Mediolan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Milano”. Zobacz też: Milano – grupa muzyczna.
Mediolan
miasto i gmina
Ilustracja
Herb Flaga
Herb flag of Milan
Państwo  Włochy
Region  Lombardia
Prowincja Mediolan
Kod ISTAT 015146
Burmistrz Giuliano Pisapia
Powierzchnia 182 km²
Wysokość 122 m n.p.m.
Populacja (2016)
• liczba ludności

1 359 905[1]
• gęstość 7311 os./km²
Nr kierunkowy 02
Kod pocztowy 20100
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Mediolan
Mediolan
Ziemia45°28′N 9°11′E/45,466667 9,183333
Galeria Wiktora Emmanuela
Katedra Mediolańska
Via Dante
Piazza Cordusio
Bazylika św. Wawrzyńca
Stacja główna w Mediolanie
Dawny punkt poboru opłat przy bramie miasta Porta Sempione
Słynny fresk Leonarda da Vinci Ostatnia wieczerza znajduje się w Mediolanie

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan lub Milà) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości miasto Włoch, po Rzymie, z 1,3 mln mieszkańców.

Znajduje się tu siedem uniwersytetów (Statale, Biccoca, Iulm, Bocconi, Cattolica, Politecnico; założone m.in. w latach 1863, 1920 i 1924) i inne uczelnie, Akademia Literatury, instytuty naukowe.

Mediolan jest bardzo ważnym ośrodkiem międzynarodowej turystyki. Każdego roku Mediolan odwiedzany jest przez ponad 7 milionów turystów z całego świata. Wraz z Rzymem i Wenecją jest jednym z trzech najważniejszych pod względem turystycznym włoskich miast. Mediolan uważany jest także za światową stolicę mody oraz finansowo-gospodarcze centrum Włoch. Swoją siedzibę ma tutaj włoska giełda i największe włoskie korporacje, w tym liczne banki, instytucje ubezpieczeniowe, firmy telekomunikacyjne, a także największy prywatny włoski koncern telewizyjny Mediaset[2].

Mediolan był gospodarzem Wystawy Światowej Expo w 2015 roku[3].

Historia[edytuj]

Kalendarium[edytuj]

Ślady polskie w Mediolanie[edytuj]

Decyzja o tworzeniu „Legionów Polskich posiłkujących Lombardię” została uzyskana na podstawie dwukrotnego spotkania gen. Jana Henryka Dąbrowskiego z Napoleonem Bonaparte, jakie miały miejsce 4 grudnia 1796 i po zabiegach gen. Antoniego „Amilkara” Kosińskiego powtórnie 4 stycznia 1797 roku). 9 stycznia 1797 roku została podpisana konwencja pomiędzy Administracją Generalną Lombardii a gen. J.H. Dąbrowskim, na mocy której tworzono we Włoszech Legiony Polskie. W konwencji zapisano, że oddziały będą pełniły role oddziałów auxyliarnych (pomocniczych), a krój munduru będzie zbliżony do wzorów z okresu pierwszej Rzeczypospolitej[4]. 20 stycznia 1797 roku Dąbrowski wydaje odezwę do Polaków (rozpowszechnianą w czterech językach), a 3 lutego 1797 roku ukazuje się także odezwa rządu Lombardii, wzywająca Polaków do wsparcia wysiłku zbrojnego Legionów[5].

Już w marcu sformowano dwa pierwsze bataliony, a w Mantui rozpoczęto tworzenie trzeciego batalion z szefem Ludwikiem Dembowskim[6].

Mediolan w okresie Legionów Włoskich, dowodzonych przez gen. Jana Henryka Dąbrowskiego mieścił siedzibę Zakładu Legionów Polskich[7]. Tutaj zgłaszali się przybywający z kraju ochotnicy i tutaj przeprowadzano pierwsze szkolenia wojskowe.

Administracja[edytuj]

Mediolan jest podzielony na jednostki administracyjne nazywane zona. Przed 1999 rokiem, miasto miało 21 zon. W 1999 roku władze zdecydowały o redukcji liczby Zon z 21 do 9. Dzisiaj Zona 1 jest historycznym centrum miasta, 8 pozostałych pokrywa powierzchnię od granic Zony 1 do granic miasta.

Spośród 9 dzielnic, na które Mediolan jest podzielony, 8 jest rządzonych przez centroprawicową koalicję, a 1 przez centrolewicową koalicję.

