Matka Boża Katyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Matka Boża Katyńska przedstawiona na tablicy w kościele Matki Bożej Łaskawej i św. Wojciecha w Łowiczu
Jedna z wersji obrazu Matki Bożej Katyńskiej w czasie pogrzebu Zdzisława Peszkowskiego w Panteonie Wielkich Polaków w 2007

Matka Boża Katyńska (Ikona Kozielska, Matka Boża Kozielska) – uproszczony obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej wycięty konturowo na sosnowej desce o wymiarach 13,5 na 8,5 cm[a] przez por. Henryka Gorzechowskiego w obozie jenieckim w Kozielsku, gdzie przebywali polscy oficerowie zamordowani przez NKWD w Katyniu, ofiary zbrodni katyńskiej. Wizerunek Maryi nawiązuje do obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej. W obozie kozielskim przebywał także syn Henryka Gorzechowskiego, także Henryk. Autor przedstawił na odwrocie rzeźby datę 28 lutego 1940 (dosł. KOZIELSK 28-II-1940, która oznaczała dzień urodzenia syna Henryka) i wręczył synowi obraz w dniu 19 urodzin.[1]. Henryk Gorzechowski ojciec został zamordowany w maju 1940 w ramach zbrodni katyńskiej, zaś jego syn ocalał i odzyskał wolność.

Po śmierci Henryka syna, wnuk por. Henryka Goryszewskiego, także Henryk przekazał obraz Halinie Młyńczak, córce Gustawa Szpilewskiego, także zamordowanego w Katyniu w 1940[2]. W 2002 obraz umieszczono w Kaplicy Katyńskiej w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie[3].

Tą samą nazwą określany jest też drugi obraz, polichromowana płaskorzeźba, przedstawiająca Matkę Bożą tulącą nagie zwłoki żołnierza zamordowanego strzałem w tył głowy[4]. Według niektórych źródeł właśnie ten wizerunek, wykonany na desce z pryczy, jest autorstwa por. Gorzechowskiego[5]. Płaskorzeźba była używana we wszystkich ważnych uroczystościach upamiętniających śmierć polskich oficerów. Według początkowych informacji miała się znajdować na pokładzie rządowego samolotu Tu-154M i ulec zniszczeniu w katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku w dniu 10 kwietnia 2010 roku[6]. Później jednak okazało się, iż z niewiadomych przyczyn opiekująca się obrazem Teresa Walewska-Przyjałkowska nie zabrała go ze sobą w podróż do Smoleńska i obraz nie został zniszczony[7].

Niektórzy autorzy podają fakt istnienia dwóch obrazów Matki Bożej Kozielskiej, wykonanych na deskach ze starego ikonostasu według tego samego szkicu Mikołaja Arciszewskiego przez por. Michała Siemiradzkiego, w technice olejnej, i przez por. Tadeusza Zielińskiego, jako płaskorzeźby[8]. Obraz miał być inspirowany odkrytą przez jednego z jeńców, kpt. Władysława Charkiewicza, na murze prawosławnej Pustelni Optyńskiej resztką fresku przedstawiającego Matkę Bożą Żyrowicką oraz obrazem Matki Bożej Ostrobramskiej.

Inne miejsca czci Matki Boskiej Katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Różne źródła podają różne wymiary obrazów, także 12 cm na 8 cm, 14,8 cm na 9,4 cm.

Przypisy

  1. Jerzy Zawisza: Matka Boska Katyńska pamietamkatyn1940.pl [dostęp 2011-09-04]
  2. Piotr Szubarczyk: Matka Boża Kozielska. naszdziennik.pl, 12-13 kwietnia 2014. [dostęp 17 kwietnia 2014].
  3. Stanisław Mikke: Pokonanym, ale nie zwyciężonym. Kaplica – Mauzoleum Katyńskie w Warszawie "Palestra", 11–12/2002 [dostęp 2011-09-04]
  4. O herbie. bialystok.rodzinakatynska.pl. [dostęp 17 kwietnia 2014].
  5. Krzysztof Wojnicki: Matka Boża na desce z pryczy "Civitas Christiana" , nr 12 (129)/2007 [dostęp 2011-09-04]
  6. Nie ma obrazu Matki Boskiej Katyńskiej tvp.info, 14 kwietnia 2010 [dostęp 2011-09-04]
  7. Jarosław Stróżyk:Obraz Matki Bożej Katyńskiej, "Przewodnik Katolicki", nr 18/2010 [dostęp 2011-09-04]
  8. Jan St. Partyka: Madonny kozielskie "Civitas Christiana", nr 4 (157)/2010 [dostęp 2011-09-04]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons