Marsz Niepodległości

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Marsz Niepodległościmanifestacja w postaci przemarszu ulicami Warszawy, odbywająca się co rok 11 listopada.

Marsz Niepodległości został zainicjowany przez nacjonalistyczne organizacje polityczne: Młodzież Wszechpolską i Obóz Narodowo-Radykalny. Od 2011 organizatorem marszu jest Stowarzyszenie Marsz Niepodległości, do którego należą m.in. działacze tych organizacji.

Zgodnie z deklaracją organizatorów Marsz Niepodległości jest elementem świętowania obchodów Narodowego Święta Niepodległości, demonstracją przywiązania do polskiej tradycji i patriotyzmu, przeciwnicy natomiast zarzucają mu promowanie faszyzmu, rasizmu i antysemityzmu.

Historia[edytuj]

Marsz Niepodległości 2010[edytuj]

Do 2009 Marsz Niepodległości skupiał jedynie środowiska nacjonalistyczne. Brało w nim udział kilkaset osób. Zmieniło się to w 2010, gdy Marsz stał się tematem dyskusji publicznej ze względu na ostrą krytykę środowisk lewicowych i „Gazety Wyborczej”. W demonstracji wzięły udział osoby z różnego rodzaju organizacji prawicowych oraz środowisk kibicowskich. Podczas marszu zatrzymano grupę osób oskarżoną o napaść na policjantów. Był w niej między innymi blokujący marsz Robert Biedroń[1] i wielu członków Marszu Niepodległości.

Marsz Niepodległości 2011[edytuj]

Przemarsz przez plac Konstytucji, 2011

Według organizatorów w 2011 w Marszu wzięło udział około 20 tysięcy osób[2][3]. Już po zebraniu się uczestników Marszu Niepodległości i Kolorowej Niepodległej doszło do pierwszych starć między uczestnikami imprez. Ponad dwie godziny przed rozpoczęciem Marszu grupa około 100 osób z organizacji lewicowych, próbujących blokować Marsz, zaatakowała policjantów na rogu ul. Nowy Świat i ul. Świętokrzyskiej. Znajdujący się wśród nich, uzbrojeni niemieccy anarchiści z Antify zaatakowali uprzednio członków grup rekonstrukcyjnych, ubranych w historyczne mundury[4][5][6].

Na placu Konstytucji, gdzie zbierali się uczestnicy Marszu, część zgromadzonych osób napierała na kordon policji. Policja użyła gazu i armatek wodnych, na co demonstranci odpowiedzieli kamieniami i petardami. Na placu Na Rozdrożu podpalono samochód transmisyjny stacji telewizyjnej TVN24 i próbowano go przewrócić. W różnych miejscach miasta podczas zajść miały też miejsce ataki na dziennikarzy przez zamaskowanych sprawców[7][8][9]. Policja zatrzymała około 210 osób, w tym 92 niemieckich anarchistów[10][11].

Marsz Niepodległości 2012[edytuj]

Zbiórka na placu Defilad, 2012

Hasłem tego marszu było „Odzyskajmy Polskę”. Służby policyjne i niektóre media określiły frekwencję na maksymalnie 25 tysięcy osób[12]. Inne media donosiły o „znacznym przekroczeniu zakładanych przez organizatorów 50 tysięcy osób”[13]. W odróżnieniu od manifestacji w poprzednich latach, organizacje lewicowe skupione w „Porozumieniu 11 Listopada” postanowiły nie blokować prawicowej manifestacji, lecz zorganizowały własny marsz, który odbył się przed rozpoczęciem Marszu Niepodległości[14].

Marsz rozpoczął w okolicy ronda Romana Dmowskiego. Do pierwszych starć doszło już po przejściu kilkuset metrów. Na ulicy Marszałkowskiej grupa stojących na przodzie marszu, zamaskowanych chuliganów odłączyła się od reszty uczestników i obrzucała racami, petardami oraz koszami kordon policji chroniący demonstrację[15]. Funkcjonariusze zabezpieczający marsz odpowiedzieli użyciem gazu pieprzowego i broni gładkolufowej. Po starciach które wywiązało się między policją a uczestnikami marszu aresztowano 176 osób, spośród których zarzuty postawiono 7 osobom (czynna napaść na funkcjonariuszy)[16]. Po zamieszkach marsz czasowo zatrzymano i podzielono na dwie grupy[17].