Klimat[edytuj]

Mediolan leży na północnym krańcu wpływów klimatu podzwrotnikowego, gdzie ze względu na położenie miasta występuje klimat typowo kontynentalny. Są tu typowe dla północnych Włoch rośliny. Przeważają gorące, suche lata i chłodne, wilgotne zimy, inaczej niż w klimacie śródziemnomorskim charakterystycznym dla reszty Włoch. W ciągu pozostałych pór roku piękne słoneczne dni przeplatają się z okresami deszczowymi. Średnie roczne dobowe temperatury wahają się od 3 °C w zimie do 25 °C w lecie.

Średnie temperatury w centrum miasta wynoszą 0 do 7 °C w styczniu i 19 do 30 °C w lipcu. Opady śniegu są często w zimie. W ciągu ostatnich 15-20 lat zmniejszyła się częstotliwość opadów śniegu. Historyczna średnia Mediolanu wynosi pomiędzy 35 a 45 cm. Pojedyncze śnieżyce powyżej 30–50 cm w 1-3 dni zdarzają się okresowo, z rekordem 80–100 cm podczas sławnej śnieżycy w styczniu 1985. Wilgotność jest dosyć duża w ciągu całego roku i wielkość średnich rocznych opadów wynosi około 1000 mm. W stereotypowym obrazie, Mediolan jest często owiany mgłą charakterystyczną dla zimnych okresów w dorzeczu Padu. Redukcja zanieczyszczeń z fabryk zmniejszyła to zjawisko w ciągu ostatnich lat, przynajmniej w centrum miasta. Wiatru zwykle nie ma w Mediolanie. Na wiosnę mogą się zdarzyć wichury, zarówno z powodu Tramontany wiejącej z Alp, jak i Bory wiejącej z północnego wschodu. Takie wichury często powodują zniszczenia.

Średnia temperatura i opady dla Mediolanu (2000-2011)
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 7.1 10.2 15.6 20.0 25.4 29.4 30.9 30.7 26.0 19.6 12.3 7.5 19,6
Średnie dobowe temperatury [°C] 2.9 4.9 9.6 14.1 19.3 23.5 24.9 24.7 20.0 14.8 8.7 3.7 14,3
Średnie temperatury w nocy [°C] -0.1 0.6 4.6 8.9 13.7 18.0 19.1 19.2 15.0 11.0 5.7 0.8 9,7
Średnie nasłonecznienie (w godzinach) 69 106 162 187 221 253 295 261 196 140 81 64 2035
Źródło: climatebase.ru[8]

Gospodarka[edytuj]

Najważniejszy włoski ośrodek gospodarczo-finansowy; jedno z najbogatszych miast Europy. Ważny węzeł kolejowy i drogowy, wielki węzeł lotniczy (lotniska Malpensa i Linate). Siedziba licznych banków i towarzystw ubezpieczeniowych oraz giełdy (Borsa Italiana). Największy w kraju ośrodek przemysłowy – m.in. przemysł maszynowy, elektrotechniczny, środków transportu (Alfa Romeo, MV Agusta), chemiczny (koncern Pirelli), odzieżowy, a także metalowy, szklarski, spożywczy (sery, wina Cinzano i inne), porcelanowo-fajansowy, rafineryjny, hutnictwo żelaza. Mediolan jest jednym z ważniejszych ośrodków mody.

Kultura i sztuka[edytuj]

Muzea[edytuj]

