Medvědí hora (Wysoki Jesionik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Medvědí hora
Widok z serpentyn drogi nr  Šumperk – Jesionik na stoku góry Velký Klínovec na szczyt Medvědí hora (z lewej stok góry Hřbety-JZ)
Widok z serpentyn drogi nr SilniceI44.svg ŠumperkJesionik na stoku góry Velký Klínovec na szczyt Medvědí hora (z lewej stok góry Hřbety-JZ)
Państwo  Czechy
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1163 m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Medvědí hora
Medvědí hora
Ziemia50°05′16,3″N 17°08′48,9″E/50,087861 17,146917

Medvědí hora (niem. Bärenherd[1]) – szczyt o wysokości 1163 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1159 m n.p.m. lub 1160 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Morawach, oddalony o około 6 km na zachód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)[2][3][4].

Charakterystyka[edytuj]

Lokalizacja[edytuj]

Medvědí hora (podobnie jak m.in. sąsiedni szczyt Kamenec (1)[a] czy Velký Děd) z uwagi na nie przekraczającą minimalną wysokość pomiędzy szczytem a najniższym punktem przełęczy w kierunku szczytu Kamenec (1) (min. 5 m) nie jest przez niektórych autorów zaliczona jako odrębna góra[5]. Traktowana raczej wraz ze szczytem Kamenec (1) jako wydłużenie stoku góry Mravenečník. Z tego powodu jest szczytem niewyraźnym, trudno rozpoznawalnym na tle całego masywu góry Mravenečník. Jedynym elementem pozwalającym zlokalizować szczyt są trzy widoczne wieże – turbiny wiatrowe położone blisko szczytu, wchodzące w skład elektrowni wiatrowej Mravenečník. Położona jest w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina) na odgałęzieniu, biegnącym od bocznego grzbietu Masywu Pradziada i Wysokiej Holi, ciągnącym się od góry Hubertka do przełęczy Vlčí sedlo[2].

Szczyt ze stokami ograniczony jest od południowego zachodu niewyraźną przełęczą w kierunku szczytu Kamenec (1), od zachodu przełęczą Obrázek o wysokości 820 m n.p.m. w kierunku góry Skály (2)[b] ze stokiem o nazwie Dlouhý vrch, od północy doliną rzeki Divoká Desná i od wschodu potokiem Borový p[2]. Warto dodać, że nazwa przełęczy Obrázek pochodzi od umieszczonego na przełęczy na zadaszonym słupie obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem[6].

W otoczeniu Medvědí hory położone są szczyty: od wschodu Tupý vrch, od południowego wschodu Dlouhé stráně, od południowego zachodu Kamenec (1), od zachodu Skály (2), od północnego zachodu Suchá hora i od północnego wschodu Hřbety-JZ[2].

Stoki[edytuj]

Stoki są zalesione w większości lasem świerkowym, z domieszką również drzewostanu liściastego, ze znajdującymi się na nich przecinkami na narciarskie trasy zjazdowe oraz przebieg związanych z nimi wyciągów narciarskich. Na stromym stoku zachodnim położona jest grupa skalna o nazwie Skalý na Medvědí hoře ciągnąca się od szczytu do wysokości około 850 m n.p.m.[2]. Na stoku tym występują również inne grupy skalne oraz pojedyncze skaliska. Poza wytyczonymi szlakami turystycznymi i rowerowymi stoki pokryte są nieoznakowanymi dróżkami i ścieżkami[2]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map.

Widok sprzed domku turystycznego Salaš na stoku góry Dlouhé stráně na szczyt Medvědí hora, powyżej szczyt góry Černá stráň

U podnóża stoku północno-zachodniego, przy osadzie Kouty nad Desnou przebiega droga krajowa nr SilniceI44.svg ŠumperkJesionik (czes. Jeseník)[2].

Na stokach Medvědí hory zlokalizowano poza narciarskimi trasami zjazdowymi i towarzyszącymi im wyciągami również wspomnianą wcześniej elektrownię wiatrową oraz zbudowano wieżę widokową[7].

Szczyt[edytuj]

Dojście na szczyt następuje wytyczoną zieloną ścieżką dydaktyczną Ścieżka edukacyjna zielona.svg, ze skrzyżowania o nazwie Tetřeví chata. Znajduje się on wśród zalesienia, nie jest więc punktem widokowym. W odległości około 100 na północny wschód od szczytu położona jest wiata turystyczna z podestem otoczonym balustradą oraz blisko niej znajdującym się punktem widokowym o nazwie (czes. Vyhlídka Rysí skála)[8] z podestem otoczonym z dwóch stron balustradą, z perspektywami m.in. w kierunku góry Pradziad oraz położonym blisko niej drewnianym krzyżem[3].

Wody[edytuj]

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Czarnego, do którego wpływa rzeka Dunaj, będąca przedłużeniem płynących do niej wód m.in. z górskich potoków, będących dopływami rzeki Divoká Desná. Na stoku zachodnim ma swój początek północna gałąź potoku Tříramenný p., natomiast na stoku północnym płynie kilka krótkich potoków będących dopływami rzeki Divoká Desná. Ponadto w odległości około 920 m na zachód od szczytu na Borovým potoku, na wysokości około 810 m n.p.m. znajduje się wodospad (czes. Vodopád na Borovém potoce) o łącznej wysokości 14 m[9][10][11]. Dojście do niego następuje z niebieskiego szlaku turystycznego Szlak niebieski biegnącego ze skrzyżowania Pod Medvědí horou.

Ochrona przyrody[edytuj]

Stoki i szczyt Medvědí hory znajdują się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt.

W celu ochrony ekosystemu przez stoki oraz szczyt Medvědí hory, na wysokościach (1080-1163) m n.p.m. wyznaczono w 2013 roku okrężną ścieżkę dydaktyczną (czes. Naučná stezka Rysí skála) o długości około 2 km na odcinku[12][13]:

Ścieżka edukacyjna zielona.svg Medvědí hora (ISED) – punkt widokowy Vyhlídka Rysí skála – szczyt Medvědí hora – Tetřeví chata – Medvědí hora (ISED) (z 10 stanowiskami obserwacyjnymi na trasie).

Elektrownia wiatrowa[edytuj]

Widok z czerwonego szlaku rowerowego nr 6155 Stripe-marked biketrail red.svg, na wieże – turbiny wiatrowe na połaci szczytowej Medvědí hora

Z uwagi na obszar, na którym średnia roczna prędkość wiatru wynosiła około 8,0 m/s[14] podjęto w latach 90. XX wieku decyzję o budowie na połaci blisko szczytu Medvědí hory, w pobliżu skrzyżowania o nazwie Tetřeví chata elektrowni wiatrowej, złożonej z trzech wież – turbin wiatrowych. Elektrownia wiatrowa Mravenečník (czes. Větrná elektrárna – Mravenečník)[15] została zbudowana w latach 1995-1998. Początkowo postawiono wieżę typu Wind World 220 kW[16], potem dwie prototypowe wieże typu EWT 315 kW[17] i EWT 630 kW[18], które dostarczyła czeska firma Energovars[14].

Składa się ona z trzech oddzielnych wież, turbin wiatrowych o wysokości trzonu (38-42) m i długości ostrzy wirnika turbiny, odpowiednio (12, 15 i 21) m[19] oraz mocy elektrycznej, odpowiednio (220, 315 i 630) kW[19]. Całkowita moc elektrowni wynosi 1,2 MW[14]. Wieże oddalone są od siebie w łukowatej linii o około 90 m, wzdłuż pobocza czerwonego szlaku rowerowego, zlokalizowane na wysokościach: (1150, 1153 i 1160) m n.p.m. stoku Medvědí hory[2].

W latach 1997-2002 elektrownia wiatrowa była częścią eksperymentalnego kompleksu odnawialnej elektrowni słonecznej o mocy elektrycznej 10 kW. Z uwagi na małą wydajność, panelowe ogniwa słoneczne zdemontowano, przenosząc je do Elektrowni Jądrowej Dukovany[19]. Elektrownią zarządza firma Bonoco z Pilzna. Planuje ona modernizację elektrowni poprzez demontaż trzech starych wież i budowę dwóch nowych[20], znacznie wyższych typu Enercon E-70 firmy Enercon (o wysokości trzonu, w wariantach (64, 85, 98 lub 113) m i długości ostrza wirnika 35 m), o większej wydajności 2300 kW[21]. Z decyzją zarządu firmy Bonoco nie zgadzają się ekolodzy, protestując przeciw decyzji o jej modernizacji, która – jak twierdzą – znacznie zakłóci ekosystem Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki[22][23].

Wieża widokowa[edytuj]

W celu podniesienia atrakcyjności górskiego obszaru turystycznego przy miejscowości Loučná nad Desnou, wcześniejszej budowie wyciągu krzesełkowego[24][25] oraz wytyczeniu ścieżki dydaktycznej NS Rysí skála, przedsiębiorstwo państwowe Lasy Republiki Czeskiej (czes. Lesy ČR) zdecydowało o budowie przy górnej końcowej stacji wyciągu dodatkowo wieży widokowej (czes. Rozhledna u Tetřeví chaty) z infrastrukturą ze środków finansowych tzw. (czes. Programu 2020 – zajištění cílů veřejného zájmu)[26].

Przetarg na budowę wieży wygrała spółka HORSTAV, s.r.o. z Ołomuńca, zaś zaprojektowała ją spółka A2 architekti, s.r.o., z projektantami, inżynierami architektami: Davidem Bendą, Robertem Štefką i Janą Stehlíkovą. Wieża obsługiwana jest przez spółkę K3 Sport, s.r.o. z Ołomuńca[27].

Wieża położona jest w odległości około 550 m na południowy zachód od szczytu, na wysokości 1095 m n.p.m. oraz w odległości około 50 m od górnej stacji wyciągu krzesełkowego[2]. Została zbudowana w okresie od czerwca do października 2014 roku i oddana do użytku 23 października[28][27]. Ma kształt prostopadłościanu o wymiarach (4,1 × 4,1 × 18) m oraz szkieletową, stalową konstrukcję nośną i stalowe, wewnętrzne, okrężne schody wokół ścian, zamocowane w betonowym fundamencie[27]. Jest osłonięta przez pionowe listwy drewniane oraz posiada prześwity okienne i balkony widokowe usytuowane na różnych wysokościach niektórych ścian oraz główny podest pod dachem. Wieża może być zamknięta w niekorzystnych warunkach atmosferycznych, takich jak oblodzenie czy burza. Dojazd do niej następuje wyciągiem krzesełkowym z osady Kouty nad Desnou. Z wieży roztaczają się perspektywy w wachlarzu kierunków od zachodnich do północnych (widoczny jest m.in. obszar niektórych szczytów Masywu Keprníka (czes. Keprnická hornatina)[27]. Przy wieży na platformie zlokalizowano bar (czes. Bar u Medvěda) w formie rotundy[27]. Łączny koszt wieży i pobliskich obiektów towarzyszących oraz ich połączeń wyniósł około 8 300 000 CZK (w tym wieży około 2 800 000 CZK)[27].

Turystyka[edytuj]

Stoki Medvědí hory są kluczowe dla położonego przy osadzie Kouty nad Desnou ośrodka narciarskiego (czes. Ski areál Kouty nad Desnou)[29], będącej częścią miejscowości Loučná nad Desnou z bazą hoteli i pensjonatów, oddalonej od szczytu o około 2,5 km w kierunku północno-zachodnim. Do samej miejscowości Loučná nad Desnou jest od szczytu około 4,5 km w kierunku południowo-zachodnim. Natomiast do przełęczy Červenohorské sedlo, ze znajdującym się na niej hotelem Červenohorské Sedlo i bazą pensjonatów jest od szczytu około 4 km w kierunku północnym.

Medvědí hora jest chętnie odwiedzana przez turystów, z wieloma możliwościami spędzenia wolnego czasu (turystyka piesza, rowerowa, narciarska, wieża widokowa, bar czy ścieżka dydaktyczna).

Szlaki turystyczne[edytuj]

Na stokach Medvědí hory poprowadzono dwa szlaki turystyczne na trasach:

Szlak czerwony Kouty nad Desnou – góra Skály (2) – przełęcz Obrázek – Medvědí hora – Kamenec (1) – góra Mravenečník – szczyt Dlouhé stráně – górny zbiornik Elektrowni szczytowo-pompowej Dlouhé Stráně – góra VřesníkMalá Jezerná[30];
Szlak niebieski Pod Medvědí horou – Schnellerův kříž[c][31][32] – wodospad Vodopád Borového potoka,

oraz dwa szlaki biegnące u jej podnóża:

Szlak zielony Kouty nad Desnou – góra Hřbety – góra Nad Petrovkou – Kamzík – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kamenyOvčárnaKarlova Studánka;
Szlak niebieski Kouty nad Desnou – dolina rzeki Divoká Desná – U Kamenné chaty – Narodowy rezerwat przyrody NPR PradědVelký Děd – szczyt Pradziad.

Szlaki rowerowe[edytuj]

Przez stoki przebiegają również dwa szlaki rowerowe na trasach:

Stripe-marked biketrail red.svg Loučná nad Desnou – góra Seč – góra Čepel – góra Mravenečník – Medvědí hora – Kamenec (1) – góra Dlouhé stráně – góra Velká Jezerná – dolina rzeki Divoká Desná – Kouty nad Desnou – góra Černá stráň – przełęcz Přemyslovské sedlo – góra Tři kameny – góra Ucháč – góra Jelení skok – góra Loveč – góra Lískovec – Loučná nad Desnou[33];
Stripe-marked biketrail blue.svg Pod Přemyslovským sedlem – Přemyslov – Loučná nad Desnou – góra Seč – góra Skály (2) – przełęcz Obrázek – Medvědí hora – Kouty nad Desnou.

Podjazdy drogowe[edytuj]

U podnóża Medvědí hory biegnie podjazd drogą nr SilniceI44.svg z miejscowości Loučná nad Desnou na przełęcz Červenohorské sedlo, który jest chętnie pokonywany przez rowerzystów:

12% stoupání (cz).svg Długość: 11,8 km, różnica wysokości: 506 m, średnie nachylenie: 4,3%, 9 pętlic drogowych)[34].

Trasy narciarskie[edytuj]

W okresach ośnieżenia wzdłuż szlaków turystycznych i rowerowych przebiegają trasy narciarstwa biegowego[35][36].

W obrębie stoków Medvědí hory poprowadzono cztery główne trasy narciarstwa zjazdowego z odpowiadającymi im wyciągami (wszystkich tras jest 8, niektóre z nich częściowo przebiegają przez stok sąsiedniej góry Skály (2): Pictogram Ski Slope blue.svg 8, Pictogram Ski Slope blue.svg 8a)[37][38][39]:

Alpine skiing pictogram.svg Główne trasy narciarstwa zjazdowego z wyciągami z Medvědí hory
L.p. Trasa i oznaczenie Długość trasy
m
Różnica wysokości
m
Rodzaj wyciągu Długość wyciągu
m
1 Pictogram Ski Slope blue.svg 1 650 110 orczykowy 580
2 Pictogram Ski Slope red.svg 2 2150 510 kolej krzesełkowa[d][25] 1854
3 Pictogram Ski Slope red.svg 3 2350 510
4 Pictogram Ski Slope blue.svg 4 410 100 orczykowy 340

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdujących się w tym samym paśmie dwóch innych szczytów o tej samej nazwie: Kamenec (2) położonego 3,3 km na południowy wschód od przełęczy Skřítek i Kamenec (3) położonego 1,7 km na wschód od miejscowości Bělá pod Pradědem
  2. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie Skály (1), położonego 4,5 km na zachód od miejscowości Vrbno pod Pradědem
  3. Schnellerův kříž położony jest już na sąsiednim stoku góry Tupý vrch
  4. Na kolejce krzesełkowej zainstalowano kanapy 6-osobowe

Przypisy

  1. Medvědí hora (Bärenherd) (1163 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-02-24].
  2. a b c d e f g h i Medvědí hora (1163 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2015-09-15].
  3. a b Góry bliskie sercu. Medvědí hora (1159 m n.p.m.) (pol.). Sudeckiedrogi.wordpress.com, 2011-07-11. [dostęp 2015-09-15].
  4. Miroslav Kobza: Od Pradědu na Hanou: Medvědí hora (cz.). Rozhlas.cz. [dostęp 2015-09-15].
  5. Jan Bína, Jaromír Demek: Geomorfologické jednotky České Republiky. Academia, 2012. ISBN 978-80-200-2026-0.
  6. Kouty nad Desnou – Rozcestí U obrázku (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-15].
  7. Vrchařská koruna Jesenicka. Medvědí hora 1100 m n.m. (cz.). web.archive.org. [dostęp 2015-09-15].
  8. Vyhlídka na Medvědí hoře (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-15].
  9. Vodopády Jesníků a okolí. Borové vodopády (cz.). W: Vodopády ČR [on-line]. Vodopady.info.cz. [dostęp 2015-09-15].
  10. K vodopádům na Borovém potoce (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-15].
  11. Vodopády na Borovém potoce (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2015-09-15].
  12. Naučná stezka Rysí skála (cz.). Kouty.cz. [dostęp 2015-09-15].
  13. Naučná stezka Rysí skála Kouty nad Desnou (cz.). Infocesko.cz. [dostęp 2015-09-15].
  14. a b c Větrné elektrárny. Mravenečník – historie (cz.). Elektrarny.benoco.cz. [dostęp 2015-09-15].
  15. Větrná elektrárna – Mravenečník (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2015-09-15].
  16. Instalace – Mravenečník 1 (cz.). W: Czech RE Agency [on-line]. Mapa.czrea.org. [dostęp 2015-09-15].
  17. Instalace – Mravenečník 2 (cz.). W: Czech RE Agency [on-line]. Mapa.czrea.org. [dostęp 2015-09-15].
  18. Instalace – Mravenečník 3 (cz.). W: Czech RE Agency [on-line]. Mapa.czrea.org. [dostęp 2015-09-15].
  19. a b c Medvědí hora – větrná elektrárna (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-15].
  20. Větrné elektrárny. Mravenečník – budoucnost (cz.). Elektrarny.benoco.cz. [dostęp 2015-09-15].
  21. Větrné elektrárny. Mravenečník – realizace (cz.). Elektrarny.benoco.cz. [dostęp 2015-09-15].
  22. Zdeňka Jílková: I přes protesty ochráncř přírody začaly práce na stavbě větrné elektrárny na Medvědí hoře (cz.). Rozhlas.cz, 2015-05-31. [dostęp 2015-09-15].
  23. Ochránci přírody nesouhlasí s větrnou elektrárnou na Medvědí hoře (cz.). web.archive.org, 2015-04-02. [dostęp 2015-09-15].
  24. Lanovka areál Kouty – horské centrum zábavy a sportu (cz.). Kouty.cz. [dostęp 2015-09-15].
  25. a b Sedačková lanovka Kouty nad Desnou – Dlouhé stráně (cz.). W: Lanové dráhy v Česke Republice [on-line]. Lanove-drahy.cz. [dostęp 2015-09-15].
  26. Zbyněk Boublík: Nová Rozhledna u Tetřeví chaty v Jeseníkách (cz.). W: Klub Českých Turistů [on-line]. Kct.cz, 2014-11-26. [dostęp 2015-09-15].
  27. a b c d e f Rozhledna u Tetřeví chaty na Medvědí hoře u Koutů nad Desnou (cz.). Rozhledny.webzdarma.cz. [dostęp 2015-09-15].
  28. Na Medvědí hoře v Jeseníkach byla otevřena nová rozhledna (cz.). Archiweb.cz, 2014-11-07. [dostęp 2015-09-15].
  29. Skiareál Kouty (cz.). Ceskehory.cz. [dostęp 2015-09-15].
  30. Góry bliskie sercu. Czeski cud (pol.). Sudeckiedrogi.wordpress.com, 2012-05-24. [dostęp 2015-09-15].
  31. Schnellerův kříž (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-15].
  32. Mirka Schärfnerová: Schnellerův kříž u Borového potoka na paměť lesníka F. R. Schnellera, který zde 13.2.1934 tragicky zahynul (ang.). Alltravels.com, 2011-07-23. [dostęp 2015-09-15].
  33. Cyklotrasa 6155 Kouty – PVE DS (cz.). Ejeseniky.com. [dostęp 2015-09-15].
  34. Michał Książkiewicz: Rowerowa baza podjazdów. Červenohorské sedlo (1013 m) od południa (Šumperk) (pol.). Genetyk.com, 2007-2008. [dostęp 2015-09-15].
  35. Běžkařské trasy (cz.). Kouty.cz. [dostęp 2015-09-15].
  36. Jesioniki na biegówkach (mapa). (JPEG) ↓.
  37. Ski areál Kouty nad Desnou (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2015-09-15].
  38. Ski areál Kouty (cz.). Lyzovani.infocesko.cz. [dostęp 2015-09-15].
  39. Najdłuższy zjazd na Morawach (pol.). Kouty.cz. [dostęp 2015-09-15].

Bibliografia[edytuj]