Marie von Ebner-Eschenbach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marie von Ebner-Eschenbach
Ebner-Eschenbach.jpg
Data i miejsce urodzenia 13 września 1830
Zdislavice k. Kromieryż a
Data i miejsce śmierci 12 marca 1916
Wiedeń
Dziedzina sztuki proza

Marie Freifrau von Ebner-Eschenbach (baronesa Marie von Ebner-Eschenbach), (ur. 13 września 1830, zm. 12 marca 1916) – pisarka austriacka. Dzięki swoim psychologicznym powieściom i opowiadaniom zaliczana jest – obok Ferdinanda von Saar – do najważniejszych pisarzy niemieckojęzycznych końca XIX wieku.

Urodziła się w zamku Zdislavice w pobliżu Kromieryża na Morawach na terenie obecnych Czech. Zmarła w Wiedniu w Austrii. Z domu hrabina Dubsky.

Wcześnie objawiający się jej talent znalazł zachętę u Grillparzera. Zaczęła od dramatu Maria Stuart in Schottland (1860), wkrótce jednak przerzuciła się do noweli. Na jej pierwsze książki: baśń satyryczna Die Prinzessin von Banalien (1872), Erzehlungen (1875) i tęgie opowiadanie z życia ludu czeskiego Bożena (1876), gdzie zwrócono uwagę na wprowadzenie pogodnego obrazu z życia arystokracji austriackiej oraz Zwei Comtessen (1885). Odtąd sława jej wzrastała z każdą książką. Neue Erz/hlungen 1881; tutaj arcydzieła: Die Freiherren von Gemperlein przekład pol. Baronowie von Gemerlein 1881, Nach dem Tode przekład pol. Po śmierci 1883 i Lotti, die Uhrmacherin, Dorf- und Schlossgeschichten (1883), Margarete (1891), Das Sch/dliche. Die Totenwacht (1894), Rittmeister Brand. Betram Vogelweid (1896), Aus Sp/therbsttagen (1901, 2 t.), Agave (1903) i i.; powieści: Das Gemeindekind (1887, jej najważniejszy utwór), UnsŰhnbar (1890), Glaubenlos? (1893). Wydała nadto: Aphorismen (1880), Parabeln, Marchen und Gedichte (1892) i baśń Hirzepinzchen (1900), Gesammelte Schriften (1893–1901, 8 t., nowe wyd. 1920, 6 t.); po jej śmierci wydane Letzte Worte (1923).

Marie von Ebner-Eschenbach uchodzi słusznie za największą współczesną pisarkę niemiecką. W utworach swoich zajmowała się wszelkimi sprawami i zagadnieniami swego czasu, i głosiła ideę miłości ludzkiej bez względu na narodowość i wyznanie. Głównym tematem jej powieści są problemy społeczne w monarchii austriacko-węgierskiej, stosunek dworu do wsi, szlachty do mieszczaństwa. Obok doskonałych opisów typów ludzkich utwory zawierają świetne opisy zwierząt i ich psychiki.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Aus Franzensbad, 1858
  • Maria Stuart in Schottland, 1860
  • Doctor Ritter, 1869
  • Die Prinzessin von Banalien, 1872
  • Das Waldfräulein, 1873
  • Božena, 1875 (przedstawia w niej życie chłopów czeskich)
  • Die Freiherren von Gemperlein, 1878
  • Lotti, die Uhrmacherin, 1880
  • Aphorismen, 1880
  • Dorf- und Schloßgeschichten, 1883
  • Krambambuli, 1883
  • Zwei Comtessen, 1885
  • Neue Dorf- und Schloßgeschichten, 1886 (m.in. Er laßt die Hand küssen)
  • Das Gemeindekind, 1887
  • Unsühnbar, 1890
  • Glaubenslos?, 1893
  • Aus Spätherbsttagen, 1901 (m.in. Der Vorzugsschüler)
  • Meine Kinderjahre, 1906
  • Er lasst die Hand küssen