Marian Fikus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marian Fikus
Ilustracja
Marian Fikus (1982)
Data i miejsce urodzenia 16 października 1938
Kobiór
Narodowość polska
Alma mater Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
Nagrody Nagroda SARP 2002, Honorowa Nagroda SARP 2008
Praca
Biuro Studio Fikus (zał. 1988)
Budynki Centrum Wykładowe Politechniki Poznańskiej, Kompleks Nauk Biologicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego
Projekty zagospodarowanie przestrzenne centrów miast: Wrocławia, Głogowa, Włocławka i Płocka oraz dzielnic mieszkaniowych w Bydgoszczy i Poznaniu
Odznaczenia
Brązowy Krzyż Zasługi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Marian Fikus (ur. 16 października 1938 w Kobiórze) – polski architekt, urbanista, planista, doktor habilitowany nauk technicznych, profesor Politechniki Poznańskiej. Laureat Honorowej Nagrody SARP w 2008 r. Zdobywca przeszło 100 nagród i wyróżnień[1] w konkursach urbanistycznych i architektonicznych, w tym 5 nagród w konkursach międzynarodowych.

W 1968 r. wraz z Jerzym Gurawskim założył biuro projektowe, a w 1988 r. zaczął prowadzić w Poznaniu z Elżbietą Kosińską Studio Fikus. W swoim dorobku ma m.in. projekty zagospodarowania przestrzennego centrów miast: Wrocławia, Głogowa, Włocławka czy Płocka oraz dzielnic mieszkaniowych w Bydgoszczy i Poznaniu. Autor Centrum Wykładowego Politechniki Poznańskiej i Kompleksu Nauk Biologicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Początek i sukces w São Paulo[edytuj | edytuj kod]

Ukończył Liceum Plastyczne we Wrocławiu, po czym zdecydował się na studia na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Ukończył je w 1963 r. na podstawie pracy magisterskiej „Teatr Pantomimy” opracowanej pod kierunkiem prof. Juliana Duchowicza. W październiku 1963 r. jego projekt dyplomowy wziął udział w Biennale Sztuki Nowoczesnej w São Paulo, gdzie zdobył I nagrodę w otwartym konkursie architektury teatralnej, ocenianym przez architektów światowej sławy, jak Oscar Niemeyer i Kenzo Tange. Polska zaproszona była wówczas po raz pierwszy w historii imprezy artystycznej, której VII edycja odbyła się w obsadzie 54 krajów[2][3].

Quote-alpha.png
To był przypadek, że mój studencki projekt tam wysłano razem z plakatem świetnego grafika Henryka Tomaszewskiego i pantomimą reżysera H. Tomaszewskiego. Na wrocławską uczelnię, którą kończyłem, dotarło zawiadomienie, że na biennale jest konkurs studencki i wytypowano mój projekt jako najlepszą pracę roku. Kiedy zawiozłem go do Ministerstwa Kultury w Warszawie, okazało się, że wskutek błędnego tłumaczenia nie zauważono, że konkurs dotyczył architektury przemysłowej. – Coś ty przywiózł?! – zdziwili się w Warszawie. Ale uznali, że warto wystawić moją pracę w otwartym konkursie architektury teatralnej w Sao Paulo[3].

Współpraca z Jerzym Gurawskim[edytuj | edytuj kod]

Marian Fikus (z prawej) wraz z Janem Godlewskim i Jerzym Gurawskim (1973)
Marian Fikus (z lewej) wraz ze swoim zespołem. Pierwszy z prawej - Jerzy Gurawski

W latach 1963-75 pracował w Opolu: najpierw w Miejskiej Pracowni Urbanistycznej, a następnie w „Miastoprojekcie”[1]. W 1968 roku założył z Jerzym Gurawskim biuro architektoniczne, w skład którego wchodził również Jan Godlewski (do 1976). Ich pierwszym wspólnym opracowaniem był konkurs z 1969 r. na Centrum Zespołu Miast Przemysłowych Kędzierzyn-Koźle-Kłodnica, w którym zgłosili 3 projekty - nagrodzone I i II nagrodą oraz wyróżnieniem. Pierwszy z nich prowadził Fikus, drugi Gurawski, a ostatni wykonany został wspólnie (wyróżnienie)[4].

W latach 1969-83 z zespołem Fikus-Godlewski-Gurawski, a później Fikus-Gurawski Marian Fikus zdobył wiele nagród w konkursach międzynarodowych. Wówczas jego biuro przegrało tylko 2 konfrontacje: na Centrum Kultury w Paryżu - wygrane przez Renzo Piano i Richarda Rogersa oraz na Centrum Kultury Islamu w Madrycie - wygrane przez Jana Czarnego z Katowic.