Ze strony organizatorów marszu pojawił się zarzuty o przekroczenie przez policję uprawnień, niedopełnienie obowiązków i rozproszenie zgromadzenia. Po zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa przez służbę prawną Marszu Niepodległości styczniu 2013 Prokuratura Okręgowa w Warszawie wszczęła postępowanie w sprawie działań policji podczas Marszu Niepodległości[18]. Postępowanie zostało umorzone wobec braku znamion czynu zabronionego[19].

Marsz Niepodległości 2013[edytuj]

Marsz Niepodległości 2013

Hasłem marszu było „Idzie nowe pokolenie!”[20]. Według oświadczenia organizatorów Marszu Niepodległości 2013 wzięło udział około kilkudziesięciu tysięcy osób[20].

Podczas Marszu doszło incydentów poza ustaloną trasą jego przebiegu. Było to spalenie instalacji artystycznej „Tęcza” na placu Zbawiciela, atak uczestników marszu na teren squatu Przychodnia[21] oraz wywołali zamieszki pod ambasadą Rosji[22]. Spotkało się to z reakcją władz Rosji.

Analizując zapisy miejskiego systemu monitoringu, Ratusz poinformował, iż odpowiedzialni za zniszczenia odłączali się od marszu, a następnie wracali między jego uczestników przy braku reakcji ze strony organizatorów. W trakcie zamieszek rannych zostało 19 osób w tym dwunastu policjantów[23][24].

W maju 2014 Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia umorzył sprawę w sprawie podpalenia budki przy ambasadzie Rosji, nie składając aktu oskarżenia przeciwko jednemu z uczestników Marszu Niepodległości, pierwotnie zatrzymanego i oskarżonego o ten czyn}[25]. 18 maja 2015 dziennikarz śledczy Cezary Gmyz z tygodnika „Do Rzeczy” upublicznił fragment podsłuchanej rozmowy szefa Centralnego Biura Antykorupcyjne Pawła Wojtunika z minister rozwoju regionalnego Elżbiety Bieńkowskiej w ramach tzw. „afery podsłuchowej”, w której miała być poruszana kwestia rzekomego zlecenia przez ministra spraw wewnętrznych Bartłomieja Sienkiewicza podpalenia budki na terenie ambasady Rosji podczas Marszu Niepodległości 2013[26][27].

Marsz Niepodległości 2014[edytuj]

Przebieg Marszu Niepodległości 2014 został zaplanowany przez organizatorów z uwzględnieniem podczas przemarszu oddania hołdu Romanowi Dmowskiemu w 150. rocznicę urodzin pod warszawskim obeliskiem upamiętniającym go[28]. Marszowi w 2014 nadano hasło „Armia Patriotów”[29]. Podczas pochodu z Marszu wyłoniła się kilkusetosobowa grupa agresywnych osób. Chuligani zaatakowali Straż Marszu na czele pochodu, a później, na rondzie Waszyngtona starli się z policją. Na komendę doprowadzono ponad 275 osób. W zamieszkach zostało rannych 51 policjantów, oraz 24 osoby cywilne[30].

Marsz Niepodległości 2015[edytuj]

Marsz odbył się pod hasłem „Polska dla Polaków, Polacy dla Polski”[31]. Zbiórka uczestników miała miejsce na Rondzie im. Romana Dmowskiego, ale w odróżnieniu od poprzednich edycji wydarzenia, została wyznaczona na 14:00, czyli o godzinę wcześniej. Trasa pochodu była niemal powtórzeniem trasy z 2014 roku, jedyną modyfikacją było pominięcie Ronda Jerzego Waszyngtona – uczestników po zejściu z mostu Poniatowskiego skierowano w prawo objazdem, a następnie ulicą Wybrzeże Szczecińskie pod Stadion Narodowy. W czasie marszu doszło do mniejszych incydentów, a frekwencję oceniono na co najmniej 70 tysięcy do ponad 100 tysięcy osób[32].

Marsz Niepodległości 2016[edytuj]

Marszowi w 2016 roku nadano hasło „Polska bastionem Europy”[33]. Przed 11 listopada organizatorzy zakładali, że ulicami Warszawy przejdzie około 50 tysięcy osób[33]. Według szacunków policji w marszu wzięło udział 75 tysięcy osób (organizatorzy podali 100 tysięcy osób)[33]. Uczestnicy marszu wyruszyli z Ronda im. Romana Dmowskiego i przeszli przez Aleje Jerozolimskiej i Most Poniatowskiego. Pochód zakończył się na błoniach PGE Narodowego[34]. Podczas marszu odczytano list prezydenta Polski Andrzeja Dudy[33]. Według rzecznika komendanta głównego policji młodszego inspektora Mariusza Ciarki doszło do mniejszych incydentów – policja zwracała jednak uwagę ochronie manifestacji na odpalane petardy, które mogło zaszkodzić zdrowiu i życiu uczestnikom[33].

