Maria Wittek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maria Stanisława Wittek
Mira, Pani Maria
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 16 sierpnia 1899
Trębki, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 19 kwietnia 1997
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1917-1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Ochotnicza Legia Kobiet
Stanowiska komendantka naczelna PWK
Główne wojny i bitwy wojna polsko-ukraińska, wojna polsko-bolszewicka, II wojna światowa:
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż za udział w Wojnie 1918-1921
Tablica upamiętniająca Marię Wittek, na domu przy alei 3 Maja 2 w Warszawie, gdzie mieszkała w latach 1929–1975

Maria Stanisława Wittek, ps. „Mira”, „Pani Maria” (ur. 16 sierpnia 1899 we wsi Trębki, zm. 19 kwietnia 1997 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, pierwsza Polka w historii Wojska Polskiego, która została mianowana na stopień generała[1].

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i młodość[edytuj]

Urodziła się 16 sierpnia 1899 we wsi Trębki pod Gostyninem (pow. gostyniński) na Mazowszu. Ojciec – Stanisław Wittek, członek PPS, zagrożony aresztowaniem – w czasie I wojny światowej przeniósł się wraz z rodziną na Ukrainę. Tam Maria Wittek wstąpiła do III Polskiej Drużyny Harcerskiej w Kijowie.

Od 1917 należała do Polskiej Organizacji Wojskowej i skończyła szkołę podoficerską. Równocześnie wstąpiła na Wydział Matematyczny Uniwersytetu Kijowskiego jako pierwsza kobieta na tym wydziale. Od grudnia 1919 służyła w Wojsku Polskim. W 1920 brała udział w obronie Lwowa w szeregach Ochotniczej Legii Kobiet (OLK). Została wówczas po raz pierwszy odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[2].

W 1921 została przeniesiona do Ochotniczej Legii Kobiet, później kierowała Wydziałem Szkolenia Komitetu Społecznego Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju. Z dniem 31 sierpnia 1924 została zwolniona z czynnej służby wojskowej[3]. W latach 1928–1934 była Komendantką Naczelną Przysposobienia Wojskowego Kobiet, od 1935 naczelnikiem Wydziału Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Kobiet w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego.

II wojna światowa[edytuj]

W czasie wojny obronnej Polski w 1939 była Komendantką Główną Kobiecych Batalionów Pomocniczej Służby Wojskowej. Od października 1939 do stycznia 1945 stała na czele Wojskowej Służby Kobiet w Komendzie Głównej Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej. Walczyła w powstaniu warszawskim, gdzie dosłużyła się stopnia pułkownika. Stolicę opuściła z cywilami. Funkcję szefa WSK pełniła w Częstochowie do rozwiązania AK.

Okres powojenny[edytuj]

Po wojnie ponownie kierowała sekcją przysposobienia wojskowego kobiet w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, od 1948 była szefem Wydziału Kobiecego Komendy Głównej Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”.

W 1949 po fałszywych oskarżeniach została na kilka miesięcy uwięziona. Po zwolnieniu prowadziła w Warszawie kiosk „Ruchu”. Zainicjowała powołanie Komisji Historii Kobiet przy Towarzystwie Miłośników Historii w Warszawie. W sierpniu 1984 weszła w skład Obywatelskiego Komitetu Obchodów 40 Rocznicy Powstania Warszawskiego.

5 października 1989 Minister Obrony Narodowej wyróżnił ją wpisem do „Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich”.

2 maja 1991 jako pierwsza kobieta w historii Wojska Polskiego została mianowana przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę na stopień generała brygady.

19 kwietnia 2007, w 10-lecie jej śmierci, przy Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie został odsłonięty pomnik dłuta rzeźbiarza prof. Jana Bohdana Chmielewskiego ufundowany przez gen. Elżbietę Zawacką.
Pochowana została na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze C/18 (8/4).

Grób Marii Wittek na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Drugą Polką awansowaną na stopień generała brygady była Elżbieta Zawacka.
  2. :: Ministerstwo Obrony Narodowej – serwis internetowy :: Aktualności ::
  3. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 28 sierpnia 1924 r., Nr 86, s. 494.
  4. M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 411
  5. Stefan Oberleitner: Ordery, odznaczenia i odznaki III Rzeczypospolitej Polskiej 1990-1999. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001, s. 50-51. ISBN 83-7174-726-8.

Bibliografia[edytuj]