Mariany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy archipelagu wysp. Zobacz też: miejscowość w Polsce o tej nazwie.
Mariany
Państwo  Stany Zjednoczone
Akwen Ocean Spokojny
Wyspy Guam, Saipan,
Tinian, Rota i in.
Powierzchnia 1 008[1][2] km²
Populacja (2014)
 • liczba ludności
 • gęstość

212 484[1][2]
210,8 os./km²
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Spokojnego
Mariany
Mariany
Ziemia 16°37′N 145°37′E/16,616667 145,616667
Mapa archipelagu
Położenie na mapie

Mariany (Mariana Islands; Wyspy Mariańskie, Wyspy Złodziejskie) – archipelag wysp wulkanicznych w Mikronezji, w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego. Klimat wysp jest wilgotny, często nawiedzają je tajfuny. Wyspy porasta bujna roślinność tropikalna.

Wyspy zostały odkryte w 1521 r. przez Magellana. W latach 1565-1898 stanowiły kolonię hiszpańską (w 1668 r. misjonarz (jezuita) Dydak Ludwik de San Vitores nazwał wyspy na cześć królowej, Marianny Habsburg). W 1898 r. położona najbardziej na południe wyspa Guam przeszła w posiadanie Stanów Zjednoczonych; pozostała część (Mariany Północne) została zakupiona przez Niemcy. Po I wojnie światowej, podobnie jak pozostałe posiadłości kolonialne Niemiec, przeszła pod zarząd międzynarodowy jako terytorium mandatowe. Od 1920 r. mandat Ligi Narodów sprawowała tu Japonia.

Latem 1944 r. wyspy zdobyli Amerykanie, zaś 6 sierpnia 1945 r. z wyspy Tinian wystartował bombowiec Enola Gay, którego zadaniem było zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę. Z tej samej wyspy wystartował 9 sierpnia 1945 r. bombowiec, który zrzucił bombę atomową na Nagasaki.

W latach 1947-1977 jako terytorium powiernicze wchodziły w skład Powierniczych Wysp Pacyfiku administrowanych przez Stany Zjednoczone. Natomiast od 1978 r., posiadając autonomię wewnętrzną, uzyskały status wspólnoty stowarzyszonej z USA.

Obecnie cały archipelag Marianów należy do Stanów Zjednoczonych: większość wysp stanowi nieinkorporowane terytorium stowarzyszone Wspólnoty Marianów Północnych, natomiast największa i położona najbardziej na południe wyspa archipelagu jest osobnym nieinkorporowanym terytorium zorganizowanym o nazwie Guam. Mieszczą się tu wielkie bazy US Air Force i US Navy oraz największa uczelnia cywilna obszaru Pacyfiku, University of Guam.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert F. Rogers: Destiny's Landfall: A History of Guam. Honolulu: University of Hawaii Press, 1995. ISBN 978-0-8248-1678-0.

Przypisy