W 1974 r. Fikus wraz z zespołem wygrał konkurs na kampus Uniwersytetu Adama Mickiewicza na poznańskim Morasku. Wzorował się na angielskich uniwersytetach i zaprojektował budynki niskie, segmentowe, z możliwością rozbudowy rozłożonej w czasie. Okazało się to bardzo ważne, gdyż w latach 70. wznoszono uniwersytety w duchu socrealizmu jako wieżowce[5]. Wówczas władze Poznania wraz z miejskim architektem Jerzym Buszkiewiczem zaproponowały im pracę w pracowni Uniwersytetu Adama Mickiewicza, zorganizowanej przy „Miastoprojekcie” Poznań. Od tej pory architekt na stałe związał się ze stolicą Wielkopolski.

W pracowni tej wraz z Jerzym Gurawskim projektowanie rozpoczął od Wydziału Fizyki UAM-u na Morasku, wybudowanego w latach 1976-90 w ramach I etapu realizacji całego kampusu. W tym czasie zrealizowanych zostały wiele projektów, w tym: osiedli mieszkaniowych, obiektów sakralnych[6]. Za kościół w Lesznie wraz z Gurawskim otrzymali Nagrodę Roku SARP 1988, a w grudniu 2007 nagrodę im. Świętego Brata Alberta, dołączając do grona wcześniej nagrodzonych, m.in. Matki Teresy z Kalkuty, Lecha Wałęsy czy Wojciecha Kilara[7].

Studio Fikus[edytuj | edytuj kod]

W 1988 r. Jerzy Gurawski i Marian Fikus zdecydowali się na indywidualną działalność projektową, organizując własne pracownie. Fikus wraz z żoną Elżbietą Kosińską-Fikus założyli wówczas biuro architektoniczne „Studio Fikus”, które pierwotnie nosiło nazwę „eMeF:. W 1998 r. uzyskał I nagrodę w konkursie międzynarodowym na Kampus 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego, wpisując się w projekt urbanistyczny wyznaczony już wcześniej przez architekta krajobrazu Aleksandra Bőhma. Ramiona kampusu – skierowane na Wawel i kościół Kamedułów – objęły panoramę doliny Wisły i kopca Kościuszki.

Do jego najważniejszych realizacji należą: Osiedle Różany Potok w Poznaniu, Kampus 600-lecia Uniwersytetu Jagiellońskiego, Centrum Wykładowo-Konferencyjne i Biblioteka Politechniki Poznańskiej, Centrum Internetu Optycznego, kościoły w Poznaniu, Bydgoszczy, Turku i Świebodzinie, liczne plany miejscowe.

13 grudnia 2008 r. w Pawilonie Wystawowym SARP w Warszawie odbyła się uroczystość wręczenia Honorowej Nagrody SARP 2008, którą otrzymał Marian Fikus. Uroczystość zbiegła się z 45-leciem pracy zawodowej architekta oraz 70-leciem jego urodzin. Wyróżnienie przyznano za wybitne zasługi dla architektury polskiej w dziedzinie twórczości architektonicznej, wielki wkład w proces kształcenia architektów i aktywność w pracy stowarzyszeniowej.

Działalność publiczna[edytuj | edytuj kod]

Członek SARP od 1964 r.; członek Prezydium Zarządu (1966-1969), wiceprezes ds. twórczości (1969-1972), a następnie prezes Oddziału SARP – Opole (1972-1974) oraz wiceprezes ds. twórczości (1975-1978) i prezes Oddziału SARP – Poznań (1978-1987)[8].

Od 1993 r. w Polskiej Akademii Nauk, w komisji Urbanistyki i Planowania Przestrzennego PAN O/Poznań, od 1998 w Prezydium Komitetu Architektury i Urbanistyki PAN, członek warszawskiej Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej (1990-2005), Wojewódzkiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej (od 1985), poznańskiej Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej (od 1990). Członek i okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Izby Architektów RP[8].

Działalność dydaktyczna i naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1991 r. na Wydziale Budownictwa Lądowego Politechniki Poznańskiej uzyskał stopień doktora nauk technicznych w zakresie architektury i urbanistyki o specjalności: planowanie przestrzenne, na podstawie pracy pt.: Elementy zagospodarowania przestrzennego w autorskich zapisach graficznych[9]. 28 czerwca 1993 r. Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej nadał mu tytuł doktora habilitowanego nauk technicznych w zakresie architektury i urbanistyki o specjalności: architektura i urbanistyka, po odbytym kolokwium habilitacyjnym na podstawie rozprawy pt.: Cechy procesu projektowego w działalności twórczej i realizacyjnej. Powiązanie praktyki architektonicznej z teorią i dydaktyką[10].

