Marian Teleszyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marian Golarz-Teleszyński
Góral 2
{{faktkapitan}} {{faktkapitan}}
Data i miejsce urodzenia 11 lipca 1916
Zagórz
Data i miejsce śmierci 26 sierpnia 1985
Gdynia
Przebieg służby
Lata służby 1939 – 1945
Siły zbrojne Wojsko Polskie II RP
Polskie Siły Zbrojne w ZSRR
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Armia Krajowa
Jednostki 24 Pułk Artylerii Lekkiej
7 Dywizja Piechoty
30 Dywizja Piechoty AK
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (kampania wrześniowa, Akcja „Burza”)
Późniejsza praca adiunkt w Akademii Medycznej w Gdańsku
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Armii Krajowej

Marian Bronisław Golarz-Teleszyński, ps. „Góral 2” (ur. 11 lipca 1916 w Zagórzu, zm. 26 sierpnia 1985 w Gdyni) – polski lekarz ortopeda; dr hab. Akademii Medycznej w Gdańsku, żołnierz Armii Andersa, cichociemny.

Służba wojskowa[edytuj]

Urodził się jako Marian Golarz[1]. Jego rodzicami byli Stanisław i Maria z domu Kajzer. Ojciec był pracownikiem parowozowni. Dzieciństwo i lata szkolne spędził w Zagórzu. W 1935 ukończył Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (w jego klasie był m.in. Tadeusz Wojtowicz)[2]. Po zdaniu matury zgłosił się ochotniczo do rocznej służby w Szkole Podchorążych Rezerwy 22 Dywizjonu Piechoty Górskiej przy 5 pułku Strzelców Podhalańskich. W 1936 rozpoczął studia lekarskie na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[3]. Po ukończeniu trzeciego roku studiów w 1939 został nominowany na ppłk rezerwy[potrzebny przypis] i latem tego roku odbywał przez dwa miesiące praktykę w Szpitalu Sejmikowym w Równem.

Zmobilizowany w kampanii wrześniowej służył jako lekarz w III Dywizjonie 24 Pułku Artylerii Lekkiej początkowo w Armii Karpaty, potem w Armii Małopolska. Po agresji ZSRR na Polskę 2 listopada 1939 aresztowany przez NKWD na Kresach Wschodnich[4]. Wpierw osadzony w więzieniu w Dniepropietrowsku, a latem 1940 wywieziony do łagrów w okolicach Kujbyszewa, po czym wiosną 1941 do Workuty.

W wyniku podpisanego w lipcu 1941 układu Sikorski-Majski 16 września tego roku zwolniony. Wędrując przygodnym transportem kolejowym z Workuty dotarł do Farab nad Amu-darią, a stamtąd barkami do Republiki Karakałpackiej. Zgłosił się do powstającej na terenie Związku Sowieckiego Armii Andersa i otrzymał przydział do 7 Dywizji Piechoty w Kermine. W sierpniu 1942 wraz z Armią Polską ewakuował się z ZSRR i statkiem przez Morze Kaspijskie przypłynął do Pahlawi w Iranie. Wiosną przybył do Khanakim w Iraku. Latem tegoż roku poprzez Czarną Pustynię dotarł do Palestyny. Tutaj otrzymał awans na stanowisko porucznika.

