Masyw Tamu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Masyw Tamu
ilustracja
Akwen  Ocean Spokojny
Położenie Wyniesienie Szackiego
północno-zachodni Pacyfik
Wysokość ok. 4400 m[1]
−1980 m n.p.m.
Dane wulkanu
Typ wulkanu tarczowy, podmorski
Aktywność wygasły
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Spokojnego
Masyw Tamu
Masyw Tamu
Ziemia33°N 158°E/33,000000 158,000000

Masyw Tamu – największy rozpoznany wulkan na Ziemi[2], położony pod powierzchnią zachodniego Oceanu Spokojnego. Jest to wygasły podmorski wulkan tarczowy, położony około 1600 kilometrów na wschód od Japonii, stanowiący część podmorskiego Wyniesienia Szackiego[2][3].

Rozmiary i wiek[edytuj | edytuj kod]

Ukształtowanie dna północno-zachodniego Pacyfiku. Masyw Tamu jest widoczny jako jasna plama w połowie drogi pomiędzy południowym skrajem Grzbietu Cesarskiego a rowem Japońskim u wybrzeża Honsiu.

Masyw Tamu ma rozmiary w przybliżeniu 450 na 650 kilometrów[1] i pokrywa powierzchnię w przybliżeniu 300 tysięcy kilometrów kwadratowych, 60 razy większą niż Mauna Loa na Hawajach[4], największy aktywny wulkan na Ziemi. Wulkan wznosi się na wysokość do 4000 metrów nad poziomem dna oceanicznego, chociaż jego szczyt znajduje się na głębokości prawie 2 km pod powierzchnią oceanu[1]. Należy do największych wulkanów w Układzie Słonecznym, Olympus Mons na Marsie ma objętość większą zaledwie o 25%[4].

Masyw Tamu różni się od innych znanych gór podwodnych, nie tylko wielkością, ale także w tym, że jego zbocza mają niezwykle małe nachylenie. W pobliżu szczytu sięga ono 1°, na zboczach maleje do 0,5° i staje się jeszcze mniejsze przy podstawie[1]. Małe nachylenie zbocza jest prawdopodobnie skutkiem dużego tempa wylewu lawy[5] lub jej małej lepkości.

Wylewy lawy bazaltowej pochodzące z tego wulkanu osiągają miąższość do 23 m[4]. Sądzi się, że wulkan ten powstał w ciągu zaledwie kilku milionów lat, ok. 145 milionów lat temu, na przełomie jury i kredy[4].

Chociaż Masyw Tamu jest największym wulkanem na Ziemi, istnieją na niej także większe struktury pochodzenia wulkanicznego (duże prowincje magmatyczne), takie jak trapy syberyjskie[1].

Historia badań[edytuj | edytuj kod]

Wulkan rozpoznano dzięki wielokanałowemu profilowaniu sejsmicznemu oraz próbkom skał uzyskanym w programie badawczym Integrated Ocean Drilling Program (IODP)[5].

Przed dokładnym zbadaniem wulkanu w 2013 sądzono, że jest to system wielu mniejszych wulkanów[2], tak jak np. Wielka Wyspa na Hawajach. Jednak wylewy lawy, rozłożone w różnych kierunkach, okazały się pochodzić z jednego centralnego źródła w pobliżu środka masywu[4][1].

Nazwa wulkanu, Tamu, jest akronimem nazwy Texas A&M University[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Brian Clark Howard: New Giant Volcano Below Sea Is Largest in the World. National Geographic, 2013-09-05. [dostęp 2013-09-06].
  2. a b c d World's biggest volcano, Tamu Massif, discovered under Pacific Ocean (ang.). abc.net.a. [dostęp 2013-09-06].
  3. Nazwa polska według KSNG: Morza i Oceany. „Nazewnictwo geograficzne Świata”. 10, 2008. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. 
  4. a b c d e Lisa Merkl: Scientists Confirm Existence of Largest Single Volcano on Earth (ang.). University of Houston, 2013-09-05. [dostęp 2013-09-06].
  5. a b William W. Sager i inni, An immense shield volcano within the Shatsky Rise oceanic plateau, northwest Pacific Ocean, „Nature Geoscience”, 2013, DOI10.1038/ngeo1934 (ang.).