Marian Langiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marian Langiewicz
Ilustracja
generał
Data i miejsce urodzenia 5 sierpnia 1827
Krotoszyn
Data i miejsce śmierci 10 maja 1887
Konstantynopol
Przebieg służby
Stanowiska od 9.01.1863 r. pułkownik woj. sandomierskiego, od 22.01.1863 r. dowódca w tzw. Kampanii Langiewicza, 11.03.1863-18.03.1863 dyktator powstania styczniowego
Główne wojny i bitwy Powstanie styczniowe
Wyprawa Garibaldiego na Sycylię

Marian Melchior Antoni Langiewicz (ur. 5 sierpnia 1827 w Krotoszynie, zm. 10 maja 1887 w Konstantynopolu)[1]generał i dyktator powstania styczniowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczył się w Gimnazjum w Trzemesznie. Studiował prawo we Wrocławiu i Berlinie. Oficer artylerii armii pruskiej[2]. W 1860 brał udział w wyprawie Garibaldiego na Sycylię, gdzie odznaczył się męstwem i nieustępliwością. Był wykładowcą Polskiej Szkoły Wojskowej w Cuneo, gdzie stał się zajadłym przeciwnikiem Ludwika Mierosławskiego. Działał w organizacjach niepodległościowych we Włoszech. Był związany z politycznym ugrupowaniem Białych.

Przed wybuchem powstania z ramienia Komitetu Centralnego Narodowego sprowadzał do Polski karabiny z Niemiec i Belgii. Od 1862 przygotowywał w ramach Komitetu Centralnego powstanie w Polsce[2]. 9 stycznia 1863 mianowany przez Komitet Centralny pułkownikiem województwa sandomierskiego. Miał przeprowadzić koncentrację sił powstańczych w Górach Świętokrzyskich i na ich czele uderzyć na Warszawę. W styczniu 1863 przybył do obozu koło Wąchocka[2]. 22 stycznia jego zgrupowanie przypuściło trzy zwycięskie ataki na siły rosyjskie w Jedlni, Bodzentynie i w Szydłowcu (gdzie uczestniczył osobiście), rozpoczynając kampanię, zwaną przez historyków Kampanią Langiewicza. Na początku lutego 1863 roku uratowany z zasadzki rosyjskiej pod Kaliszem przez kilkunastu powstańców, wśród których był jego współpracownik Franciszek Nawrocki (Jakub Nawrot), który organizował oddziały powstańcze w okolicach Krotoszyna (Baszków, Konarzew)[3]. Mianowany dodatkowo naczelnikiem województwa krakowskiego[2]. W obozie w klasztorze w Wąchocku zgromadził 1400 ludzi, formując z nich oddziały jazdy, piechoty i służb. Założył tam kancelarię sztabową, ambulans, drukarnię i fabryczkę broni. Rosjanie rozpoczęli za nim pościg, uderzając w kilku miejscach jednocześnie. 11 lutego pobił Rosjan w bitwie pod Słupią, zdobywając 1000 karabinów i 8 dział. Jego siły stale rosły. W Małogoszczu Langiewicz połączył swoje siły z oddziałem idącym z Mazowsza. Miał teraz ponad 2500 żołnierzy.Tu też wydał 24 lutego 1863 bitwę przeważającym liczebnie Rosjanom. Dzięki sprawnemu dowodzeniu wyrwał się z okrążenia prawie bez poważniejszych strat, tracąc 300 zabitych i 2 armaty.

Pieczęć Mariana Langiewicza jako dyktatora powstania styczniowego

Niechętny L. Mierosławskiemu, co wykorzystali poznańscy i galicyjscy działacze stronnictwa „Białych” i w marcu 1863 powołali go na dyktatora powstania, nadając mu stopień generała[2]. 11 marca 1863 roku w dworku w Goszczy ogłosił się[4] dyktatorem powstania. Tydzień później po bitwach pod Chrobrzem i Grochowiskami załamał się, opuścił teren walk<[2] i przeszedł 19 marca do Galicji.

Aresztowany tegoż dnia przez Austriaków, przez dwa lata był więziony w twierdzy Josephstadt. W 1865 uwolniony, przebywał na emigracji w Anglii i Szwajcarii. Później wyjechał do Turcji, gdzie był przedstawicielem fabryk Kruppa[2]. Od 1867 służył w armii tureckiej jako Langie Bey. Sukcesów służbie w armii tureckiej nie odniósł. Żył w niedostatku i zapomnieniu. Zmarł w Konstantynopolu 10 maja 1887 i pochowany został na cmentarzu Haidar Pasha w Stambule wraz ze swoją żoną angielskiego pochodzenia Suzanne.

19 czerwca 1937 Minister Spraw Wojskowych nadał koszarom 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej w Krotoszynie imię Generała Mariana Langiewicza[5].

W Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie znajduje się jego szabla: angielska oficerska wz. 1857.

Grób Mariana Langiewicza w Konstantynopolu


Przypisy

  1. Informacje dotyczące daty urodzenia i śmierci zostały zweryfikowane w Muzeum Regionalnym im. Hieronima Ławniczaka w Krotoszynie, gdzie przechowywany jest oryginalny odpis aktu chrztu Mariana Langiewicza
  2. a b c d e f g Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  3. Muzeum Regionalne im. H. Ławniczaka w Krotoszynie, Potomek banity, A. Nawrocki, wyd. niepubl. Krotoszyn 1971
  4. Zdzisław Noga, Osadnictwo i krajobraz, ZZJPK w Krakowie 1997, ISBN 83-901471-7-3, s. 53.
  5. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r. poz. 90)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Ćwiek, Przywódcy powstania styczniowego. Sześć sylwetek, Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1963.
  • Encyklopedia Polski, Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, Kraków 1996.
  • Wojciech Kalwat, Bitwa pod Grochodziskami 18 marca 1863 r., z cyklu: „Chwała oręża polskiego” nr 19(40), „Rzeczpospolita” 2 grudnia 2006. (dodatek)
  • Włodzimierz Kwaśniewicz, Dzieje szabli w Polsce, Dom Wydawniczy Bellona, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2007.
  • Stanisław Strumph-Wojtkiewicz, Powstanie styczniowe, Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1973.
  • Henryk P. Kosk, Generalicja polska, t. 1, Wyd. Oficyna Wydawnicza Ajaks Pruszków 1998.