Przejdź do zawartości

Marian Walentynowicz

Przejrzana
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Marian Walentynowicz
Ilustracja
Marian Walentynowicz
Data i miejsce urodzenia

20 sierpnia 1896
Petersburg

Data i miejsce śmierci

26 sierpnia 1967
Warszawa

Narodowość

polska

Alma Mater

Politechnika Warszawska

Dziedzina sztuki

rysunek, grafika, architektura

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920–1941, dwukrotnie) Krzyż Walecznych (od 1941)
Marian Walentynowicz w mundurze 1 Dywizji Pancernej gen. S. Maczka szkicuje milicjantkę Leokadię Krajewską w Warszawie w 1947 r.
Grób Mariana Walentynowicza na Starych Powązkach

Marian Walentynowicz (ur. 8 sierpnia?/20 sierpnia 1896 w Petersburgu[1][2], zm. 26 sierpnia 1967 w Warszawie) – polski rysownik, architekt, pisarz oraz prekursor komiksu w Polsce[3].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Rafała i Wilhelminy z Siemaszków. Ukończył gimnazjum w Petersburgu[1]. W 1920 r. walczył w ramach 1 Pułku Ułanów Krechowieckich. Został wówczas dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych[4]. W 1932 r. ukończył studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej[4]. W Petersburgu był członkiem Związku Walki Czynnej. Służył w I Korpusie Wschodnim i Wojsku Polskim. Podróżował po Europie, Indiach, Malajach, Chinach, Japonii, Hawajach, Ameryce i Afryce[1]. W latach 1930–1939 uczył w Żeńskiej Szkole Architektury im. Stanisława Noakowskiego w Warszawie. Od lat 20. XX w. współpracował jako rysownik z warszawskimi czasopismami.

Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Szkocji i został korespondentem wojennym przy 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka[5]. W 1945 r. został po raz kolejny odznaczony Krzyżem Walecznych[4]. Swoje przeżycia utrwalił w książce Wojna bez patosu (1969). Opisał między innymi bitwę pod Falaise[3][5].

Zmarł w Warszawie. Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 238-6-4)[6].

Twórczość graficzna

[edytuj | edytuj kod]

Zaprojektował Znak Spadochronowy używany jako znak 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej oraz odznaczenia dla zasłużonych spadochroniarzy[7][8]. Zajmował się także ilustracją książkową. Zaprojektował m.in. okładkę do wojennego wydania książki Józefa Kisielewskiego Ziemia gromadzi prochy. Ilustrator także wielu książek dla dzieci, w tym:

z Kornelem Makuszyńskim:

  • 1933: 120 przygód Koziołka Matołka (120, bo jest 120 obrazków, a pod każdym czterowierszowa zwrotka ośmiozgłoskowcem)
  • 1933: Druga księga przygód Koziołka Matołka
  • 1934: Trzecia księga przygód Koziołka Matołka
  • 1934: Czwarta księga przygód Koziołka Matołka
  • 1935: Awantury i wybryki małej małpki Fiki-Miki
  • 1936: Fiki-Miki dalsze dzieje, kto to czyta, ten się śmieje
  • 1937: O wawelskim smoku
  • 1938: Wanda leży w naszej ziemi
  • 1938: Na nic płacze, na nic krzyki, koniec przygód Fiki-Miki
  • 1960: Legendy krakowskie (łączne wydanie O wawelskim smoku i Wandzie)
  • 1964: Wydanie łączne Awantury i wybryki małej małpki Fiki-Miki (zawierające Fiki-Miki dalsze dzieje... oraz Na nic płacze, na nic krzyki...)
  • 1969: Wydanie łączne Przygody Koziołka Matołka

z innymi autorami:

  • Walenty Pompka na wojnie żartobliwy komiks „bez dymków” pt. do tekstu Ryszarda Kiersnowskiego, drukowany w 1957 r. przez ówczesny tygodnik dla młodzieży „Przygoda”, w 49 cotygodniowych, całostronicowych, czarno-białych (niekiedy na żółtym tle) odcinkach.
  • Przygody profesora Biedronki – Profesor i Ptaki (1956)

Twórczość literacka

[edytuj | edytuj kod]

Marian Walentynowicz zajmował się również twórczością literacką. Napisał wiele utworów wraz z Kornelem Makuszyńskim. Publikował własne utwory:

  • Ze sztucerem przez Czarny Ląd, opowiadania drukowane w „Przygodzie”
  • Wojna bez patosu (1969, wspomnienia wojenne).

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

25 czerwca 1938 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia[9].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b c Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 331. [dostęp 2021-11-24].
  2. Walentynowicz Marian [online], Polski Petersburg [dostęp 2025-07-05].
  3. a b Marian Walentynowicz. To on narysował Koziołka Matołka. Posłuchaj archiwalnych wypowiedzi. www.polskieradio.pl. [dostęp 2024-11-24].
  4. a b c d Marian Walentynowicz [online], In memoriam – Pamięci Architektów Polskich [dostęp 2025-09-11].
  5. a b Marian Walentynowicz – życie bez patosu. Polskie Radio, 20.01.2020. [dostęp 2025-09-11].
  6. Cmentarz Stare Powązki: Marian Walentynowicz, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-06-02].
  7. Jędrzej Tucholski, Spadochroniarze, Warszawa: PAX, 1991, s. 69, ISBN 83-211-1057-6.
  8. Cichociemni – nazwa, przysięga, znak [online], elitadywersji.org [dostęp 2024-11-24].
  9. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-31].