Maria Peszek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maria Peszek
Ilustracja
Pseudonim Mania, Maria Awaria
Data i miejsce urodzenia 9 września 1973
Wrocław
Gatunki rock alternatywny
Zawód piosenkarka, aktorka
Aktywność od 1984
Wytwórnie płytowe Kayax, Mystic Production
Powiązania Andrzej Smolik, Myslovitz, Wojciech Waglewski
Strona internetowa

Maria Peszek (ur. 9 września 1973 we Wrocławiu[1]) – polska aktorka i piosenkarka.

Zadebiutowała w 1993 roku. Występowała m.in. na scenie Teatru Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatru Studio i Teatru Narodowego w Warszawie. Ma na swoim koncie szereg kreacji filmowych i telewizyjnych, a także liczne role w spektaklach Teatru Telewizji.

W 2005 roku rozpoczęła karierę muzyczną, tworząc widowisko muzyczne i płytę Miasto mania. Trzy lata później nagrała album Maria Awaria. Obie płyty zostały bardzo pozytywnie przyjęte przez krytyków i publiczność, czyniąc z artystki jednego z najpopularniejszych wykonawców polskiej sceny alternatywnej. W październiku 2012 wydała trzeci album studyjny pt. Jezus Maria Peszek.

Dzieciństwo i edukacja[edytuj]

Pochodzi z rodziny o tradycjach teatralnych – jej brat Błażej i ojciec Jan są aktorami.

Odbyła kursy śpiewu u sopranistki Elżbiety Towarnickiej (znanej ze współpracy ze Zbigniewem Preisnerem i Janem Kantym Pawluśkiewiczem), a następnie – u Elżbiety Zapendowskiej.

Lata 80.-90.: Początki kariery[edytuj]

Jako aktorka zadebiutowała w 1984 roku w serialu Rozalka Olaboga, gdzie wcieliła się w postać Aldzi Klos. Miała wówczas dziesięć lat. W tym samym roku pojawiła się na deskach krakowskiego Teatru Juliusza Słowackiego w spektaklu Wesele w reżyserii Mikołaja Grabowskiego.

W 1992 roku ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie. Profesjonalną karierę aktorską rozpoczęła debiutując 6 stycznia 1995 na scenie Teatru Juliusza Słowackiego w Krakowie w adaptacji sztuki Brunona Schulza Sanatorium pod Klepsydrą. Zagrała tam poczwórną rolę, a za scenariusz i reżyserię tego spektaklu odpowiedzialny był jej ojciec. W roku 1996 ukończyła krakowską Państwową Wyższą Szkołę Teatralną[1].

Po zakończeniu studiów wyjechała do Warszawy. Zagrała w filmie Nocne graffiti Macieja Dutkiewicza, u boku takich osób, jak Kasia Kowalska, Marek Kondrat czy Stanisława Celińska. Związała się z Teatrem Studio w Warszawie. Tam wystąpiła w sztuce Don Juan Jerzego Grzegorzewskiego, z którym współpracowała także przy kolejnych spektaklach Teatru NarodowegoNoc listopadowa według Stanisława Wyspiańskiego (1997) i Ślub według Witolda Gombrowicza (1998). Kolejna sztuka, Kubuś P. z 1999 roku, nie zdobyła szczególnie dobrych opinii, lecz rola Marii Peszek została odebrana bardzo pozytywnie[2]. W tym samym roku otrzymała Nagrodę Towarzystwa Przyjaciół Szczecina na festiwalu Kontrapunkt za rolę w sztuce Bam[3].

2000–04: Miasteczko i role teatralne[edytuj]

W latach 2000-2001 związana była z serialem Miasteczko. Na 21. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu (2000) otrzymała nagrodę publiczności. Wykonywała wówczas piosenkę "Jestem wiatrem, jestem burzą". W tym samym roku wzięła udział w takich spektaklach, jak Ogień w głowie Piotra Łazarkiewicza i Miłość na Madagaskarze Zbigniewa Brzozy. W roku 2001 na sopockim festiwalu Dwa Teatry otrzymała nagrodę za rolę w spektaklu Ożenek w reżyserii Jerzego Stuhra[3]. Zagrała w filmie Wiedźmin i w jego serialowej wersji.