We wrześniu 1943 Rząd RP na uchodźstwie ogłosił nabór do elitarnej jednostki komandosów tzw. cichociemnych. Teleszyński zadeklarował swój akces do nowej formacji i wraz z grupą ochotników przybył do Aleksandrii w Egipcie. Stamtąd drogą lądową poprzez Tripolitanię dotarł do Algierii. Z Oranu na pokładzie okrętu Ville de France przypłynął do Tarentu we Włoszech, by wreszcie zawitać w okolice Ostuni, gdzie organizowano kursy spadochronowo-dywersyjne dla cichociemnych[5]. 14 lutego złożył przysięgę na Rotę Armii Krajowej. Powołany też został na adiutanta generała Leopolda Okulickiego. Używał pseudonimu „Góral 2” (cyfra dwa wskazywała na „pochodzenie” cichociemnego z obszaru włoskiego). W nocy z 21 na 22 maja 1944 w ramach operacji „Weller 29” (wraz z m.in. Leopoldem Okulickim) został zrzucony na południowy wschód od Krakowa w okolicach Miechowa[6]. Następnie dostał rozkaz by dołączyć do powstającej Poleskiej 30 Dywizji Piechoty AK. Tam objął funkcję szefa służby medycznej w okręgu brzeskimskim. W sierpniu 1944 w ramach Akcji Burza Poleska Dywizja Piechoty na rozkaz swojego dowódcy Henryka Krajewskiego rozpoczęła marsz na odsiecz walczącej Warszawie, lecz dotarcie do stolicy nie powiodło się. 19 sierpnia w okolicy Dębe Wielkie Sowieci rozbroili i aresztowali akowców. Teleszyński trafił do etapowego obozu w Brześciu nad Bugiem. 10 października 1944 znalazł się w więzieniu na Rakowieckiej. Był tam przesłuchiwany oraz torturowany m.in. przez pułkownika Józefa Światło. Po dwóch latach rodzina przekupiła straże i w marcu 1946 Teleszyński potajemnie opuścił więzienie[7].

Kariera naukowa[edytuj]

By zmylić UB powrócił do rodowego nazwiska Teleszyński. Następnie kontynuował studia medyczne od czwartego roku na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, po czym przeniósł się na Akademii Medycznej w Gdańsku i tam ukończył medycynę w 1948. Przed uzyskaniem dyplomu podjął pracę w Oddziale Chirurgii i Ortopedii DziecięcejAkademii Medycznej w Gdańsku. W roku akademickim 1953/54 mianowano go adiunktem nowo utworzonej Kliniki Ortopedycznej AMG, kierowanej przez prof. Zygmunta Ambrosa. Dwukrotnie pełnił obowiązki kierownika Kliniki.

Stopień doktora medycyny uzyskał w 1961 na podstawie pracy Metoda pomiaru i korekcji przodoskręcenia szyjki kości udowej we wrodzonym zwichnięciu biodra[8]. W tymże roku objął stanowisko ordynatora nowo utworzonego Oddziału Ortopedyczno-Urazowego Szpitala Miejskiego w Gdyni, które piastował do czasu przejścia na emeryturę w 1981. W 1974 uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy Wybrane problemy leczenia wrodzonego zwichnięcia stawu biodrowego w świetle własnych badań klinicznych. Opublikował ponad 30 prac, w tym cztery rozdziały w pierwszym po wojnie podręczniku „Zarys ortopedii ogólnej” pod redakcją Z. Ambrosa. Od 1952 należał do Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego (w latach 1967-1974 wiceprezes Oddziału Gdańskiego) po czym został wybrany przewodniczącym sądu koleżeńskiego.

Zmarł 26 sierpnia 1985 w Gdyni[a]. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Sopocie.

Odznaczenia[edytuj]

Tablica upamiętniająca Mariana Golarza Teleszyńskiego przy zagórskim kościele

Upamiętnienie[edytuj]

12 września 2010 na ogrodzeniu kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu (gdzie w 1916 został ochrzczony Marian Golarz) odbyło się uroczyste odsłonięcie i poświęcenie tablicy pamiątkowej dedykowanej Marianowi Golarzowi – Teleszyńskiemu[10].

Uwagi

  1. Historyk Edward Zając podaje datę 31 lipca 1981; Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 70., Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 100.

Przypisy

  1. Edward Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 68.
  2. Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 26 czerwca 2013].
  3. http://www.viamedica.pl/gazety/gazeta7/darmowy_pdf.phtml?indeks=59&indeks_art=962
  4. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 98.
  5. Cichociemni- Encyklopedia skoczków AK
  6. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 99.
  7. Akademia Medyczna w Gdańsku
  8. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 100.
  9. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem VIRTUTI MILITARI (pol.). stankiewicze.com. [dostęp 2013-08-02].
  10. Odsłonięcie tablicy poświęconej Marianowi Teleszyńskiemu, w: Verbum nr 9(79), MIesięcznik Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Zagórzu

Bibliografia[edytuj]