Marian Turski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marian Turski
Ilustracja
Marian Turski (2016)
Data i miejsce urodzenia 26 czerwca 1926
Druskieniki
Zawód, zajęcie dziennikarz
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka” Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RFN Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RFN Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Oficer Orderu Zasługi Wielkiego Księstwa Luksemburga
Leon Weintraub i Marian Turski (z prawej) na cmentarzu żydowskim w Łodzi podczas obchodów 75 rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto (2019)

Marian Turski (ur. 26 czerwca 1926 jako Mosze Turbowicz[1] w Druskienikach) – polski historyk żydowskiego pochodzenia, dziennikarz; w latach 1956–1957 redaktor naczelny dziennika „Sztandar Młodych”, od 1958 publicysta tygodnika „Polityka” i kierownik działu historycznego tego tygodnika; w czasie II wojny światowej przesiedlony do Litzmannstadt Ghetto (1942), a następnie więziony w niemieckim nazistowskim obozie zagłady Auschwitz-Birkenau (1944–1945); od 2000 członek Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, od 2009 przewodniczący Rady Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Marian Turski urodził się w 1926 w Druskienikach, w ówczesnym województwie białostockim. W 1942 rodzina Turbowiczów została przesiedlona przez Niemców do Łodzi, do Litzmannstadt Ghetto, z którego w sierpniu 1944 Turowicz został deportowany do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. W styczniu 1945 podczas ewakuacji obozu przeżył marsz śmierci więźniów z Auschwitz do Wodzisławia Śląskiego, skąd przetransportowano go do KL Buchenwald[2].

Po zakończeniu II wojny światowej osiadł w Warszawie. Od 1945 działał w młodzieżowej organizacji Polskiej Partii Robotniczej, a następnie pracował w Wydziale Prasy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od 1958 kieruje działem historycznym tygodnika „Polityka”.

W marcu 1965 uczestniczył w zorganizowanym przez Martina Luthera Kinga marszu przeciwko segregacji rasowej na południu USA z Selmy do Montgomery[3].

Jest wiceprzewodniczącym Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce[4], członkiem Zarządu Głównego Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej, członkiem Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej i Rady Stowarzyszenia prowadzącego Dom Konferencji Wannsee. Jest także członkiem Komitetu Honorowego Stowarzyszenia Żydowskie Motywy oraz organizowanego przez to stowarzyszenie Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Żydowskie Motywy[5], a także przewodniczącym Rady Muzeum Historii Żydów Polskich (od 25 marca 2009)[6].

Z okazji 90. urodzin, 26 czerwca 2016, otrzymał życzenia m.in. od prezydenta Polski Andrzeja Dudy, kanclerz Niemiec Angeli Merkel, prezydenta Niemiec Joachima Gaucka, prezydenta USA Baracka Obamy i prezydenta Izraela Szimona Peresa.

28 stycznia 2019 wygłosił przemówienie w sali Zgromadzenia Ogólnego ONZ z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu[7], a 27 stycznia 2020 przemawiał podczas obchodów 75. rocznicy wyzwolenia Auschwitz[8].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Był mężem zmarłej w 2017 operatorki dźwięku Haliny Paszkowskiej-Turskiej[9]. Ich córką jest flecistka Joanna Turska.

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Voices from the Lodz Ghetto (ang.). United States Holocaust Memorial Museum. [dostęp 2018-02-18].
  2. Marian Turski: Przeżyłem dwa marsze śmierci. Po wojnie nic nie pamiętałem. polityka.pl. [dostęp 2019-01-27].
  3. Obama: Przyjadę tutaj jeszcze raz. [dostęp 2017-03-30].
  4. Ludzie. Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. [dostęp 2020-01-28].
  5. Komitet Honorowy, Międzynarodowy Festiwal Filmowy Żydowskie Motywy [dostęp 2017-12-27].
  6. Marian Turski przewodniczącym Rady Muzeum Historii Żydów Polskich. [dostęp 2009-04-23].
  7. Holocaust Memorial Ceremony 2019 - International Day of Commemoration in memory of the victims of the Holocaust (ang.). [dostęp 2019-02-02].
  8. Turski na obchodach wyzwolenia Auschwitz. „Nie bądźcie obojętni, kiedy władza narusza umowy społeczne”. Gazeta.pl, 2020-01-27.
  9. Halina Paszkowska-Turska. nekrologi.wyborcza.pl. [dostęp 2017-03-29].
  10. M.P. z 1947 r. nr 72, poz. 485.
  11. M.P. z 1997 r. nr 29, poz. 269.
  12. Krzyż Zasługi dla Mariana Turskiego. de-pl.info (zarchiwizowany). [dostęp 2014-11-07].
  13. za działalność na rzecz stosunków polsko-niemieckich, [w:] Wielki Krzyż Zasługi dla Mariana Turskiego!. polityka.pl. [dostęp 2014-11-07].
  14. Informacja o wręczeniu odznaki. [dostęp 2015-11-13].
  15. Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. mkidn.gov.pl. [dostęp 2017-01-22].
  16. Uchwała nr LXII/1663/2018 z 01-03-2018 w sprawie nadania Honorowego Obywatelstwa Miasta Stołecznego Warszawy. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy, 2018-03-01. [dostęp 2018-03-20].
  17. Wystąpienie Turskiego z Oświęcimia cytowane w światowych mediach. Dziś publicysta otrzymał medal, www.msn.com [dostęp 2020-01-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]