  • Musei di Castello Sforzesco: Museo d’Arte Antica – Muzeum Sztuki Antycznej
  • Musei di Castello Sforzesco: Pinakoteka – Galeria Malarstwa
  • Musei di Castello Sforzesco: Museo delle Arte Decorative – Muzeum Sztuki Uzytkowej
  • Musei di Castello Sforzesco: Museo delgi Strumenti Musicali – Muzeum Instrumentów Muzycznych
  • Musei di Castello Sforzesco: Museo Egizio – Muzeum Egipskie
  • Musei di Castello Sforzesco: Museo della Preistoria e Protostoria – Muzeum Prehistoryczne
  • Museo Archeologico – Muzeum Archeologiczne
  • Museo del Risorgimiento – Muzeum Historii Zjednoczenia Włoch
  • Museo Teatrale alla Scala – Muzeum Teatralne przy alla Scala
  • Museo di Storia Naturale – Muzeum Geologiczne i Historii Naturalnej
  • Museo del Novecento – Muzeum Sztuki XX wieku
  • Museo del Ottocento, Galleria d’Arte Moderna – Muzeum Sztuki XIX wieku
  • Museo Astronomico – Orto Botanico di Berra – Muzeum Astronomiczne i Ogród Botaniczny di Berra
  • Planetario „Ulrico Hoepli” – Planetarium „Ulrico Hoepli”
  • Museo Pinacoteca di Brera – Pinakoteka Brera – Galeria Sztuki di Brera
  • Museo Pinacoteca e Biblioteca Ambrosiana – Galeria i Biblioteka Ambrozjańska
  • Museo del Duomo – Muzeum Katedry Mediolańskiej il Duomo
  • Museo Diocesiano di Milano – Muzeum Diecezji Mediolańskiej
  • Museo di San Eustorgio – Muzeum Sztuki przy kościele San Eustorgio
  • Museo dei Beni Culturali Cappuchini – Muzeum Sztuki Zakonu o.o. Kapucynów
  • Cenacolo Vinciano – Ostatnia Wieczerza Leonarda da Vinci
  • Museo Poldi Pezzoli – Muzeum Sztuki Poldi Pezzoli
  • Museo Bagatti Valsecchi – Muzeum Bagatti Valsecchi
  • Museo Nazionale della Scienzia e aella Technologia „Leonardo da Vinci” – Narodowe Muzeum Nauki i Techniki „Leonardo da Vinci”
  • Museo del Cinema „Gianni Comencini” – Muzeum Kina
  • La Triennale di Milano – Muzeum Targów Mediolańskich
  • Palazzo Reale – Pałac Królewski
  • Acuario e Civica Stazione Idrobiologica – Akwarium Miejskie i Stacja Hydrobiologiczna
  • Palazzo Morando Costume Moda Imagine – Muzeum Kostiumów i Mody
  • Casa Manzoni – Muzeum Mannzoni

Ważniejsze zabytki[edytuj]

Świeckie[edytuj]

Sakralne[edytuj]

Transport[edytuj]

Dworce kolejowe[edytuj]

Metro[edytuj]

W Mediolanie znajdują się cztery linie metra, oznaczone kolorami M1 – czerwonym, M2 – zielonym, M3 – żółtym i M5 – fioletowym.

Linie autobusowe, tramwajowe i trolejbusowe[edytuj]

W ścisłym centrum transport odbywa się za pomocą metra i linii tramwajowych. Obszary zewnętrzne obsługują linie autobusowe i trolejbusowe.

Komunikacja rowerowa[edytuj]

Począwszy od 2010 roku funkcjonuje system wypożyczania rowerów, dostępnych w bezobsługowych wypożyczalniach rozmieszczonych na obszarze ścisłego centrum. Park rowerowy systemu transportu rowerowego obejmuje 3650 rowerów.

Żegluga śródlądowa[edytuj]

Do Mediolanu doprowadzone są od strony południowo-zachodniej dwa kanały Naviglio Grande i Naviglio Pavese, łączące Mediolan z rzeką Ticino. Kanały są nieżeglowne przez przeważającą część roku.

Porty lotnicze[edytuj]

Miasto obsługują trzy porty lotnicze:

Porty lotnicze są połączone między sobą dedykowanymi liniami autobusowymi. Połączenie autobusowe jest najtańszym środkiem transportu łączącym mediolańskie lotniska z centrum miasta. Autobusy z międzynarodowych portów lotniczych zatrzymują się przy Stazione Centrale w centrum miasta przy stacji M1 i M3 mediolańskiego metra.

Religia[edytuj]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj]

Mediolan jest siedzibą archidiecezji. Patronami diecezji są Święty Ambroży i Święty Karol Boromeusz.

W Mediolanie działa polska parafia przy kościele Santa Maria alla Porta, przy linii metra M2 – przystanek Cairoli. Msze Święte w języku polskim odbywają się w niedziele i święta. W kościele znajdują się obrazy Najświętszej Marii Panny z Jasnej Góry oraz Jezusa Miłosiernego.

Kościół prawosławny[edytuj]

Parafia prawosławna w Mediolanie znajduje się przy via Senato.

Sport[edytuj]

Pod Mediolanem znajduje się tor Formuły 1 w Monza.

Źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica.

Miasta partnerskie[edytuj]

Przypisy

  1. Resident population by age, nationality and borough.
  2. Ł. Ropczyński: Mediolan (pol.). Kierunek Włochy. [dostęp 2015-06-11].
  3. Expo 2015 odbędzie się w Mediolanie.
  4. Krzysztof Mazowski, Fuengirola 1810, s. 39.
  5. Krzysztof Mazowski, Fuengirola 1810, s. 40–42.
  6. Krzysztof Mazowski, Fuengirola 1810, s. 44.
  7. Jan Pachoński, Słownik Oficerów Legionów Polskich we Włoszech.
  8. "Милан,Италия" - climatebase.ru

Linki zewnętrzne[edytuj]