W latach 1988-2003 był pracownikiem Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej. W latach 1988-2009 kierował Katedrą Architektury Usługowej i Mieszkaniowej WA PP. W 1995 r. otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego Politechniki Poznańskiej. Promotor co najmniej 350 prac magisterskich i 4 prac doktorskich[8].

Styl i metody projektowania[edytuj | edytuj kod]

Jak sam określił Marian Fikus, jego działalność projektowa obejmuje tzw. architekturę duchową. W niej wyspecjalizował się w miasteczkach uniwersyteckich i kościołach[11][12]. W strzelistości jego świątyniach, zaprojektowanych wraz z Jerzym Gurawskim widoczny jest wpływ gotyku, np. Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Głogowie, a także Kościół św. Antoniego w Lesznie. Fikus podkreśla jednak, że współczesne technologie o większych możliwościach nie są w stanie oddać tak duchowości jak gotyckie katedry[11].

Realizacje[edytuj | edytuj kod]

Centrum Wykładowe i Biblioteka PP
Tablica pamiątkowa

Zaprojektował, wraz z J. Gurawskim i M. Ankiersztajnem, niezrealizowany przystanek PST Sołacz (al. Wielkopolska) nawiązujący do architektury Sołacza[20].

Nagrody w konkursach architektonicznych w zespole autorskim F-G[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie lat 1968-69 tworzył wspólnie z architektem Jerzym Gurawskim zespół autorski, w którym opracowywał na zasadzie pełnej równorzędności i współautorstwa projekty konkursowe, projekty zlecone w ramach biur, inwestorów prywatnych itp. Współpraca ta dała następujące efekty w konkursach.

  • 1969 - Centrum Kędzierzyna - I nagroda, II nagroda, I wyróżnienie
  • 1969 - Centrum Dzierżoniowa - I nagroda
  • 1970 - Centrum Głogowa - I nagroda
  • 1970 - Centrum Włocławka - I nagroda
  • 1971 - Centrum Wrocławia /dworzec ul. Świerczewskiego - II nagroda
  • 1971 - Centrum Białej Podlaskiej - I nagroda, I wyróżnienie
  • 1971 - Dzielnica Mieszkaniowa Fordon – Brdyujścia - III nagroda
  • 1971 - Centrum Tarnobrzega - I nagroda
  • 1972 - Śródmieście Bytomia - wyróżnienie
  • 1972 - Plac Niepodległości w Łodzi - I nagroda
  • 1972 - Centrum GOP - III nagroda
  • 1973 - Dzielnica Uzdrowiskowo–Wczasowa wraz z dzielnicą mieszkaniową Kołobrzegu - I nagroda
  • 1973 - Dzielnica mieszkaniowa „Piątkowo” w Poznaniu - II nagroda
  • 1973 - Śródmieście Rzeszowa - I wyróżnienie
  • 1974 - Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu - I nagroda
  • 1975 - Centrum Uzdrowiskowo-Wczasowe w Wysokiej - I nagroda
  • 1975 - Wydział Architektury w Poznaniu - II nagroda
  • 1976 - Śródmieście Płocka - II nagroda
  • 1977 - Centrum „Zachód” Katowice - premia
  • 1977 - Zespół Dworców PKP-PKS w Legnicy - II nagroda
  • 1977 - Zespół Szkół Artystycznych w Poznaniu - wyróżnienie
  • 1977 - Dzielnica Mieszkaniowa „Morasko” w Poznaniu - I wyróżnienie
  • 1978 - Centrum Gorzowa - I nagroda
  • 1978 - Dzielnica Uzdrowiskowa w Łagowie - III nagroda
  • 1978 - Przebudowa Wieży Zamkowej w Poznaniu na Muzeum Architektury - wyróżnienie
  • 1978 - Wieś Czeszewo z Ośrodkiem rekreacyjnym - I nagroda
  • 1979 - Centrum Kozienic - I wyróżnienie
  • 1979 - Centrum Żar - I nagroda
  • 1979 - Dzielnica Mieszkaniowa „Międzylesie” w Koninie - I nagroda
  • 1980 - Śródmieście Będzina - III nagroda
  • 1980 - Osiedle Domków jednorodzinnych w Mosinie - II nagroda
  • 1981 - Śródmieście Wołomina - I nagroda
  • 1981 - Rozbudowa Ostrowa Wielkopolskiego - wyróżnienie specjalne

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia SARP[8]:

Odznaczenia państwowe[8]:

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • 1963: Złoty medal w dziale: architektura teatru na VII Biennale Sztuki Współczesnej w Sao Paulo
  • 1987: Nagroda za wybitne dzieło architektury
  • 1999: Nagroda Rektora Politechniki Poznańskiej za najlepsze opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej BiCW PP
  • 2000: Medal Ministra Edukacji Narodowej za osiągnięcia dydaktyczne
  • 2003: Nagroda roku 2002 – WBMiB oraz ZDBIWG UJ SARP
  • 2003: Nagroda Ministra Infrastruktury II stopnia za zrealizowany projekt budynków WBMiB oraz ZDBiWG UJ
  • 2003: Nagroda Minister Infrastruktury za wybitne osiągnięcia twórcze
  • 2005: Nagroda Jana Baptysty Quadro za najlepszy obiekt architektoniczny zrealizowany w 2004 – CW PP
  • 2005: Nagroda Ministra Transportu i Budownictwa I stopnia - CW PP
  • 2007: Nagroda im. św. Brata Alberta za architekturę i sztukę sakralną
  • 2009: Honorowa Nagroda SARP za wybitne zasługi dla architektury polskiej
  • 2009: Złota Odznaka Izby Architektów RP
  • 2010: Honorowa Odznaka Izby Architektów II stopnia

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Fikus. Przestrzeń w autorskich zapisach graficznych. , s. 151, 1991. Poznań: Politechnia Poznańska IAiPP. 
  • Marian Fikus. Cechy procesu projektowego w działalności twórczej i realizacyjnej. Powiązanie paktyki architektonicznej z teorią i dydaktyką. . Rozprawy. Nr 267, s. 153, 1992. Poznań: Politechnika Poznańska. ISSN 0551-6528. 
  • Marian Fikus: Przestrzeń w zapisach architekta. Poznań-Kraków: Wydział Architektury PP, 1999. ISBN 83-87219-17-7.
  • Marian Fikus: Moje zauroczenia. Siedem cudów architektury świata XX wieku. Poznań: Wydawnictwo Rast, 1999. ISBN 83-911315-9-9.
  • Marian Fikus: Twórczość. Poznań: SARP - Oddział Poznań, 2008. ISBN 83-88947-88-5.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W 1973 w zespole z J. Gurawskim i J. Godlewskim II nagroda (I miejsca nie przyznano) w konkursie na koncepcję zabudowy Piątkowa.
  2. Nazywany „Dzielnicą Nauki”.
  3. Projekt „Studium 2010”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Informator SARP O/Poznań - WOIA nr 12/2008, s. 2
  2. Grażyna Kodym-Kozaczko: MARIAN FIKUS I JERZY GURAWSKI - LAUREACI HONOROWEJ NAGRODY POZNAŃSKIEGO ODDZIAŁU SARP 2013 (pol.). archsarp.pl. [dostęp 2014-07-14].
  3. a b SAO PAULO 63′ (pol.). studiofikus.pl. [dostęp 2017-04-15].
  4. Marian Fikus + Jerzy Gurawski. Architektura 1/82 dostęp
  5. Ewa Obrębowska-Piasecka, Andrzej Niziołek: Jerzy Gurawski - 2007 (pol.). sztuka-architektury.pl. [dostęp 2014-07-14].
  6. Nagrody i publikacje (pol.). gurawski.com. [dostęp 2014-07-14].
  7. Honorowa Nagroda SARP 2008 dla prof. Mariana Fikusa (pol.). studiofikus.pl. [dostęp 2014-07-14].
  8. a b c d e Życiorys (pol.). studiofikus.pl. [dostęp 2017-04-15].
  9. Elementy zagospodarowania przestrzennego w autorskich zapisach graficznych (pol.). nauka-polska.pl. [dostęp 2017-04-17].
  10. Cechy procesu projektowego w działalności twórczej i realizacyjnej. Powiązanie praktyki architektonicznej z teorią i dydaktyką (pol.). nauka-polska.pl. [dostęp 2017-04-17].
  11. a b Zajmuje mnie architektura ducha (pol.). archiwum.rp.pl. [dostęp 2017-07-26].
  12. Mistrzowie architektury (pol.). info.put.poznan.pl. [dostęp 2017-07-26].
  13. a b c d e f g h Marian Fikus – Twórczość architektura.muratorplus.pl
  14. Wydarzenia w: Kronika Miasta Poznania 4/1973 s. 152
  15. Józef Modrzejewski: Metamorfozy zespołu osiedli Piątkowo- Naramowice w: Kronika Miasta Poznania 1/1998 s. 299
  16. Plany miasta bez tajemnic w: Kronika Miasta Poznania 2/1983 s. 7-9
  17. Ireneusz Soliński: Dekoracja UAM w: Kronika Miasta Poznania 1/1978 s. 25
  18. Piotr Marciniak: Urbanistyka i architektura Rataj w: Kronika Miasta Poznania 3/2001 s. 278-280, rys.
  19. Informator SARP O/Poznań - WOIA nr 12/2008, s. 13
  20. Zygmunt Nowak: Poznański Szybki Tramwaj w: Kronika Miasta Poznania 1/1986 s. 17, rys.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]