Przejdź do zawartości

Marian Banaś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Marian Banaś
Ilustracja
Marian Banaś (2019)
Data i miejsce urodzenia

13 lipca 1955
Piekielnik

Prezes Najwyższej Izby Kontroli
Okres

od 30 sierpnia 2019
do 24 września 2025

Poprzednik

Krzysztof Kwiatkowski

Następca

Mariusz Haładyj

Minister finansów
Okres

od 4 czerwca 2019
do 30 sierpnia 2019

Poprzednik

Teresa Czerwińska

Następca

Jerzy Kwieciński

Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Okres

od 1 marca 2017
do 4 czerwca 2019

Następca

Piotr Walczak

Szef Służby Celnej
Okres

od 19 listopada 2015
do 28 lutego 2017

Poprzednik

Jacek Kapica

Szef Służby Celnej
Okres

od 28 listopada 2005
do 2 stycznia 2008

Poprzednik

Wiesław Czyżowicz

Następca

Jacek Dominik

podpis
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wolności i Solidarności Odznaka pamiątkowa „Złota Odznaka Za Zasługi dla Konfederacji Polski Niepodległej”
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Marian Banaś (ur. 13 lipca 1955 w Piekielniku) – polski prawnik i urzędnik państwowy.

W latach 2005–2008 i 2015–2016 podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, w latach 2005–2008 i 2015–2017 szef Służby Celnej, w latach 2016–2019 sekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, w latach 2017–2019 szef Krajowej Administracji Skarbowej, w 2019 minister finansów w rządzie Mateusza Morawieckiego, w latach 2019–2025 prezes Najwyższej Izby Kontroli.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

W 1979 ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1980 ukończył studia podyplomowe z zakresu religioznawstwa na UJ. Studiował też filozofię na Papieskiej Akademii Teologicznej. Odbył pozaetatową aplikację sądową zakończoną w 1996 egzaminem sędziowskim oraz aplikację Najwyższej Izby Kontroli. Ukończył również podyplomowe studia z zakresu audytu wewnętrznego (2009–2010).

Od 1976 organizator kolportażu i kolporter niezależnych wydawnictw w Krakowie i na Podhalu. W latach 1976–1980 jako jeden z założycieli działał w ramach lokalnej Akcji na rzecz Niepodległości. Od 1977 działacz Studenckiego Komitetu Solidarności, od 1978 Instytutu Katyńskiego, w latach 1979–1981 Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela i Konfederacji Polski Niepodległej, a w latach 1980–1981 Ruchu Młodej Polski.

W latach 1981–1983 odbywał karę pozbawienia wolności za działalność w „Solidarności”. W 1984 współzałożyciel Komitetu Pomocy Więzionym za Przekonania (od 1985 Komitetu Obrony Więzionych i Prześladowanych za Przekonania Polityczne „Solidarności” Regionu Małopolska). W latach 1984–1987 redaktor naczelny podziemnego pisma „Homo Homini”. W 1985 współtwórca Polskiej Partii Niepodległościowej, był członkiem prezydium rady naczelnej PPN, w latach 1985–1989 pełnił funkcję przewodniczącego PPN na okręg południowy.

Doradzał ministrowi spraw wewnętrznych Antoniemu Macierewiczowi w okresie rządu Jana Olszewskiego. W 1992 podjął pracę w Najwyższej Izbie Kontroli, stając się współpracownikiem Lecha Kaczyńskiego[1]. W NIK był zatrudniony do 2005 na różnych stanowiskach (m.in. głównego specjalisty i doradcy prawnego).

W wyborach parlamentarnych w 1993 bez powodzenia ubiegał się o mandat poselski z listy Koalicji dla Rzeczypospolitej[2], a w wyborach w 1997 z ramienia Bloku dla Polski w województwie nowosądeckim (otrzymał odpowiednio 2239 i 695 głosów)[3]. W wyborach samorządowych w 1998 bez powodzenia ubiegał się o mandat radnego sejmiku małopolskiego z listy Akcji Wyborczej Solidarność[4]. W wyborach parlamentarnych 25 września 2005 otwierał listę kandydatów Ligi Polskich Rodzin do Sejmu w okręgu częstochowskim[5][6], nie uzyskując mandatu. Bez powodzenia kandydował do Sejmu także w wyborach parlamentarnych 21 października 2007 z listy Prawa i Sprawiedliwości w okręgu nowosądeckim[7].

