Maria Wittek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Stanisława Wittek
Mira, Pani Maria
Ilustracja
generał brygady (1991) generał brygady (1991)
Data i miejsce urodzenia 16 sierpnia 1899
Trębki, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 19 kwietnia 1997
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1917–1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
AK DYSK.png Armia Krajowa
Jednostki Ochotnicza Legia Kobiet
Stanowiska komendantka naczelna PWK
Główne wojny i bitwy wojna polsko-ukraińska, wojna polsko-bolszewicka, II wojna światowa:
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi (nadany dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż za udział w Wojnie 1918–1921
Tablica upamiętniająca Marię Wittek, na domu przy alei 3 Maja 2 w Warszawie, gdzie mieszkała w latach 1929–1975

Maria Stanisława Wittek, ps. „Mira”, „Pani Maria” (ur. 16 sierpnia 1899 we wsi Trębki, zm. 19 kwietnia 1997 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, pierwsza Polka w historii Wojska Polskiego, która została mianowana na stopień generała (1991 r.)[1]. Dama Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się 16 sierpnia 1899 we wsi Trębki pod Gostyninem (pow. gostyniński) na Mazowszu. Ojciec – Stanisław Wittek, członek PPS, zagrożony aresztowaniem – w czasie I wojny światowej przeniósł się wraz z rodziną na Ukrainę. Tam Maria Wittek wstąpiła do III Polskiej Drużyny Harcerskiej w Kijowie.

Od 1917 należała do Polskiej Organizacji Wojskowej w ramach której ukończyła szkołę podoficerską. Równocześnie wstąpiła na Wydział Matematyczny Uniwersytetu Kijowskiego jako pierwsza kobieta na tym wydziale. Od grudnia 1919 służyła w Wojsku Polskim. W 1920 brała udział w obronie Lwowa w szeregach Ochotniczej Legii Kobiet (OLK). Została wówczas po raz pierwszy odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[2].

W 1921 została przeniesiona do Ochotniczej Legii Kobiet, później kierowała Wydziałem Szkolenia Komitetu Społecznego Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju. Z dniem 31 sierpnia 1924 została zwolniona z czynnej służby wojskowej[3]. W latach 1928–1934 była komendantką naczelną Przysposobienia Wojskowego Kobiet, od 1935 naczelnikiem Wydziału Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Kobiet w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny obronnej Polski w 1939 była komendantką główną Kobiecych Batalionów Pomocniczej Służby Wojskowej. Od października 1939 do stycznia 1945 stała na czele Wojskowej Służby Kobiet w Komendzie Głównej Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej. Walczyła w powstaniu warszawskim, gdzie dosłużyła się stopnia pułkownika. Stolicę opuściła z cywilami. Funkcję szefa WSK pełniła w Częstochowie do rozwiązania AK.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie ponownie kierowała sekcją przysposobienia wojskowego kobiet w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, od 1948 była szefem Wydziału Kobiecego Komendy Głównej Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”.

W 1949 po fałszywych oskarżeniach została na kilka miesięcy uwięziona. Po zwolnieniu prowadziła w Warszawie kiosk „Ruchu”. Zainicjowała powołanie Komisji Historii Kobiet przy Towarzystwie Miłośników Historii w Warszawie. W sierpniu 1984 weszła w skład Obywatelskiego Komitetu Obchodów 40. rocznicy Powstania Warszawskiego.

5 października 1989 minister obrony narodowej wyróżnił ją wpisem do „Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich”.

2 maja 1991 jako pierwsza kobieta w historii Wojska Polskiego została mianowana przez prezydenta RP Lecha Wałęsę na stopień generała brygady.

Pochowana została na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C 18-8-4)[4].

Grób Marii Wittek na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

19 kwietnia 2007, w 10-lecie jej śmierci, przy Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie został odsłonięty pomnik dłuta rzeźbiarza prof. Jana Bohdana Chmielewskiego ufundowany przez gen. Elżbietę Zawacką.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 20 lat temu zmarła Maria Wittek - pierwsza generał w historii WP. dzieje.pl. [dostęp 2019-10-24]. Drugą Polką awansowaną na stopień generała brygady była Elżbieta Zawacka.
  2. :: Ministerstwo Obrony Narodowej – serwis internetowy :: Aktualności ::, archiwalny.mon.gov.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  3. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 28 sierpnia 1924 r., Nr 86, s. 494.
  4. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  5. a b c d Słownik Biograficzny Kobiet Odznaczonych Orderem Wojennym Virtuti Militari. T. III (P–Ż). Toruń: Fundacja „Archiwum i Muzeum Pomorskie AK i Wojskowej Służby Polek”, 2004, s. 209. ISBN 83-88693-03-4.
  6. M.P. z 1931 r. nr 156, poz. 227 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  7. M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 102 „za zasługi na polu przysposobienia wojskowego”.
  8. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411 „za zasługi na polu przysposobienia wojskowego i wychowania fizycznego”.
  9. Stefan Oberleitner: Ordery, odznaczenia i odznaki III Rzeczypospolitej Polskiej 1990–1999. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001, s. 50-51. ISBN 83-7174-726-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]