W 2002 roku pojawiła się w filmie Julia wraca do domu Agnieszki Holland i pracowała nad dubbingiem do polskiej wersji filmu Mistrzowie kaijudo. Wzięła udział w spektaklu Sytuacje rodzinne Piotra Łazarkiewicza i programie teatralnym Muzyka ze słowami Piotra Cieplaka. W 2003 roku zagrała w dwóch sztukach Zbigniewa Brzozy: Mewa i Bal pod Orłem. Wystąpiła w filmie Ubu Król (reż. Piotr Szulkin).

W 2004 roku zdobyła drugą już nagrodę na festiwalu Dwa Teatry, tym razem za kreację w sztuce Martwa królewna[3].

2005–07: Miasto mania[edytuj]

W październiku 2005 nakładem wytwórni Kayax (której założycielką jest Kayah) został wydany debiutancki album muzyczny Marii Peszek zatytułowany Miasto mania. Płyta została nagrana we współpracy z Wojciechem Waglewskim oraz jego synami – Fiszem i Emade. Była to zarazem ścieżka dźwiękowa multimedialnego przedstawienia pod tym samym tytułem, do którego scenariusz i większość tekstów napisała sama Maria Peszek. Artystka wyreżyserowała także to widowisko. Album osiągnął duży sukces, docierając do szóstego miejsca na polskiej liście sprzedaży OLiS[4], a wysoka sprzedaż przyniosła mu status platynowej płyty[5]. Z pozytywnym przyjęciem spotkał się również pierwszy singel, "Moje miasto". Zajmował on wysokie miejsca na listach przebojów w Polsce.

Na początku 2006 roku płyta Miasto mania została wyróżniona Fryderykiem za Produkcję Muzyczną Roku, a sama wokalistka otrzymała nagrodę w kategorii Nowa Twarz Fonografii. Drugi singel "Nie mam czasu na seks" ukazał się wiosną 2006. Teledysk do tego nagrania zdobył dwie nagrody na Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film – za reżyserię i zdjęcia. Nagrodę w kategorii Plastyczna Aranżacja Przestrzeni przyznano teledyskowi "Moje miasto". Jesienią ukazał się kolejny singel "Miły mój" oraz minialbum mania siku.

W styczniu 2007 został wydany singel i teledysk "W deszczu maleńkich żółtych kwiatów" zespołu Myslovitz, z gościnnym udziałem Marii Peszek. Artystka pojawiła się też w utworze "Hemoglobina" projektu L.U.C & Rahim. Latem wystąpiła na koncercie TOPtrendy, zajmując siódmą lokatę w rankingu artystów, którzy w poprzednim roku sprzedali najwięcej płyt. Wykonała utwór "Piejo kury piejo" Grzegorza z Ciechowa i wiązankę kilku polskich przebojów.

2008–11: Maria Awaria[edytuj]

19 września 2008 roku ukazała się druga płyta długogrająca Marii Peszek zatytułowana Maria Awaria. Był to album koncepcyjny, na którym artystka poruszyła temat seksu i cielesności. Pierwszym singlem promującym wydawnictwo był utwór "Ciało", do którego powstał tekst odebrany jako kontrowersyjny. Płyta zebrała pochlebne recenzje i wzbudziła wiele kontrowersji, szczególnie wśród środowisk prawicowych. Tabloid Fakt skrytykował Marię Peszek za "ordynarne odniesienia do seksu" i "drwinę z polskiego tańca ludowego" (kujawiaka)[6]. Gazeta Nasz Dziennik określił muzykę z albumu jako "obsceniczną i wulgarną", a samą piosenkarkę potępił za "gardzenie tradycyjnymi wartościami"[7].

Płyta Maria Awaria spotkała się nie tylko z sukcesem artystycznym, ale i komercyjnym. Zajęła pierwsze miejsce na liście najlepiej sprzedających się płyt w Polsce OLiS[8]. W niecały tydzień od premiery album uzyskał status złotej płyty[9] a już 17 października pokrył się platyną[10]. Na początku października pojawił się drugi teledysk z płyty, tym razem do utworu "Rosół".

23 września piosenkarka wystąpiła w programie Kuba Wojewódzki. Ze względu na kontrowersyjne, przepełnione erotyką treści padające w rozmowie telewizja TVN przesunęła godzinę emisji odcinka[11]. W grudniu 2008 rozpoczęła prowadzenie własnej audycji radiowej Radio Maria w rozgłośni Roxy FM. Program zawiera dyskusje z gośćmi, rozmowy ze słuchaczami oraz, jak powiedziała sama artystka, „utwory dobierane emocjami, a nie konwencjami, modą, trendami”[12].

