Mediewalizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rekonstrukcja bitwy pod Grunwaldem w roku 2003.

Mediewalizm (ang. medievalism) lub mediewizm (fr. médiévisme) – dyscyplina naukowa badająca nawiązania do średniowiecza w kulturze i polityce nowożytnej. Niektórzy polscy badacze używają także terminów średniowieczność lub mediocentryzm. W sensie ogólnym mediewalizm oznacza zjawisko przejmowania i wykorzystywania średniowiecznych idei, estetyki, wątków tematycznych, praktyk społecznych czy tradycji.

Zjawisko[edytuj | edytuj kod]

Mediewalizm jako zjawisko jest obecny od XVI wieku z różnym natężeniem. Obok klasycyzmu, nawiązującego do greckiego i rzymskiego antyku, jest jednym z filarów nowożytnej kultury europejskiej[1].

Największe natężenie osiągał mediewalizm w kulturze XIX wieku, na przykład w ówczesnej literaturze romantycznej czy architekturze neogotyckiej, oraz na przełomie XX i XXI wieku, gdy wątki średniowieczne z literatury fantasy lub fantastyczno-naukowej zostały zapożyczone przez twórców filmów czy gier komputerowych. Za najbardziej znany przykład współczesnego zjawiska mediewalizmu uchodzi recepcja fikcyjnego świata (którego angielska nazwa nawiązuje do średniowiecza), wykreowanego w dziełach J.R.R. Tolkiena, z jego adaptacjami filmowymi i komputerowymi[1].

Badania naukowe[edytuj | edytuj kod]

Katedry mediewalizmu zaczęły powstawać w latach 70. XX w. na uniwersytetach amerykańskich. Za twórcę tej dyscypliny uważa się Leslie J. Workmana, który w 1979 roku założył czasopisma Studies in Medievalism[2] (23 tomy do 2014 roku) oraz The Years's Work on Medievalism[3] (29 tomów do 2014 roku). Od 2010 roku ukazuje się konkurencyjne pismo Postmedieval: A Journal of Medieval Studies[4] (6 tomów do 2015 roku). Co roku organizowane są międzynarodowe konferencje naukowe pod nazwą Conference on Medievalism[5] (XXX konferencja w Pittsburghu, w październiku 2015 roku)[6].

W latach 80. XX wieku mediewalizm pojawił się w polskiej nauce. Do podstawowych prac tego nurtu zalicza się między innymi Chrześcijaństwo i średniowiecze. Mit wieków średnich w XIX i XX stuleciu Andrzeja Kasi z 1989 roku czy Średniowieczność w literaturze i kulturze XX wieku Agnieszki Kruszyńskiej z 2007 roku[7].

W ramach badań mediewalistycznych analizowane są nawiązania do średniowiecza m.in. w literaturze, sztuce, muzyce, teatrze, filmie, sztukach zdobniczych, ubiorze, historiografii, religii czy polityce. Nawiązania te mogą mieć charakter świadomy lub nieświadomy, być pobieżne lub pogłębione, stanowić jednolity układ lub twór eklektyczny[6].

Mediewalizm pojawia się też jako termin politologiczny, na określenie badań nad współczesnymi relacjami międzynarodowymi (np. w ramach Unii Europejskiej). Używa się go na przykład dla diagnozowania zjawiska utraty części suwerenności przez państwa, szczególnie w ramach neokonserwatywnej teorii polityki (na przykład w pracach Hedleya Bulla)[8].

W XXI wieku w ramach mediewalizmu pojawiły się dwa odrębne nurty badawcze. Nowy mediewalizm (ang. new medievalism) powstał w ramach teorii literatury i zajmuje się wykorzystaniem teorii poststrukturalnych i postmodernistycznych w badaniu relacji między średniowieczem a późniejszą tradycją literacką. Neomediewalizm (ang. neomedievalism) zajmuje się natomiast analizą nowych technologii internetowych, filmów czy gier komputerowych pod kątem wykorzystania w nich wątków i tradycji średniowiecznych[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Michalski 2012 ↓, s. 545.
  2. Studies in Medievalism (ang.). Medievalism.net. [dostęp 2015-09-29].
  3. The Years's Work on Medievalism (ang.). The years work in medievalism. [dostęp 2015-09-29].
  4. Postmedieval: a journal of medieval cultural studies (ang.). Palgrave Macmillan. [dostęp 2015-09-29].
  5. International Conference on Medievalism (ang.). Medievalism.net. [dostęp 2015-09-29].
  6. a b Michalski 2012 ↓, s. 546.
  7. Michalski 2012 ↓, s. 547-548.
  8. Michalski 2012 ↓, s. 547.
  9. Michalski 2012 ↓, s. 546-547.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]