Od 21 listopada 2005 do 2 stycznia 2008 był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Finansów, w tym od 28 listopada 2005 także szefem Służby Celnej. 19 listopada 2015 ponownie objął oba te stanowiska[8]. 9 grudnia 2016 powołany na stanowiska sekretarza stanu w Ministerstwie Finansów, a także szefa Krajowej Administracji Skarbowej[9]. Obowiązki w KAS objął z chwilą jej powstania 1 marca 2017 (dzień wcześniej została zlikwidowana Służba Celna, a jej struktury wcielono do Krajowej Administracji Skarbowej)[1]. 4 czerwca 2019 prezydent Andrzej Duda powołał Mariana Banasia na stanowisko ministra finansów w rządzie Mateusza Morawieckiego[10]. W konsekwencji ustąpił ze stanowiska szefa KAS[11]. W sierpniu 2019 był członkiem Komisji Nadzoru Finansowego jako przedstawiciel Ministerstwa Finansów[12]. 27 czerwca 2019 został powołany przez prezydenta w skład Rady Dialogu Społecznego[13].

30 sierpnia 2019 został wybrany przez Sejm na prezesa Najwyższej Izby Kontroli; tego samego dnia jego kandydaturę zatwierdził Senat[14]. Również 30 sierpnia został odwołany z funkcji ministra[15], a także złożył ślubowanie przed Sejmem, obejmując funkcję prezesa NIK[16]. Funkcję prezesa NIK pełnił do września 2025.

W 2021 został wiceprzewodniczącym EUROSAI, czyli Europejskiej Organizacji Najwyższych Organów Kontroli, pełni też funkcję członka zarządu INTOSAI – Międzynarodowej Organizacji Najwyższych Organów Kontroli[17].

W 2025 został wybrany w skład zarządu nowo powstałego stowarzyszenia Ruch Naprawy Polski[18].

Kontrowersje

[edytuj | edytuj kod]

21 września 2019 magazyn śledczy Superwizjer (TVN24) wyemitował reportaż sugerujący związki Mariana Banasia ze światem przestępczym[19]. 23 września 2019 Marian Banaś „zawiesił swoją działalność w NIK” do czasu zakończenia przeprowadzanej przez Centralne Biuro Antykorupcyjne kontroli jego oświadczeń majątkowych[20]. Po wyborach parlamentarnych z 13 października 2019 zaczęły pojawiać się doniesienia w niektórych mediach, jakoby złożył rezygnację z pełnienia funkcji prezesa Najwyższej Izby Kontroli[21], ale zostały one zdementowane[22][23]. 17 października 2019 Marian Banaś powrócił z bezpłatnego urlopu do wykonywania swoich obowiązków prezesa NIK[24].

W związku z ustaleniami kontroli, 29 listopada 2019 Centralne Biuro Antykorupcyjne skierowało do prokuratury zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez Mariana Banasia, wskazując na podejrzenie złożenia przez Mariana Banasia nieprawdziwych oświadczeń majątkowych, zatajenie faktycznego stanu majątkowego oraz nieudokumentowanych źródeł dochodu[25].

13 października 2023 stacja telewizyjna TVP Info opublikowała nagranie, na którym znajduje się rozmowa prezesa NIK Mariana Banasia z byłym wiceprzewodniczącym Trybunału Stanu Markiem Chmajem na temat kontroli nad Konfederacją i startu z jej listy wyborczej jego syna Jakuba Banasia, w celu zapobieżenia wejścia Konfederacji w koalicję z PiS[26][27][28].

W listopadzie 2025 prokurator Prokuratury Regionalnej w Białymstoku przedstawił mu zarzuty nakłaniania do ujawnienia przez funkcjonariuszy Krajowej Administracji Skarbowej osobie nieuprawnionej informacji objętych tajemnicą skarbową, a także podżegania do przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej[29]. Marian Banaś nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i określił je mianem „nagonki politycznej”[30].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Żonaty, ojciec czwórki dzieci. W 2004 jego 21-letni wówczas syn Bartłomiej zginął w Pirenejach.

Jest karateką (stopień 1 dan uzyskany w 2013)[31] i trenerem karate.

