Marmurka (ptak)

Marmurka
	Marmaronetta angustirostris
	(Ménétriés, 1832)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	blaszkodziobe
Rodzina	kaczkowate
Podrodzina	kaczki
Plemię	Aythyini
Rodzaj	Marmaronetta; Reichenbach, 1853
Gatunek	marmurka
Synonimy
	Anas angustirostris Ménétriés, 1832; Marmarmonetta angustirostris (Ménétriés, 1832); Querquedula angustirostris (Ménétriés, 1832);
	Anas angustirostris Ménétriés, 1832; Marmarmonetta angustirostris (Ménétriés, 1832); Querquedula angustirostris (Ménétriés, 1832);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; bliski zagrożenia
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Marmurka^[6], kaczka jarzębata^[4] (Marmaronetta angustirostris) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae); jedyny przedstawiciel rodzaju Marmaronetta^[6]^[7]^[8]. Nie wyróżnia się podgatunków^[7]^[8]^[9].

Morfologia

Długość ciała 39–48 cm, rozpiętość skrzydeł 63–67 cm, masa ciała samców 350–590 g, samic 327–535 g^[9].

Zasięg występowania

Zamieszkuje wyspowo: południową Hiszpanię, północno-zachodnią Afrykę, zachodnią, południową i środkową Azję na wschód po Pakistan i skrajnie północno-zachodnie Chiny^[7]^[9]. Część populacji migruje na południe – do zachodniej Afryki, na Bliski Wschód po Egipt oraz na tereny od Iranu i Pakistanu po północno-zachodnie Indie^[9].

Pożywienie

Żywi się głównie roślinami, w tym roślinami wodnymi (zjada nasiona, korzenie, bulwy, części zielone). Zjada również niektóre owady wodne, larwy, mięczaki i robaki^[10].

Rozród

Okres godowy

Gniazduje w samotnych parach albo małych grupach. Gniazdo, którego budową zajmuje się samica, jest umieszczone na ziemi, stosunkowo blisko wody, ukryte w korzeniach, krzewach lub kępach roślinności. Jest to płytkie zagłębienie w gruncie, wyścielone trawą i puchem.

Okres lęgowy

Sezon lęgowy trwa od maja do lipca. Wyprowadza jeden lęg w sezonie. Samica składa zwykle 7–14 kremowych lub żółtawych jaj i sama je wysiaduje przez około 25–27 dni. Pisklęta klują się synchronicznie i są w pełni opierzone około 55–56 dni później. Samica samotnie wychowuje młode, ale czasami samiec wraca i bierze na siebie część obowiązków rodzicielskich. Młode osiągają dojrzałość płciową po około roku. Zdarza się, że kilka samic składa jaja w tym samym gnieździe^[10].

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2022 roku klasyfikuje marmurkę jako gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened); wcześniej, od 1994 roku uznawała ją za gatunek narażony na wyginięcie (VU – Vulnerable). Liczebność światowej populacji szacuje się na około 10–42 tysiące osobników. Globalny trend liczebności uznawany jest za umiarkowanie spadkowy^[5].

Przypisy

1 2 Marmaronetta angustirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2026-07-30] (ang.).
↑ Marmaronetta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2010-11-21] (ang.).
↑ del Hoyo, J., Elliot, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 1. Ostrich to Ducks, Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 613, ISBN 84-87334-10-5 .
1 2 3 Denis Lepage: Marmurka (Marmaronetta angustirostris) (Menetries, 1832). Avibase. [dostęp 2013-12-08].
1 2 BirdLife International, Marmaronetta angustirostris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2026-1 [dostęp 2026-07-30] (ang.).
1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Anatinae Leach, 1819 - kaczki (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-30].
1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-30] (ang.).
1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
1 2 3 4 C. Carboneras, G.M. Kirwan: Marbled Teal (Marmaronetta angustirostris). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-06-14]. (ang.).
1 2 N. Bouglouan: Marbled Duck or Teal. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-09-15]. (ang.).

Bibliografia

Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Świat Książki, 2007. ISBN 978-83-247-0818-5.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagranie głosu i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] 1 2 Marmaronetta angustirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2026-07-30] (ang.).

[itis2-2] Marmaronetta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2010-11-21] (ang.).

[HBW1-3] Hoyo, J., Elliot, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 1. Ostrich to Ducks, Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 613, ISBN 84-87334-10-5 .

[avibase-4] 1 2 3 Denis Lepage: Marmurka (Marmaronetta angustirostris) (Menetries, 1832). Avibase. [dostęp 2013-12-08].

[iucn-5] 1 2 BirdLife International, Marmaronetta angustirostris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2026-1 [dostęp 2026-07-30] (ang.).

[mk-6] 1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Anatinae Leach, 1819 - kaczki (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-30].

[ioc-7] 1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-30] (ang.).

[avilist-8] 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[hbwa-9] 1 2 3 4 C. Carboneras, G.M. Kirwan: Marbled Teal (Marmaronetta angustirostris). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-06-14]. (ang.).

[oiseaux-10] 1 2 N. Bouglouan: Marbled Duck or Teal. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-09-15]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]