pl. [dostęp 2010-05-28].
  25. Inteligo – Maria Peszek reklama 2010 (pol.). youtube.com. [dostęp 2012-12-05].
  26. Maria Peszek – Znajdziesz mnie znowu (pol.). tuba.pl. [dostęp 2012-12-05].
  27. Sorry Polsko. Jacek Żakowski z Marią Peszek o Polsce i nowej płycie. Polityka, 25 września 2012. [dostęp 2012-10-17].
  28. Hanna Rydlewska: Depresja medialna Marii Peszek. Dlaczego znani i bogaci nie powinni cierpieć, a tym bardziej o cierpieniu mówić (pol.). W: NaTemat.pl [on-line]. natemat.pl, 2012-10-01. [dostęp 2016-11-26].
  29. Jacek Świąder: Maria Peszek, „Jezus Maria Peszek”. Culture.pl. [dostęp 2012-10-17].
  30. Jezus, Maria, Andrzej. Tygodnik Powszechny, 28 października 2012. [dostęp 6 października 2016].
  31. OLiS - sprzedaż w okresie 01.10.2012 - 07.10.2012 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2012-10-15].
  32. ZPAV: platynowe płyty (pol.). zpav.pl. [dostęp 2011-12-05].
  33. Anna Szymla: Jezus Maria Peszek - Maria Peszek - Coś podskórnego - Muzyka - WP.PL (pol.). muzyka.wp.pl. [dostęp 2012-10-15].
  34. Monika Matura: Maria Peszek - „Jezus Maria Peszek” (pol.). infomusic.pl. [dostęp 2012-10-11].
  35. Bartosz Sadulski: Recenzja płyty: Maria Peszek – „Jezus Maria Peszek” (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2012-10-15].
  36. Łukasz Mantiuk: Maria Peszek – Jezus Maria Peszek (2012) – recenzja Łukasza (pol.). allaboutmusic.pl. [dostęp 2012-10-24].
  37. Paulina Błaszkiewicz: Jezus Maria Peszek - nowosci.com.pl (pol.). nowosci.com.pl, 2013-11-17. [dostęp 2016-12-23].
  38. „Glamour” wybrał 10 „Kobiet Dekady” - zobaczcie! (pol.). W: Plejada.pl [on-line]. plejada.pl, 2013-05-22. [dostęp 2013-05-27].
  39. Maria Peszek nie będzie jurorką w „The Voice Of Poland” (pol.). W: Plejada.pl [on-line]. plejada.pl, 2013-07-02. [dostęp 2013-07-03].
  40. Tomasz Baliszewski: Audycja Marii Peszek zniknie z anteny Roxy FM. Artystka za mało komercyjna? (pol.). W: NaTemat.pl [on-line]. natemat.pl, 2013-12-24. [dostęp 2016-12-23].
  41. Maria Peszek - WCZORAJ W DĄBROWIE GÓRNICZEJ ZAGRALIŚMY.... facebook.com, 2015-10-05. [dostęp 2015-12-26].
  42. Maria Peszek: „Karabin” to pacyfistyczna płyta wyrażona militarnymi środkami. W: Codzienna Gazeta Muzyczna [on-line]. cgm.pl, 2016-01-23. [dostęp 2016-01-23].
  43. Bartosz Sadulski: MARIA PESZEK – Karabin – Recenzja. W: Onet.pl [on-line]. muzyka.onet.pl, 7 marca 2016. [dostęp 27 marca 2016].
  44. Piotr Bratkowski: Maria Peszek: „Karabin”. Recenzja Piotra Bratkowskiego - KULTURA - Newsweek.pl. W: Newsweek Polska [on-line]. newsweek.pl. [dostęp 2016-11-25].
  45. maria peszek (@mariapeszek_official) • Instagram photos and videos. instagram.com, 2016-04-02. [dostęp 2016-04-05].
  46. XIV Festiwal Szkół Teatralnych | Festiwal Szkół Teatralnych (pol.). festiwalszkolteatralnych.pl. [dostęp 2016-11-26].
  47. Wdechy 2005 (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. wyborcza.pl, 2006-01-30. [dostęp 2016-11-26].
  48. Maria Peszek wśród laureatów „Fenomenu Przekroju 2005” (pol.). W: Filmweb [on-line]. filmweb.pl, 2006-02-02. [dostęp 2016-11-26].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]