Marsz na Waszyngton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marsz na Waszyngton
Ilustracja
Państwo  Stany Zjednoczone
Miejsca wystąpień Waszyngton
Początek wystąpień 28 sierpnia 1963
Przyczyny wystąpień segregacja rasowa
Charakter wystąpień pokojowe; bierny opór
Rezultat wystąpień zniesienie segregacji rasowej, podwyższenie płacy minimlanej
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Marsz na Waszyngton
Marsz na Waszyngton
38,8893°N 77,0501°W/38,889300 -77,050100
Protestujący z transparentami.
Martin Luther King podczas przemowy.

Marsz na Waszyngton (ang. March on Washington for Jobs and Freedom) – wydarzenie w historii Stanów Zjednoczonych, które miało miejsce 28 sierpnia 1963 w Waszyngtonie. Jego celem było podniesienie płacy minimalnej i zniesienia segregacji rasowej.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Po sukcesie kampanii w Birmingham Konferencja Przywódców Chrześcijańskich Południa (SCLC) planowała przygotować kolejną demonstrację w proteście przeciwko obowiązującym prawom Jima Crowa[1]. Na przełomie maja i czerwca 1963 roku miało dojść do spotkania Martina Luthera Kinga z Johnem i Robertem Kennedymi, jednak nie udało się do tego doprowadzić[1]. Dnia 10 czerwca King zarzucił prezydentowi niedotrzymywanie obietnic wyborczych, wobec czego zaczął rozważać zorganizowanie marszu na Waszyngton[2]. Pomysł ten kilkanaście lat wcześniej zaproponował inny działacz na rzecz desegregacji rasowej Asa Philip Randolph[2]. Wystąpienia tego rodzaju miały miejsce w historii Stanów Zjednoczonych Ameryki od 1913 roku, kiedy to 8 tysięcy kobiet domagało się przyznania im praw wyborczych[3]. W 1957 roku odbyła się manifestacja, zorganizowana przez Randolpha i Kinga pod pomnikiem Lincolna, w której udział wzięło około 25 tysięcy osób[3]. Dnia 11 czerwca prezydent John Kennedy złożył w Kongresie projekt ustawy znoszącej segregację rasową w szkołach, przez co Randolph zdecydował się rozmawiać z liderami innych ruchów społecznych o organizacji marszu[4].

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Rozmowy, prócz Randolpha, prowadził Bayard Rustin, który uważał, że w marszu powinno wziąć udział około 100 tysięcy ludzi, a przed Kapitolem należy wręczyć postulaty zniesienia segregacji rasowej kongresmanom[5]. Rozmawiano na ten temat z Negro American Labour Council, National Urban League i SCLC, jednak King był zbyt zajęty wydarzeniami w Birmingham, zatem przyłączył się do negocjacji dopiero w czerwcu[5]. Rozmowy pomiędzy organizacjami zaczęły dochodzić do konsensusu, który opierał się na chęci wykorzystania setnej rocznicy podpisania proklamacji zniesienia niewolnictwa przez Abrahama Lincolna[6]. Kennedy spotkał się z liderami organizacji i zachęcał do zorganizowania manifestacji[7]. Dnia 2 lipca doszło do kolejnego spotkania czarnoskórych przywódców, gdzie ustalono, że nazwa marszu ma brzmieć „Dla pracy i wolności” (ang. For Jobs and Freedom), a jego przywódcą ma zostać Randolph[8]. Z czasem hasło zmieniono na „Pass the Bill”[8]. Na kilku kolejnych spotkaniach ustalono datę 28 sierpnia 1963 roku i kierownika marszu Rustina[9]. Zarówno władza federalna, jak i prasa wypowiadały się na temat marszu pozytywnie – uważając, że jest to pokojowy sposób na zwrócenie uwagi na nierówność praw[9]. Ponieważ manifestacja była szeroko opisywana w mediach, wiele osób wsparło ją finansowo, a ponadto w Paryżu zapowiedziano przeprowadzenie bliźniaczego marszu, poprowadzonego przez Jamesa Baldwina i Burta Lancastera[10]. Głównymi hasłami marszu stały się: więcej miejsc pracy do czarnych, wyższa płaca minimalna i zatrudnienie bez zwracania uwagi na kolor skóry[10]. Dzięki zebraniu 800 tysięcy dolarów udało się zorganizować darmowy transport do stolicy, wyżywienie i opiekę medyczną dla uczestników[10][11]. Zatrudniono także czarnoskórych, nowojorskich policjantów do pilnowania porządku[12]. Ponadto władze miasta zmobilizowały 5 tysięcy osób z policji, 2,5 tysiąca osób z Gwardii Narodowej, 4 tysiące żołnierzy i 15 tysięcy członków oddziałów paramilitarnych[12].

