Marian Rentgen-Güntner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Marian Rentgen)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiego aktora, artysty, piosenkarza i farmaceuty, zamordowanego przez NKWD w zbrodni katyńskiej. Zobacz też: inne znaczenia słowa rentgen.
Marian Rentgen
Ilustracja
Marian Rentgen (1925)
Imię i nazwisko Marian Güntner
Data i miejsce urodzenia 23 czerwca 1888
Bochnia
Data i miejsce śmierci kwiecień 1940
Charków
Zawód piosenkarz, aktor, farmaceuta
Lata aktywności 1912-1939
Marian Rentgen-Güntner
porucznik rezerwy służby zdrowia porucznik rezerwy służby zdrowia
Data i miejsce urodzenia 23 czerwca 1888
Bochnia
Data i miejsce śmierci kwiecień 1940
Charków
Przebieg służby
Lata służby 1914-1940
Siły zbrojne Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie II RP
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Marian Rentgen-Güntner, Marian Rentgen, właśc. Marian Antoni Güntner także Guntner lub błędnie Gunter, pseud. Rentgen, Marian Rentgen (ur. 23 czerwca 1888 w Bochni[1][a], zm. w kwietniu[2] 1940 w Charkowie) – polski piosenkarz, pieśniarz lwowski i warszawski, aktor kabaretowy i filmowy, farmaceuta, porucznik rezerwy służby zdrowia Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj]

Urodził się jako syn Jerzego i Józefy Güntnerów. Ukończył studia na Wydziale Farmacji Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie (1909-1913). Należał do Polskich Drużyn Strzeleckich. Uczył się aktorstwa u Romana Żelazowskiego, śpiewu u Zofii Kozłowskiej[3]. Debiutował w 1912 w kabarecie Ul.

W czasie I wojny światowej służył w armii Austro-Węgier. W 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Został awansowany do stopnia porucznika w Korpusie Oficerów Służby Zdrowia ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i przydzielony do kadry zapasowej 1 Szpitala Okręgowego. Podczas wojnie polsko-bolszewickiej służył w 201 Pułku Piechoty[4] i 205 Pułku Piechoty im Jana Kilińskiego[5]. Po I wojnie światowej prowadził w Warszawie aptekę przy ulicy Mazowieckiej 10[6].

Po demobilizacji dzięki pomocy Ludwika Lawińskiego znalazł się w kręgu gwiazd warszawskich teatrzyków rewiowych. Występował w warszawskich kabaretach: "Miraż" (1919), "Perskie Oko", "Qui Pro Quo" (1925–1926), "Cyrulik Warszawski", "Momus", "Wielka Rewia", "Stańczyk" (1922–1924), "Wesoły Wieczór" (1929–1931) i "Hollywood"; występował z Hanką Ordonówną. Jubileusz 25-lecia pracy artystycznej miał miejsce w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1936[7].

W 1939 artysta został zaangażowany do teatrzyku "Figaro" przy ul. Marszałkowskiej 8[b], ale wybuch II wojny światowej uniemożliwił występy. Zamieszkiwał w Warszawie przy ul. Poznańskiej 3[8].

Był odtwórcą piosenek charakterystycznych oraz ballad. Często akompaniował sobie grając na gitarze. Dokonał wielu nagrań dla wytwórni "Płyty Polskiej", Syreny Rekord oraz Parlophonu.

We wrześniu 1939 został powołany do wojska. W wojnie obronnej 1939 brał udział jako porucznik rezerwy i magister farmacji w 1 Szpitalu Okręgowym w Warszawie. Po ewakuacji szpitala internowany przez Armię Czerwoną, więziony w obozie w Starobielsku[2]. Był ofiarą zbrodni katyńskiej, zamordowany przez NKWD w Charkowie[9]. Nie został zidentyfikowany, prawdopodobnie spoczywa w zbiorowej mogile na cmentarzu polskich oficerów w Piatichatkach.

Osobiste archiwum artysty znajduje się w dziale rękopisów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Upamiętnienie[edytuj]

W 2007 pośmiertnie został awansowany do stopnia kapitana[10][11].

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, Marian Rentgen-Güntner został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci w rodzinnej Bochni.

Odznaczenia[edytuj]

Wykonawca przebojów[edytuj]

  • Aczkolwiek (muz. R. Fall, sł. Andrzej Włast),
  • Dulcinea[c] - (muz. Zygmunt Wiehler, sł. Andrzej Włast),
  • Don Carlos i fokstrot Dziewczęta z Woli (obie muz. Salwin Strakacz, sł. Stanisław Biernacki).
  • Piosenka Nieaktualna, (J. Krzemiński, W. Budzyński).