Marsz Niepodległości 2017[edytuj]

Marsz odbył się pod hasłem „My chcemy Boga”[35]. Przed wyruszeniem marszu odbyła się msza święta w rycie trydenckim[36]. Trasa była taka sama jak w 2016 roku. Według komendanta głównego policji nadinsp. Jarosława Szymczyka w warszawskim Marszu Niepodległości wzięło udział około 60 tysięcy uczestników[37]. Marsz w Warszawie zabezpieczało 6,1 tysiąca policjantów[37]. Na zaproszenie organizatorów marszu, jednym z jego uczestników był włoski nacjonalistyczny polityk, określający się jako faszysta Roberto Fiore[38][39][40].

Z racji zarejestrowania marszu przez wojewodę mazowieckiego jako imprezy cyklicznej na cztery lata, kontrmanifestacje w pobliżu trasy marszu były nielegalne[41]. Zatrzymano 45 kontrmanifestujących, którzy rzekomo mieli propagować faszyzm. Żadnej z osób nie przedstawiono zarzutów[42][43][44].

Próby blokad Marszu[edytuj]

W 2010 i 2011 środowiska lewicowe Porozumienia 11 Listopada, w którego skład wchodzą m.in. Kampania Przeciw Homofobii, „Krytyka Polityczna”, Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”[45] i Młodzi Socjaliści, próbowały zablokować marsz, twierdząc, że biorą w nim udział przedstawiciele skrajnej prawicy, w tym także osoby mające odwoływać się do ideologii faszystowskiej[46].

Odbiór[edytuj]

W 2017 brytyjski liberalno-lewicowy[47] dziennik „The Independent” uznał marsz za jedno z najliczniejszych zgromadzeń faszystów i innej skrajnej prawicy w Europie, zwracając uwagę na publiczne głoszenie poglądów ksenofobicznych i supremacji rasy białej oraz na antysemickie korzenie części grup organizujących marsz (Młodzież Wszechpolska, Ruch Narodowy)[48]. Swoją krytykę marszu „Gazeta Wyborcza” oparła z kolei o informację agencji Associated Press mówiącą o 60000 nacjonalistów i głoszeniu Białej Europy bratnich narodów oraz o doniesieniach zagranicznych mediów, między innymi Al-Dżaziry zwracającej uwagę na antyislamski wydźwięk marszu oraz obecne w ustach uczestników marszu przekleństwa kierowane do uchodźców, Stanów Zjednoczonych, osób o poglądach lewicowych bądź liberalnych[49]. Propagowanie poglądów nacjonalistycznych podczas marszu krytykowało też warszawskie „Nasze Miasto”[35] i „Polityka”[50]. Jako ksenofobiczny i faszystowski określił Marsz Niepodległości Parlament Europejski w uchwalonej 15 listopada 2017 rezolucji dotyczącej Polski. PE wezwał władze Polski do zdecydowanego potępienia marszu oraz podjęcia „stosownych działań” w związku z marszem[51].

Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych 12 listopada 2017 opublikowało oświadczenie, w którym stwierdzono, iż nieuprawnione jest opisywanie jako dominujących tych elementów marszu, które miały charakter wyłącznie incydentalny, oraz że polskie władze zdecydowanie potępiają poglądy bazujące na ideach rasistowskich, antysemickich i ksenofobicznych[52].

W obronie Marszu Niepodległości wystąpił też profesor Korab-Karpowicz z Uczelni Łazarskiego. W artykule pt.„Demokracja Umiera od kłamstw” opublikowanym 30 listopada 2017 w „Rzeczpospolitej” napisał, że „Marsz Niepodległości został w wielu zagranicznych i krajowych mediach przedstawiony nieodpowiedzialnie” oraz, że niektórzy dziennikarze zagranicznych gazet, w tym reporter „The Washington Post”, dostarczali na temat marszu nieprawdziwych wiadomości [53]. Tekst angielski rozszerzonej wersji artykułu ukazał się w gazecie „The Post Eagle” w Stanach Zjednoczonych[54].

