Maurycy Frydman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Maurycy Frydman lub Swami Bharatananda (także: Maurice Frydman, Frydman-Mor, ur. 1901 w Warszawie, zm. 9 marca 1977 w Indiach)[1][2], polski Żyd, następnie wyznawca hinduizmu; inżynier i działacz społeczny, uczestniczył w ruchu na rzecz niepodległości Indii[3], współtwórca Biblioteki Polsko-Indyjskiej, wraz z Wandą Dynowską w 1944.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w rodzinie polskich Żydów o nazwisku Friedman [1]. Przyjechał do Indii w drugiej połowie lat 30. XX w. wraz z grupą żydowskich emigrantów z Polski.

Odniósł sukces jako dyrektor elektrowni w Bangalore. Zafascynowany filozofią hinduizmu, przyjął tę religię i w końcu stał się sannjasinem (wyrzeczonym). Wraz z Gandhim i radżą Aundh przygotował tekst "Deklaracji Listopadowej", która w latach 1938-39 uczyniła z monarchii Aundh republikę.[4]

Frydman był uczniem Gandhiego i mieszkał w jego aśramie, gdzie udoskonalił konstrukcję kołowrotka do przędzenia, używanego przez Gandhiego i jego naśladowców w ramach walki z angielskim monopolem na tkaniny[5].

Frydman był również bliskim współpracownikiem Nehru, a jego mistrzami duchowymi byli Ramana Mahariszi[6] i Krishnamurti[7]. Był też długoletnim przyjacielem Nisargadatta Maharadża, (guru nurtu Adwajta), który uznawał Frydmana za "oświeconą duszę". Nisargadatta towarzyszył Frydmanowi w jego ostatnich chwilach[8].

Frydman przetłumaczył na język angielski i opublikował w 1973 nagrane rozmowy z Nisargadattą Maharadżem w książce pt. I Am That.

Frydman pomógł Wandzie Dynowskiej w założeniu (w 1944) i prowadzeniu Biblioteki Polsko-Indyjskiej, serii wydawniczej propagującej wzajemną wymianę kulturalną między Polską i Indiami, w tym tłumaczenia najważniejszych hinduskich dzieł filozoficzno-religijnych oraz publikowanie w Indiach tłumaczeń dzieł największych polskich poetów.

Podczas II wojny światowej Frydman zaangażował się w przesiedlanie z Syberii polskich sierot, które władze ZSRR wywiozły tam w latach 1939-41 z anektowanych polskich Kresów Wschodnich. Te sieroty były przenoszone z Syberii przez Iran (z armią gen. Andersa) do Indii, Kenii i Nowej Zelandii.

Po 1959 Frydman wraz z Dynowską pomagał uchodźcom tybetańskim w Indiach, organizując szkolnictwo i zaplecze socjalne.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Allen, Charles; Dwivedi, Sharada. Lives of the Indian Princes. London: Century Publishing (1984). ​ISBN 0-7126-0910-5​.
  • Joseph S Alter, Gandhi's Body, Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2000, ISBN 978-0-8122-3556-2, OCLC 794702134.
  • Ballhatchet, Kenneth, and David D. Taylor. Changing South Asia. Published for the Centre of South Asian Studies in the School of Oriental & African Studies, University of London, by Asian Research Service, 1984.
  • Frydman, Maurice. Gandhiji, His Life and Work. Bombay: Karnatak Publishing House, 1944.
  • Frydman, Maurice. I Am That, Talks with Sri Nisargadatta Maharaj. Chetana Publishing, Bombay, 1973. ​ISBN 0-89386-022-0​.
  • Gandhi, Mahatma. The Collected Works of Mahatma Gandhi "A Discussion with Maurice Frydman", s. 320.[1]
  • Apa Pant, An Unusual Raja: Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment, Hyderabad: Sangam Books, 1989, ISBN 978-0-86131-752-3, OCLC 20265334.
  • Rothermund, Indira. The Aundh Experiment: A Gandhian Grass-roots Democracy. Somaiya, 1983. ​ISBN 978-0-8364-1194-2​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Leszek Bedowski: Polacy w Indiach 1942-1948: w świetle dokumentów i wspomnień: praca zbiorowa. Londyn: Koło Polaków z Indii 1942-1948, 2000, s. 66. ISBN 0-9538928-0-8.
  2. Sarvodaya Prachuralaya: Sarvodaya, Volume 25. Sarvodaya Prachuralaya, 1975, s. 344.)
  3. Wanda Dynowska i Maurycy Frydman: twórcy Biblioteki Polsko-Indyjskiej
  4. Alter, Joseph. Gandhi's Body. University of Pennsylvania Press, 2000, p. 92
  5. Relacje polsko-indyjskie. W: Stanisław Tokarski, Surender Bhutani: Nowoczesne Indie. Wyzwania rozwoju. Zakład Krajów Pozaeuropejskich PAN. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Ascon, 2007, s. 226. ISBN 978-83-7452-020-1.
  6. Cathy Boucher, Meeting Maharaj
  7. Krishnamurti as I Knew Him
  8. Sri Nisargadatta Maharaj, Life and Teachings