Marian Utnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marian Utnik
pułkownik dyplomowany pułkownik dyplomowany
Data i miejsce urodzenia 7 grudnia 1902
Ostrowiec Świętokrzyski, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 24 lutego 2003
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1920-1949
Siły zbrojne Wojsko Polskie, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie,Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki 205 pułk piechoty, Wielkopolska Brygada Kawalerii
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka, II wojna światowa: kampania wrześniowa
Późniejsza praca geodeta
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921

Marian Utnik (ur. 7 grudnia 1902 w Ostrowcu Świętokrzyskim, zm. 24 lutego 2003 w Warszawie) – oficer Wojska Polskiego ostatecznie w stopniu pułkownika dyplomowanego.

W wieku osiemnastu lat walczył w składzie 205 pułku piechoty w wojnie polsko-bolszewickiej. Brał udział w Bitwie Warszawskiej, gdzie został ranny i otrzymał srebrny Krzyż Zasługi. W 1924 roku ukończył Szkołę Podchorążych w Krakowie z wynikiem bardzo dobrym – z drugą lokatą wśród 634 słuchaczy. W latach 1924–1926 uczęszczał do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu, a w latach 19331935 był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W latach 1935–1938 służył jako oficer sztabowy w Wielkopolskiej Brygadzie Kawalerii, następnie był asystentem w Wyższej Szkole Wojennej.

W chwili agresji niemieckiej na Polskę służył w III Oddziale Sztabu Naczelnego Wodza. Następnie w Polskich Siłach Zbrojnych we Francji (gdzie był kursantem Ecole Superieure de la Guerre w Paryżu) i w 1 Brygadzie Strzelców w Szkocji. Od 1942 w Sztabie Naczelnego Wodza w Londynie, jako szef Oddziału VI (specjalnego) był odpowiedzialny za łączność z Armią Krajową. Po wojnie pozostał w Londynie. Był obok gen. Stanisława Tatara i płk. Stanisława Nowickiego ustanowionym przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie powiernikiem skarbu Funduszu Obrony Narodowej (tzw. Komitet Trzech). W 1945 roku minister obrony narodowej rządu RP na uchodźstwie gen. Marian Kukiel przeznaczył te fundusze na pomoc dla byłych żołnierzy Armii Krajowej i pozostałych po nich rodzin. 19 czerwca 1947 roku skarb został, wbrew woli Rządu RP na uchodźstwie, przekazany przez powierników attaché wojskowemu ambasady RP w Londynie – przedstawicielowi wywiadu wojskowego RP (PRL). Komitet Trzech przekazał również do Warszawy przeszło pięćset teczek archiwalnych Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza, narażając w ten sposób osoby występujące w dokumentach na policyjne represje ze strony komunistycznych organów bezpieczeństwa. Dziesięć metalowych kaset ze złotem przywiezionych zostało z Londynu na Okęcie w dwóch rzutach (3 i 13 lipca 1947). Przerzutu dokonali kurierzy specjalni: płk Leon Szwajcer i Pola Landau-Leder. Po przylocie do Warszawy złoto złożone zostało w gabinecie szefa II Oddziału gen. Wacława Komara (właśc. Mendel Kossoj). Dopiero 8 marca 1948 roku wiceminister obrony narodowej Marian Spychalski polecił przekazanie złota do NBP.

W lipcu 1948 roku Bolesław Bierut odznaczył generała Tatara Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, pułkownika Nowickiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a podpułkownik Marian Utnik rozkazem marszałka Michała Roli-Żymierskiego został awansowany do stopnia pułkownika.

Po przyjeździe do Polski w roku 1949 aresztowany i w 1951 w procesie „TUN” skazany na karę piętnastu lat więzienia na podstawie spreparowanych dowodów (m.in. oskarżony o defraudację złota ze skarbu FON i próbę wykorzystania przekazania depozytu do rozpoczęcia działalności szpiegowskiej)[1].

Przez siedem lat więziony w Rawiczu, Wronkach i Strzelcach, w ramach odwilży w 1956 roku został zwolniony. Po wyjściu z więzienia pracował jako geodeta, aż do przejścia na emeryturę w 1965. Swe wspomnienia publikował m.in. w Wojskowym Przeglądzie Historycznym.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był szwagrem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego.

Przypisy

  1. Generał Tatar przekazał – jak sam twierdził – 350 kg złota i 2,5 mln USD pochodzących z dotacji wojennej władz USA dla Armii Krajowej (Fundusz Drawa). Komunistyczne władze twierdziły natomiast, że otrzymały jedynie 208 kg złota i kilkadziesiąt tysięcy dolarów. Oznaczałoby to, że zaginęły 142 kg złota i ponad dwa miliony dolarów. „Po przywiezieniu do Polski złoto FON zostało zdeponowane w Oddziale II Sztabu Generalnego WP, czyli u poprzednika Zarządu II SG WP. Dopiero w 1948 r. kruszec i precjoza przekazano do NBP. W latach 50. depozyt stopniowo likwidowano. Część biżuterii rozkradziono, część rozdano jako podarki dla dygnitarzy, a część trafiła do Desy. Pod koniec 1989 r. śledztwo w sprawie FON wszczęła prokuratura i działająca na zlecenie Sejmu Najwyższa Izba Kontroli. Śledztwo umorzono, bo ślady defraudacji zostały przez wywiad wojskowy starannie zatarte. Rozkaz zniszczenia dokumentacji FON miał wydać gen. Włodzimierz Oliwa, w latach 1965-1971 szef Zarządu II SG WP.” za: Tygodnik Wprost 37/2006 Gazeta Wyborcza 29.01.2007.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Utnik: Sztab Polskiego Naczelnego Wodza w latach II wojny światowej w: Wojskowy Przegląd Historyczny , Warszawa.
  • 100 lat pułkownika Mariana Utnika w: „Kombatant” nr 1-2/2003