Manifestacja[edytuj | edytuj kod]

Głównymi postulatami marszu były[11][12]:

  1. dostęp do wszystkich pomieszczeń publicznych,
  2. integracyjna edukacja,
  3. pełne prawa wyborcze,
  4. rezygnacja władz federalnych z dyskryminacji,
  5. desegregacja rasowa w szkołach,
  6. upoważnienie do działania podpisane przez prokuratora generalnego,
  7. ustanowienie programu socjalnego dla ubogich,
  8. równość płac,
  9. płaca minimalna na poziomie co najmniej 2 dolarów za godzinę,
  10. zniesienie dyskryminacji rasowej w systemie zatrudnienia.

W środę 28 sierpnia ponad 200 tysięcy manifestantów zebrało się pod pomnikiem Waszyngtona[13][7]. Marsz rozpoczął się o godzinie 11:30 i trwał przez 5 godzin, a transmitowała go stacja telewizyjna CBS[14]. Ponieważ liderzy ruchów praw obywatelskich nie zjawili się na czas, by przewodzić marszowi, tłum odśpiewał pieśń wolności, a następnie ruszył Constitution Avenue i Independence Avenue w kierunku Kapitolu[15]. Organizatorzy przebywali wówczas pod mauzoleum Lincolna, gdzie planowali wygłosić przemówienia[15]. Znajdowali się tam również aktorzy: Marlon Brando, Paul Newman i Ossie Davis[15]. Gdy manifestanci dotarli do pomnika szesnastego prezydenta, jako pierwszy głos zabrał Randolph, który zaczął swoją mowę słowami:

Drodzy Amerykanie, zebraliśmy się tutaj na największej demonstracji, jaka odbywa się w kraju. Nie jesteśmy grupą nacisku, nie jesteśmy jakąś zorganizowaną grupą organizacji, nie jesteśmy tłumem (motłochem), jesteśmy na czele masowej moralnej rewolucji na potrzeby zatrudnienia i wolności.
— Asa Philip Randolph[16]

Po nim przemowy wygłosili także Eugene Carson Blake, Charlton Heston, Bayard Rustin, Whitney Young i John Lewis[16][17]. Dodatkowo przemówienia były przeplatane z występami artystycznymi Joan Baez, Boba Dylana i Mahalii Jackson[16]. Na scenie dla mówców znajdowały się także Rosa Parks, Daisy Bates, Diane Nash i Gloria Richardson[16]. Jako ostatni głos zabrał Martin Luter King, którego transmitowano już nie tylko w telewizji CBS, ale też w ABC i NBC[17]. Jego przemówienie I Have a Dream na trwałe weszło do klasyki oratorstwa amerykańskiego[18] i walnie przyczyniło się do przyznania Kingowi Pokojowej Nagrody Nobla[19]. To wystąpienie zakończyło marsz, choć Rustin wszedł jeszcze na podest i przypomniał o dziesięciu postulatach protestujących[20][21]. Na koniec zaśpiewała Marian Anderson[21].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Dzięki transmisji w trzech telewizjach, a także stacjach radiowych, przesłanie manifestantów dotarło do wielu Amerykanów[21]. Prasa podkreślała, że marsz przebiegł w duchu biernego oporu (pokojowo)[21]. Po zakończeniu marszu organizatorzy spotkali się z Johnem Kennedym, który pochwalił inicjatywę[21]. Zdaniem amerykanistów, przesłanie Kinga trafiło do odbiorców, którzy zwiększyli swoje poparcie dla ruchu praw obywatelskich[22]. Większość czarnoskórych działaczy organizacji walczących z desegregacją była zadowolona, choć niektórzy, tacy jak Malcolm X czy James Farmer, skrytykowali wystąpienie Kinga[23]. Przychylne opinie wyraziły także Kościoły protestanckie (metodyści i luteranie), katolicy i wyznawcy judaizmu[23]. Ponieważ prezydent Kennedy został zamordowany w listopadzie, nie zdążył podpisać ustawy o prawach obywatelskich, ale zrobił to jego następca Lyndon B. Johnson[24].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 277.
  2. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 279.
  3. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 280.
  4. I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 282.
  5. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 283.
  6. I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 284.
  7. a b A. Bartnicki: Historia Stanów strony=227.
  8. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 285.
  9. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 287.
  10. a b c I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 288.
  11. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 289.
  12. a b c I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 290.
  13. I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 292.
  14. I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 293.
  15. a b c I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 294.
  16. a b c d I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 295.
  17. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 296.
  18. I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 297.
  19. K. Michałek: Amerykańskie stulecie. s. 386.
  20. I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 298.
  21. a b c d e I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 299.
  22. I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 300.
  23. a b I. Rusinowa: Martin Luther King Jr.. s. 301.
  24. A. Bartnicki: Historia Stanów strony=228.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]