13 stycznia 2009 Maria Peszek została laureatką prestiżowej nagrody Paszport „Polityki” za album Maria Awaria w kategorii Muzyka Popularna[13]. Była także nominowana do plebiscytu Polka Roku, organizowanego przez Gazetę Wyborczą[14]. W kwietniu artystka zdobyła dwa Fryderyki w kategoriach Autor Roku oraz Najlepszy Album Muzyki Alternatywnej[15]. Latem wystąpiła na festiwalu TOPtrendy, jako druga na liście polskich wykonawców, którzy w poprzednim roku sprzedali najwięcej płyt. Zaprezentowała wówczas nowy singel – "Muchomory". Album osiągnął ostatecznie nakład 55 tysięcy egzemplarzy[16].

W maju 2010 aktorka wzięła udział w rozbieranej fotosesji w albumie fotograficznym Pierwsi w Polsce, który powstał w ramach kampanii antynowotworowej. Brały w nim udział również takie aktorki jak: Izabela Kuna, Anna Dereszowska, Małgorzata Socha, Danuta Stenka, Martyna Wojciechowska, Grażyna Wolszczak i Ilona Wrońska[17]. Jesienią pojawiła się w reklamie banku Inteligo[18]. W 2011 powstał film Pauza w reżyserii Dominiki Podczaskiej-Tchórzewskiej, z narracją Marii Seweryn, będący oficjalnym pożegnaniem z erą Marii Awarii. W tym samym roku Peszek nagrała piosenkę "Znajdziesz mnie znowu" do filmu Z miłości Anny Jadowskiej[19].

2012-15: Jezus Maria Peszek[edytuj]

We wrześniu 2012 roku udzieliła wywiadu, w którym wyznała, że przez dłuższy czas chorowała na neurastenię[20]. W październiku wydała trzeci album pt. Jezus Maria Peszek, na którym poruszyła temat własnego zmagania z chorobą, a także religijności, polskości czy tradycyjnych ról społecznych[21]. W maju 2013 została Kobietą Dekady „Glamour[22]. Również w 2013 odrzuciła propozycję wzięcia udziału w trzeciej edycji programu The Voice of Poland na stanowisku trenera[23].

4 października 2015 roku artystka zagrała ostatni koncert promujący album pt. Jezus Maria Peszek[24].

Od 2016: Karabin[edytuj]

Kolejny album Marii Peszek zatytułowany Karabin ukazał się 26 lutego 2016 nakładem wytwórni Warner Music Poland[25]. Miesiąc wcześniej, tj. 26 stycznia ukazał się teledysk do utworu „Polska A B C i D” promującego tę płytę[25]. Według planów podanych w grudniu 2015, trasa koncertowa promująca Karabin zaczęła się 4 marca 2016 w Częstochowie, a ma się zakończyć 23 kwietnia w Szczecinie[26].

Dyskografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Dyskografia Marii Peszek.

albumy studyjne:

Aktorstwo[edytuj]

Role teatralne[edytuj]

  • 1984: Wesele
  • 1993: Córka strachu
  • 1993: Palec boży
  • 1993: Omdlały koń
  • 1994: Zemsta
  • 1994: Córka czasu
  • 1995: Sanatorium pod Klepsydrą
  • 1995: Pantesilea
  • 1996: Don Juan
  • 1996: Zabawa snem
  • 1996: Godzina, w której nie wiedzieliśmy nic o sobie...
  • 1997: Koniec pół świni
  • 1997: Iwona, księżniczka Burgunda
  • 1997: Noc listopadowa
  • 1998: Antygona
  • 1998: Ślub
  • 1998: Bam
  • 1998: Słowa boże
  • 1999: Pies ogrodnika
  • 1999: Bula bula
  • 1999: Lalek
  • 1999: Kubuś P.
  • 1999: Akt orki
  • 2000: Republika marzeń
  • 2000: Numery
  • 2000: Ogień w głowie
  • 2000: Zbliżenie
  • 2000: Dziesięć pięter
  • 2000: Miłość na Madagaskarze
  • 2001: Ożenek
  • 2001: Pasożyty
  • 2002: Amadeus
  • 2002: KababaKai
  • 2002: Muzyka ze słowami
  • 2002: Sytuacje rodzinne
  • 2002: La lointaine
  • 2002: Dowcip
  • 2002: Po deszczu
  • 2003: Mewa
  • 2003: Bal pod Orłem
  • 2003: Martwa królewna
  • 2004: Śmieci
  • 2004: Prezent
  • 2005: Zimne dziecko
  • 2005: Sinobrody – nadzieja kobiet
  • 2005: Miasto mania
  • 2005: Spiewanna@alkestis.pl
  • 2006: Trelemorele
  • 2007: C-AKTIV. Wiersze senora Witkacego

