Maria Sadzewiczowa
Imię i nazwisko urodzenia |
Maria Paszkowska |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
24 września 1881 |
Data i miejsce śmierci |
23 lutego 1957 |
Miejsce spoczynku |
cmentarz Powązkowski w Warszawie w Warszawie (kwatera 291 rząd 2 nr 7) |
Zawód, zajęcie | |
Miejsce zamieszkania |
Warszawa, od 1945 Łochów |
Narodowość |
polska |
Edukacja |
gimnazjum w Pskowie |
Alma Mater |
Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Lwowski, Uniwersytet w Genewie |
Rodzice |
Adolf Paszkowski, Maria Rodziewicz |
Małżeństwo | |
Dzieci |
pięcioro dzieci |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Antoni_i_Maria_Sadzewiczowie_gr%C3%B3b.jpg/220px-Antoni_i_Maria_Sadzewiczowie_gr%C3%B3b.jpg)
Maria Sadzewiczowa z d. Paszkowska (ur. 24 września 1881 w Petersburgu, zm. 23 lutego 1957 w Warszawie) – polska fizyk, nauczycielka, autorka opracowań dydaktycznych.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Maria była córką Adolfa Paszkowskiego (1847-1884), inżyniera komunikacji[1] i Marii z Rodziewiczów, miała brata Kazimierza Paszkowskiego, inżyniera metalurga i siostrę Adolfinę Paszkowską (1884-1968), tancerkę i reżyserkę[2].
W 1899 ukończyła gimnazjum w Pskowie, następnie studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Lwowskim i Uniwersytecie w Genewie. Od 1908 do 1914 pracowała jako nauczycielka w warszawskich gimnazjach; wobec trudnej sytuacji warszawskich szkół, zorganizowała międzyszkolną pracownię fizyczną dla uczniów szkół warszawskich, brała udział w pracach nad programem nauczania fizyki w szkołach średnich. Była wykładowcą i kierowniczką trzyletnich kursów handlowych dla kobiet w Warszawie, prowadzonych przez Katolicki Związek Kobiet Polskich. W latach 1920–1932 była nauczycielką w Seminarium Nauczycielskim Związku Polek w Warszawie, a od 1933 dyrektorką gimnazjum żeńskiego Anieli Hoene-Przesmyckiej w Warszawie. W okresie okupacji hitlerowskiej prowadziła tajne nauczanie dla młodzieży w zakresie matematyki i fizyki. W swym domu w Baczkach ukrywała rodziny żydowskie.
W październiku 1944 Łochowie założyła liceum ogólnokształcące, w którym pracowała jako nauczycielka i dyrektorka do przejścia na emeryturę w 1955. W 1964 liceum w Łochowie otrzymało imię Marii Sadzewiczowej[3], w 1970 odsłonięto tablicę pamiątkową.
Jest patronką ulicy w Łochowie[4].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]W 1913 wraz z Marianem Grotowskim, Wacławem Wernerem, Stanisławem Landauem wydała pracę Z dziejów rozwoju fizyki (Warszawa 1913; wyd. 2, zmienione ukazało się pt. Dzieje rozwoju fizyki Warszawa 1931); była autorką rozdziału Mechanika.
- Chłodnictwo i jego zastosowanie. Lwów, Warszawa: Książnica - Atlas, 1936 (Seria Lektura z Fizyki; z. 1)
- Lądem, wodą i powietrzem. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1929 (Seria Dla Wszystkich". Seria C, Biblioteczka Przyrodniczo-Geograficzna; 215); wznowienie książki opracował syn Marek Sadzewicz (Warszawa: Nasza Księgarnia, 1961).
- Słońce. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1932 (Seria Dla Wszystkich. Seria C, Biblioteczka Przyrodniczo-Geograficzna. Stopień 2 Dla Wszystkich; 222).
- Metodyka ćwiczeń praktycznych do pogadanek: dla pierwszych klas szkoły powszechnej, oparta na protokółach z lekcji. Lwów, Warszawa: Książnica-Atlas, 1925 (wraz z Wandą Daszewską).
- Jak i dlaczego?: podręcznik przyrody martwej dla 5 kl. szkoły powszechnej. Lwów: Książnica-Atlas, 1937, 127 s. (wraz z Antoniną Ptaszycką (1881-1957).
- tłumaczenie z ang. pracy: Mary Everest Boole, Przygotowanie dziecka do wiedzy ścisłej. Warszawa, Kraków: Gebethner i Wolff, 1912. (Seria Biblioteka Życia Codziennego).
- w latach 1922-1923 była redaktorem czasopisma "Rodzina: wydawnictwo społeczno-wychowawcze", wydawanego w Warszawie.
Rodzina
[edytuj | edytuj kod]W 1904 zawarła związek małżeński z Antonim Sadzewiczem; miała pięcioro dzieci: w tym: syna Marka (1907-1975, dziennikarza)[5], córkę Barbarę (1915-1988, uczestniczka powstania warszawskiego)[6].
Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 291-2-7)[7][8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Adolf Paszkowski [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-13] (pol.).
- ↑ Adolfina Paszkowska, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2019-12-13] .
- ↑ ZSP w Łochowie [online], www.liceumlochow.pl [dostęp 2019-12-13] [zarchiwizowane z adresu 2019-12-12] .
- ↑ Sadzewicz Marii Łochów, Ulica, 07-130 [online], mapa.targeo.pl [dostęp 2019-12-13] (pol.).
- ↑ Internetowy Polski Słownik Biograficzny
- ↑ Powstańcze Biogramy
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: ACZUŚ SADZEWICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-02-05] .
- ↑ Moje cmentarze. [dostęp 2019-12-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-07)].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- J. Kubiatowski, W. Piotrowski, Sadzewiczowa z Paszkowskich Maria (1881-1957) [w:] "Polski Słownik Biograficzny" t. 34 - wersja elektroniczna https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/maria-sadzewiczowa
- Życie i twórczość Marii Sadzewiczowej https://web.archive.org/web/20191212111704/https://www.liceumlochow.pl/pl/p/patron-lo-patron-lo
- Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Członkowie Polskiego Towarzystwa Fizycznego
- Ludzie urodzeni w Petersburgu
- Ludzie związani z Łochowem
- Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
- Polscy autorzy podręczników szkolnych
- Polscy fizycy XX wieku
- Polscy nauczyciele
- Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945
- Urodzeni w 1881
- Zmarli w 1957