Odznaczenia i nagrody

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b Nowy minister finansów. Kim jest Marian Banaś?. money.pl, 4 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-24].
  2. ↑ Wybory do Sejmu w 1993 r.. kbw.gov.pl. [dostęp 2025-11-06].
  3. ↑ Serwis PKW – Wybory 1997. [dostęp 2025-04-20].
  4. ↑ Samorząd 1998. kbw.gov.pl. [dostęp 2025-03-20].
  5. ↑ Serwis PKW – Wybory 2005. [dostęp 2023-02-28].
  6. ↑ 28. lpr.pl, 17 sierpnia 2005. [dostęp 2023-02-28].
  7. ↑ Serwis PKW – Wybory 2007. [dostęp 2023-02-28].
  8. ↑ Nowi wiceministrowie w resorcie finansów. wnp.pl, 19 listopada 2015. [dostęp 2015-11-19].
  9. ↑ Marian Banaś szefem Krajowej Administracji Skarbowej. mf.gov.pl, 13 grudnia 2016. [dostęp 2016-12-27].
  10. ↑ Prezydent Andrzej Duda powołał nowych ministrów. prezydent.pl, 4 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-04].
  11. ↑ Paweł Cybulski pokieruje KAS. prawo.pl, 5 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-24].
  12. ↑ Sprawozdanie z działalności Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego oraz Komisji Nadzoru Finansowego w 2019 roku. knf.gov.pl. [dostęp 2025-11-24].
  13. ↑ Nowi członkowie Rady Dialogu Społecznego. prezydent.pl, 27 czerwca 2019. [dostęp 2019-12-08].
  14. ↑ Krzysztof Janoś: Marian Banaś na prezesa NIK. Senat też jest za. money.pl, 30 sierpnia 2019. [dostęp 2019-08-30].
  15. ↑ M.P. z 2019 r. poz. 778.
  16. ↑ NIK ma nowego Prezesa. nik.gov.pl, 30 sierpnia 2019. [dostęp 2019-08-30].
  17. ↑ NIK skontroluje Interpol. „To dla nas wyróżnienie”. polsatnews.pl, 13 stycznia 2022. [dostęp 2022-01-13].
  18. ↑ Marian Banaś zakłada stowarzyszenie. Przekształci się w partię?. wp.pl, 7 listopada 2025. [dostęp 2025-11-12].
  19. ↑ „Pancerny Marian i pokoje na godziny”. Reportaż „Superwizjera”. tvn24.pl, 21 września 2019. [dostęp 2023-02-28].
  20. ↑ Marian Banaś zawiesza sprawowanie funkcji szefa NIK. rp.pl, 24 września 2019. [dostęp 2020-01-03].
  21. ↑ Sławomir Nitras: „Prezes NIK Marian Banaś złożył rezygnację”. Marszałek Witek: „To bzdura”. gazeta.pl, 15 października 2019. [dostęp 2020-01-03].
  22. ↑ Marian Banaś nie podał się do dymisji. NIK prostuje. wp.pl, 16 października 2019. [dostęp 2020-01-03].
  23. ↑ Dementi NIK z 16.10.2019. nik.gov.pl, 16 października 2019. [dostęp 2020-01-03].
  24. ↑ Marian Banaś wrócił do NIK. 17 października 2019. [dostęp 2019-10-17].
  25. ↑ CBA zawiadamia prokuraturę po kontroli oświadczeń majątkowych prezesa NIK Mariana Banasia. onet.pl, 29 listopada 2019. [dostęp 2019-11-29].
  26. ↑ Ujawniamy taśmy Banasia. Nagrania urzędników NIK obciążają Donalda Tuska. tvp.info, 13 października 2023. [dostęp 2023-10-13].
  27. ↑ Adam Zygiel: TVP publikuje taśmy Banasia. „Koszyk prezentów na październik”. wp.pl, 13 października 2023. [dostęp 2023-10-13]. (pol.).
  28. ↑ Na finiszu kampanii TVP Info publikuje „taśmy Banasia”. Nagrana rozmowa prezesa NIK. rp.pl, 13 października 2023. [dostęp 2023-10-13].
  29. ↑ Marian Banaś z zarzutami. Decyzja prokuratury wobec byłego szefa NIK. polsatnews.pl, 12 listopada 2025. [dostęp 2025-11-12].
  30. ↑ Marian Banaś odpowiada na zarzuty prokuratury. „Nagonka polityczna”. interia.pl, 12 listopada 2025. [dostęp 2025-11-12].
  31. ↑ Oficjalny wykaz stopni dan Polskiej Organizacji Kyokushinkai. karate.org.pl. [dostęp 2021-10-09].
  32. ↑ Wśród odznaczonych działaczy opozycji demokratycznej w PRL podano dosłownie „Maria Banaś”. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski z dnia 11 listopada 1990 roku. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 4, s. 59, 20 grudnia 1990. 
  33. ↑ M.P. z 2011 r. Nr 107, poz. 1080.
  34. ↑ M.P. z 2015 r. poz. 1227.
  35. ↑ Medal Niezłomnym w Słowie. 13-grudnia.pl. [dostęp 2012-03-31].
  36. ↑ Adam Gajkowski: Krótka wizyta w Ojczyźnie – relacja Adama Gajkowskiego. solidarni2010.pl, 27 maja 2018. [dostęp 2018-06-30].
  37. ↑ Maciej Zaremba: Marian Banaś odznaczony za działalność antykomunistyczną. „Jestem wzruszony i wdzięczny”. wprost.pl, 12 grudnia 2019. [dostęp 2024-02-21].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Ministrowie finansów III Rzeczypospolitej

Logo Ministerstwa Finansów

[1]Minister rozwoju i finansów [2]Od 2025 minister finansów i gospodarki

Pierwszy rząd Mateusza Morawieckiego (2017–2019)
W dniu zaprzysiężenia
Późniejsi członkowie rządu

  • kursywa – ministrowie odwołani przed końcem istnienia rządu
Prezesi Najwyższej Izby Kontroli
II Rzeczpospolita
RP na Uchodźstwie
Polska Ludowa
III Rzeczpospolita

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Marian_Banaś&oldid=78919899”