Role filmowe[edytuj]

Role serialowe[edytuj]

Role dubbingowe[edytuj]

Nagrody[edytuj]

Przypisy

  1. a b ksok: 39. urodziny Marii Peszek. W: muzyka.onet.pl [on-line]. Grupa Onet.pl S.A., 9 września 2012. [dostęp 2016-01-23].
  2. Kultura polska: Maria Peszek. Culture.pl, 2002. [dostęp 2009-06-29].
  3. a b c Maria Peszek. Filmy.aeri.pl. [dostęp 2009-07-01].
  4. Oficjalna Lista Sprzedaży. OLiS, 2006-01-30. [dostęp 2009-06-29].
  5. Platynowa Mania. Gazeta.pl, 2006-12-08. [dostęp 2009-07-01].
  6. Kontrowersyjna płyta Marii Peszek. Onet.pl, 2008-09-13. [dostęp 2009-06-30].
  7. Maria Peszek potępiona!. Interia.pl, 2008-09-25. [dostęp 2009-06-29].
  8. Oficjalna Lista Sprzedaży. OLiS, 2008-06-29. [dostęp 2009-06-29].
  9. Złota Maria Awaria. W: Infomuzyka.pl [on-line]. Agora SA, 26 września 2008. [zarchiwizowane z tego adresu (29 października 2008)].
  10. Platynowe płyty. ZPAV, 2008-09-26. [dostęp 2009-09-15].
  11. Maria Peszek nie boi się reakcji ludzi. Onet.pl, 2008-09-24. [dostęp 2009-06-30].
  12. Radio Maria, czyli autorska audycja Marysi Peszek. W: Infomuzyka.pl [on-line]. Agora SA, 15 grudnia 2008. [zarchiwizowane z tego adresu (20 lipca 2009)].
  13. Maria Peszek zwycięska. MiastoMuzyki.pl (obecnie RMFon.pl), 2009-01-13. [dostęp 2011-11-15].
  14. Polka 2008. Wysokie Obcasy, 2009-01-11. [dostęp 2009-09-15].
  15. Fryderyki 2009: triumf Marii Peszek, Czesława i Comy. Onet.pl. [dostęp 2009-06-30].
  16. Paweł Kasa. Brutalna rzeczywistość sceny muzycznej. „Trendy – Art of Living”, s. 32-36, 2011-03-30. Warszawa. 
  17. Pierwsi w Polsce – Nudografia – Baza z informacjami na temat rozbieranych scen polskich aktorek w filmie i teatrze TV (pol.). nudografia.pl. [dostęp 2010-05-28].
  18. Inteligo – Maria Peszek reklama 2010 (pol.). www.youtube.com. [dostęp 2012-12-05].
  19. Maria Peszek – Znajdziesz mnie znowu (pol.). tuba.pl. [dostęp 2012-12-05].
  20. Sorry Polsko. Jacek Żakowski z Marią Peszek o Polsce i nowej płycie. Polityka, 25 września 2012. [dostęp 2012-10-17].
  21. Jacek Świąder: Maria Peszek, "Jezus Maria Peszek". Culture.pl. [dostęp 2012-10-17].
  22. "Glamour" wybrał 10 "Kobiet Dekady" – Maria Peszek (pol.). plejada.onet.pl, 2013-05-22. [dostęp 2013-05-27].
  23. Maria Peszek nie będzie jurorką w "The Voice Of Poland" (pol.). plejada.onet.pl, 2013-07-02. [dostęp 2013-07-03].
  24. Maria Peszek - Zdjęcia na osi czasu | Facebook, www.facebook.com [dostęp 2015-12-26].
  25. a b Maria Peszek: "Karabin" to pacyfistyczna płyta wyrażona militarnymi środkami. W: Codzienna Gazeta Muzyczna [on-line]. 2016-01-23. [dostęp 2016-01-23].
  26. ''chciałam tylko powiedzieć, że ...'', Oficjalny profil Marii Peszek na Facebooku, 17 grudnia 2015 [dostęp 2016-01-23].

Linki zewnętrzne[edytuj]