Wybrana filmografia[edytuj]

Przedstawienia teatralne (wybór)[edytuj]

  • 1924 – Miałeś chamie złoty róg, teatr "Stańczyk"
  • 1925 – 7 krów tłustych, "Qui Pro Quo"
  • 1925 – Hallo ciotka, "Qui Pro Quo"
  • 1926 – Pod sukienką, "Perskie Oko"
  • 1927 – Warszawa znów się bawi, "Perskie Oko"
  • 1930 – Confetti, "Morskie Oko"
  • 1930 – A może do nas, "Wesołe Oko"
  • 1930 – Rumba, rumba, "Wesołe Oko"
  • 1930 – Rok 1932, "Wesołe Oko"
  • 1930 – Bez paszportów i wiz, "Wesołe Oko"
  • 1934 – Lawiński à la carte, Restauracja "Polonia"
  • 1935 – Gwiazdy areny, Cyrk braci Staniewskich
  • 1936 – Ogród rozkoszy, "Cyrulik Warszawski"
  • 1938 – Cabaretissimo, "Cyrulik Warszawski"
  • 1937 – Jaś u raju bram, "Cyrulik Warszawski"
  • 1937 – Bawmy się razem, "Cyrulik Warszawski"

Dyskografia[edytuj]

  • 1924 – Marian Rentgen artysta teatru "Perskie Oko" śpiew z własnym akompaniamentem gitary Syrena Rekord (SR 474a–477a)
  • 1930 – Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich śpiew z udziałem Orkiestry Tanecznej Zygmunta Karasińskiego Syrena Rekord (SR 3503)
  • 1930 – Orkiestra Taneczna Zygmunta Karasińskiego refren śpiewa Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich Syrena Rekord (SR 6528)
  • 1930 – Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich Olimpia (Olimpia 544)
  • 2006: The Polish Encyklopedia Of Jazz Vol.1-3 [Box], Polonia Records, POLONIA CD209-211 (składanka):
    • CD 1
    • 14. Dulcinea - Marian Rentgen

Uwagi[edytuj]

  1. w niektórych biografiach podano miejsce urodzenia: "Bochnia pod Lwowem" np. Marian Rentgen (pol.). Film Polski. [dostęp 2011-02-11]. Bochnia i Kraków znajdowały się wówczas na terenie Królestwa Galicji i Lodomerii, które miało swoją stolicę we Lwowie, będące częścią Monarchii Austro-Węgier. Zobacz też hasło: Bochnia w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa, 1880. (brak innej miejscowości o tej nazwie w okolicy Lwowa).
  2. obecnie mieści się tam Teatr Rozmaitości.
  3. oryginalna pisownia Andrzeja Własta, również znana jako Dulcynea.

Przypisy[edytuj]

  1. lista zamordowanych żołnierzy i policjantów w zbrodni katyńskiej, pochodzących z Bochni za: Jacek Kucharski: ...bocheńskie obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej (pol.). Moja Bochnia, 2010-04-09. [dostęp 2011-02-15].
  2. a b Ośrodek KARTA: dane osobowe: Marian Antoni Rentgen-Güntner s. Jerzego Józefa (błędnie jako: Rentgen-Gunter (!)). sygnatura akt: STAR -/673 nr id. 7116 [dostęp 16 lutego 2011].
  3. Marian Rentgen (pol.). Film Polski. [dostęp 2011-02-11].
  4. służba w rez. 201 p.p. zorganizowanym na bazie 1 p.p. za: Leszek Kania, dr (Koszalin): Wspomnienie o adw. Eugeniuszu Śmiarowskim (1878–1932) (pol.). Palestra - pismo adwokatury polskiej, 11-12 2005. [dostęp 15 stycznia 2009].
  5. ppor. Marian Güntner dowodził 3 kompanią 205 p.p. za: Mariusz Formanowicz: Spis biografia ppor. Mariana Formanowicza w 205 p.p. im Jana Kilińskiego w 1920 r (pol.). 2008. [dostęp 31 stycznia 2009].
  6. według książki telefonicznej Warszawy 1938/39 przy ul. Mazowieckiej 10 znajdowała się jedyna apteka: Apteka Mazowiecka dr A. Sklepińskiego za: Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna: Spis abonentów warszawskiej sieci telefonów Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej 1938 - 1939, str 10 (pol.). 1938. [dostęp 28 stycznia 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-12)].
  7. za reportażem z jubileuszu 25-lecia: Tygodnik Dźwiękowy Polskiej Agencji Telegraficzne PAT 36-09 (z 1936)
  8. Rentgen Güntner Marian, m., Poznańska 3, tel. 8 67 68 za: Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna: Spis abonentów warszawskiej sieci telefonów Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej 1938 - 1939, str. 284 (pol.). 1938. [dostęp 28 stycznia 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-09)].
  9. niektóre biografie podają jako miejsce śmierci Katyń, poz. 3685 na liście katyńskiej por. Marian Rentgen-Güntner, syn Jerzego ur. 1888 zamordowany w Charkowie za: MON: lista katyńska (Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie wojskowe - odczytywana w trakcie uroczystych obchodów w dniach 9 - 10 listopada 2007 r.) (pol.). [dostęp 16 grudnia 2009].
  10. pośmiertnie w 2007 zob. lista katyńska poz. 3685
  11. LISTA OSÓB ZAMORDOWANYCH W KATYNIU, CHARKOWIE, TWERZE I MIEDNOJE MIANOWANYCH POŚMIERTNIE NA KOLEJNE STOPNIE. policja.pl. [dostęp 9 kwietnia 2014].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]