Meczet Piątkowy w Baku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Meczet Piątkowy
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. 89
Ilustracja
Państwo  Azerbejdżan
Miejscowość Baku
Wyznanie islam
Rodzaj meczet
Historia
Data budowy 1899
Położenie na mapie Baku
Mapa konturowa Baku, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Meczet Piątkowy”
Położenie na mapie Azerbejdżanu
Mapa konturowa Azerbejdżanu, po prawej znajduje się punkt z opisem „Meczet Piątkowy”
Ziemia40°21′55,42″N 49°50′08,59″E/40,365394 49,835719

Meczet Piątkowy[1] (azer. Cümə məscidi) – meczet na Starym Mieście w Baku, stolicy Azerbejdżanu. Jest jednym z najważniejszych meczetów w mieście[2].

Meczet stoi ukośnie w stosunku do innych budynków, z dziedzińcem od strony ulicy i grubym minaretem z tyłu[2].

Pierwowzór obiektu istniał już na początku XIV wieku[2] (na miejscu dawnej zaratusztriańskiej świątyni ognia), a w 1437 dostawiono minaret[3] z balkonem na stalaktytowych wspornikach[2]. Pierwotny budynek meczetu nie przetrwał a nowy budynek, który do dziś istnieje, zbudowano w 1899 z funduszy bogatego mieszczanina bakijskiego Hacı Şeyxəli Dadaşova[3]. W czasach ZSRR, miał zmienne koleje losu. Wpierw w 1937 został zamknięty przez władze komunistyczne, później urządzono w nim magazyn, a od 1968 mieściło się tu muzeum dywanów[4]. Po odzyskaniu niepodległości przez Azerbejdżan w 1991, obiekt ponownie zaczął pełnić funkcje religijne[5]. Decyzją rządu z 2 sierpnia 2001, Meczet Piątkowy został dodany do listy zabytków historii i kultury chronionych przez państwo[4].

Po roku 1991, grupa wiernych zbierających się w tym meczecie powołała organizację religijną pod nazwą Cümə Məscidi Dini İcması rejestrując się zarówno we władzach miejskich jak i w Ministerstwie Sprawiedliwości Azerbejdżanu. Organizacja ta sprawowała opiekę nad meczetem. Jednak w 2001 roku, po włączeniu meczetu na listę chronionych przez państwo zabytków, nowe władze państwowe postanowiły przejąć kontrolę nad meczetem; obsadzić go nowym imamem na miejsce aktualnego, którym był İlqar Allahverdiyev, obrońca praw człowieka i demokracji. Meczet i jego organizacja chroniły swoją autonomię i broniły się przed interwencją państwa, aż do roku 2004 gdy w trakcie nabożeństwa przysłane przez rząd wojsko wkroczyło do meczetu i siłą usunęło wszystkich. Meczet został potem otoczony płotem i „zamknięty na czas naprawy”. Gdy Cümə Məscidi Dini İcması skierowało sprawę do sądu i ją przegrało w roku 2004, po wyczerpaniu drogi sądowniczej w Azerbejdżanie, złożyło pozew przeciwko państwu w Europejskim Trybunale Praw Człowieka[5]. Ostatecznie władze Azerbejdżanu wygrały, gdyż 8 lutego 2013 Europejski Trybunał Praw Człowieka ogłosił odrzucenie wniosku skarżących[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polski egzonim uchwalony na XCIX posiedzeniu KSNG.
  2. a b c d Baku. W: Sławomir Adamczak: Gruzja, Armenia i Azerbejdżan. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2013, s. 385, seria: Praktyczny przewodnik. ISBN 978-83-7642-141-4.
  3. a b Джума мечеть (Ичери-Шехер, Баку) (ros.). www.ourbaku.com. [dostęp 2015-04-01].
  4. a b "itemid":["001-116090"} JUMA MOSQUE CONGREGATION and Others against Azerbaijan] (ang.). The European Court of Human Rights, 2013-01-08. [dostęp 2015-04-01].
  5. a b Juma Mosque Congregation of Baku, Azerbaijan (ang.). www.becketfund.org. [dostęp 2015-04-01].
  6. Azerbaijan Mosque Loses Eight-Year Struggle for Religious Freedom (ang.). www.becketfund.org, 2013-02-11. [dostęp 2015-04-01].