Prezydent Andrzej Duda w wywiadzie udzielonym Dziennikowi Gazecie Prawnej przyznał, że na marszu „były hasła, których nie powinno być, i z którymi żaden uczciwy człowiek w Polsce zgodzić się nigdy nie powinien”. Potępił obecność tych transparentów i brak reakcji organizatorów. Jednocześnie nie zgodził się z oceną przedstawioną w Parlamencie Europejskim, potępiając głosowanie części polskich europarlamentarzystów i ich przyłączenie się, w opinii Dudy, do „batalii prowadzonej de facto przeciwko Polsce”. Prezydent wyraził opinię, iż nadużyciem jest uogólnianie, że na marsz niepodległości przychodzą tysiące nazistów: „ci, którzy mieli te transparenty, stanowili jakiś promil, a zdecydowana większość przyszła z patriotycznych pobudek, w radosnej atmosferze świętować odzyskanie przez Polskę niepodległości”[55].

Przypisy

  1. Robert Biedroń oskarżony o napaść na policjanta. wp.pl, 30 maja 2011. [dostęp 2012-07-08].
  2. Oświadczenie organizatorów Marszu Niepodległości. marszniepodleglosci.org, 2011-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  3. Smutny bilans Święta Niepodległości. rp.pl, 2011-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  4. Krytyka Polityczna krytykowana za Antifę. rp.pl, 2011-11-15. [dostęp 2017-11-12].
  5. Spalone samochody, ranni. Warszawa liczy straty (http://www.tvn24.pl). tvn24.pl, 2011-11-12. [dostęp 2017-11-12].
  6. Marsz Niepodległości: zatrzymano 92 Niemców. niezalezna.pl, 2011-11-12. [dostęp 2017-11-12].
  7. SWS: Potępiamy atak na dziennikarzy. polskieradio.pl, 2011-11-13. [dostęp 2017-11-12].
  8. Ataki na dziennikarzy przeciw systemowi demokratycznemu. onet.pl, 2011-12-01. [dostęp 2017-11-12].
  9. Ataki na policję i zniszczenia w Warszawie. gazeta.pl, 2011-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  10. 210 osób zatrzymanych. Prawie połowa to Niemcy. polskieradio.pl, 2011-11-12. [dostęp 2017-11-12].
  11. Warszawa: Największy faszystowski marsz w Europie. rp.pl, 2017-11-11. [dostęp 2017-11-11].
  12. „Walczyć z wrogami polskości, aż do ich ostatniego tchnienia, które oby wkrótce nastąpiło”. tvn24.pl. [dostęp 2017-11-12].
  13. Marsz Niepodległości - policja oskarżona o prowokację. wprost.pl, 2012-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  14. Wojciech Karpieszuk, Grzegorz Szymanik: Antyfaszyści o 11 listopada: Maszerujemy nie blokujemy. wyborcza.pl, 2012-11-04. [dostęp 2017-11-12].
  15. Jakub Chełmiński, Michał Protaziuk: Święto Niepodległości na ulicach Warszawy [11.11.2012]. wyborcza.pl, 2012-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  16. Siedem osób z zarzutami czynnej napaści na policjantów. Są wnioski o areszt. tvn24.pl, 2012-11-12. [dostęp 2017-11-12].
  17. Ostatni marsz się skończył. Dyskusja o burdach trwa. tvn24.pl. [dostęp 2017-11-12].
  18. Prokuratura zajmie się prowokacjami policji podczas Marszu Niepodległości. niezalezna.pl, 2013-02-08. [dostęp 2017-11-12].
  19. Policja nie odpowie za 11 listopada. niezalezna.pl, 2013-12-31. [dostęp 2017-11-12].
  20. a b Oświadczenie Stowarzyszenia Marsz Niepodległości o Marszu Niepodległości 2013. marszniepodleglosci3.org, 2013-11-15. [dostęp 2017-11-12].
  21. Atak na warszawski squat. „Neonaziści gotowi byli zabić”. onet.pl, 2013-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  22. Po ataku w Warszawie MSZ Rosji wezwało naszego ambasadora. newsweek.pl, 2013-11-12. [dostęp 2017-11-12].
  23. „Rz”: wyceniono straty po „Marszu Niepodległości”, kto zapłaci?. wp.pl, 2013-11-13. [dostęp 2017-11-12].
  24. Gronkiewicz-Waltz: ogromne straty po Marszu Niepodległości. onet.pl, 2013-11-12. [dostęp 2017-11-12].
  25. Rafał Pasztelański: Umorzono sprawę ataku na rosyjską ambasadę i spalenia policyjnej budki. tvp.info, 2014-05-21. [dostęp 2017-11-12].
  26. Cezary Gmyz: Cezary Gmyz upublicznia nagranie rozmowy szefa CBA i Elżbiety Bieńkowskiej. dorzeczy.pl, 2015-05-18. [dostęp 2017-11-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
  27. Afera podsłuchowa: Szef MSW zlecił podpalenie budki przed ambasadą Rosji?. rmf24.pl, 2015-05-18. [dostęp 2017-11-12].
  28. Marsz Niepodległości 2014 zarejestrowany!. marszniepodleglosci.pl, 2014-10-15. [dostęp 2017-11-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-30)].
  29. Jest już oficjalny plakat Marszu Niepodległości 2014!. marszniepodleglosci.pl, 2014-10-19. [dostęp 2017-11-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-30)].
  30. Podczas starć zatrzymano nieletnich. „Najmłodszy ma 14 lat”. tvnwarszawa.tvn24.pl, 2014-11-12. [dostęp 2017-11-12].
  31. Ulicami Warszawy przejdzie Marsz Niepodległości. tvp.info, 2015-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  32. Obchody Święta Niepodległości. Prezydent: źródłem patriotyzmu, jego siłą, jest miłość. polskieradio.pl, 2015-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  33. a b c d e Marsz Niepodległości w Warszawie. rp.pl, 2016-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  34. Marsz Niepodległości 2016. Husaria, race i tysiące narodowców. newsweek.pl, 2016-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  35. a b Marsz Niepodległości 2017. Narodowcy przeszli przez Warszawę [ZDJĘCIA, WIDEO]. W: Nasze Miasto [on-line]. 2017-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  36. Jacek Gądek: Marsz Niepodległości 2017 jest inny, niż poprzednie. Odpowiadamy, dlaczego. wiadomosci.gazeta.pl. [dostęp 2017-11-12].
  37. a b Marsz Niepodległości przeszedł ulicami Warszawy. Sprzeczne dane o frekwencji. rmf24.pl, 2017-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  38. A. Dawidowicz, Narodowe Odrodzenie Polski. Oblicze ideowe nacjonalistycznej partii politycznej, „Polityka i Społeczeństwo“, 12, 2014, nr 3, s. 58.
  39. Roberto Fiore, lider skrajnie prawicowej Forza Nuova, przyjedzie na Marsz Niepodległości
  40. Neo-fascist clear to resume charity role
  41. Michał Szaflarski: 11 listopada. Marsz Niepodległości zarejestrowany na cztery lata. warszawa.wyborcza.pl, 2017-11-07. [dostęp 2017-11-12].
  42. Policyjna interwencja przed Marszem Niepodległości. Obywatele RP zatrzymani [WIDEO]. wiadomosci.dziennik.pl, 2017-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  43. 45 osób trafiło na policję. Bo stali zbyt blisko marszu. tvnwarszawa.tvn24.pl, 2017-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  44. Policja usunęła kontrmanifestację Obywateli RP w stolicy. rmf24.pl, 2017-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  45. Będą blokady Marszu Niepodległości. OPZZ popiera. polskieradio.pl, 2011-11-04. [dostęp 2017-11-12].
  46. Porozumienie 11 Listopada. 11listopada.org. [dostęp 2012-07-08].
  47. 30 lat i wystarczy. Londyńska gazeta rosyjskiego oligarchy kończy żywot (pol.). tvn24.pl. [dostęp 13 listopada 2017].
  48. Vanessa Gera: Fascists to stage 'world's biggest' far-right march in Warsaw on Polish Independence Day (ang.). 2017-11-10. [dostęp 2017-11-12].
  49. Marsz Niepodległości w zagranicznych mediach. "Tysiące nacjonalistów i faszystów na ulicach Warszawy". Agora, 2017-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  50. Janek Rojewski: Gwiazdy Marszu Niepodległości. Kogo zaprosili do Polski narodowcy?. polityka.pl, 2017-11-11. [dostęp 2017-11-12].
  51. dziennik.pl: PE w rezolucji wzywa polski rząd, by potępił Marsz Niepodległości. "Ksenofobiczny i faszystowski". 2017-11-15. [dostęp 2017-11-15].
  52. Oświadczenie MSZ w związku z komentarzami dotyczącymi incydentów w czasie Marszu Niepodległości w Polsce. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, 2017-11-12. [dostęp 2017-11-14].
  53. Demokracja umiera od kłamstw (pol.). [dostęp 30 listopada 2017].
  54. Banners on the Independence March. [dostęp 6 grudnia 2017].
  55. Wywiad Prezydenta dla „Dziennika Gazety Prawnej”. Prezydent.pl, 2017-11-20. [dostęp 2017-11-28].

Linki zewnętrzne[edytuj]