Megalodon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Megalodon
Otodus megalodon
Agassiz, 1843
Ilustracja
Porównanie wielkości megalodona (szary i czerwony), rekina wielorybiego, żarłacza białego i człowieka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ryby chrzęstnoszkieletowe
Podgromada spodouste
Rząd lamnokształtne
Rodzina Otodontidae
Rodzaj Otodus / Carcharocles
Gatunek megalodon

Megalodon (Otodus megalodon lub Carcharocles megalodon) – wymarły gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej, prehistoryczny rekin, największa ze znanych ryb drapieżnych. Żył 15,9–2,6 mln lat temu w morzach miocenu i pliocenu.

Z powodu chrzęstnej budowy szkieletu zachowało się niewiele skamieniałości tego gatunku i jest on znany głównie ze skamieniałości w postaci olbrzymich trójkątnych zębów o drobno ząbkowanych brzegach, od których pochodzi nazwa gatunku (z gr. mégas, D.-megálou – wielki + odoús, D.-odóntos – ząb). Według wczesnej rekonstrukcji szczęk, sporządzonej przez Bashforda Deana, megalodon mógł przekraczać nawet 25 m długości, jednak rekonstrukcja ta okazała się nieprawidłowa[1]. W 1996 roku znaleziono ząb megalodona mierzący 16,8 cm długości, będący wówczas największym znanym zębem tego rekina[2]. Później odkryto jeszcze większe zęby, co pozwoliło oszacować długość ciała rekina na ponad 18 m[3][4]. Nowsze analizy wskazują na maksymalną długość między 14,5[5] a 16 m. Na podstawie porównań ze współczesnymi rekinami szacuje się, że u 16-metrowego megalodona głowa miała prawdopodobnie długość ok. 4,65 m, płetwa grzbietowa – ok. 1,62 m wysokości, a płetwa ogonowa – 3,85 m wysokości[6]. Megalodony cechowały się dużą zmiennością maksymalnych rozmiarów (zarówno w czasie geologicznym, jak i przestrzeni). Ponadto dobór naturalny premiował duże rozmiary, co prowadziło do zwiększania się rozmiarów ciała w czasie ewolucji gatunku[7].

Megalodon był drapieżnikiem polującym prawdopodobnie na wieloryby i inne duże ssaki morskie, mógł też polować na inne rekiny, ale tych przypuszczeń nie udało się udowodnić. Był szeroko rozprzestrzeniony w morzach mioceńskich.

Rodzaj Carcharodon, wyodrębniony w kredzie, obecnie reprezentowany jest jedynie przez żarłacza białego. Megalodon został zaklasyfikowany do tego rodzaju jako przypuszczalny przodek żarłacza białego[8]. Nowsze badania filogenetyczne wskazują jednak, że megalodon należy do odrębnej linii ewolucyjnej lamnokształtnych – Otodontidae. W związku z tym obecnie klasyfikowany jest albo w rodzaju Otodus[5][6], albo Carcharocles[7].

Odniesienia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Megalodon pojawia się w kilku filmach między innymi Meg z 2018 roku, oraz w 22 odcinku serialu animowanego Głębia.[9][10]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. John Clay Bruner. El Tiburón "Megadiente" Carcharodon megalodon "De dientes duros y enormes". „Mundo Marino Revista Internacional de Vida Marina”. 1997 (5), s. 6–11, 1997 (hiszp.).  Artykuł w tłumaczeniu na język angielski.
  2. Peter Klimley, David Ainley: Great White Sharks: The Biology of Carcharodon carcharias. Academic Press, 1996. ISBN 0-12-415031-4.
  3. Mark Renz: Megalodon: Hunting the Hunter. PaleoPress, 2002. ISBN 0-9719477-0-8.
  4. Steven Alter: Megalodon (ang.). Fossil News – Journal of Amateur Paleontology, 1997. [dostęp 10 kwietnia 2009].
  5. a b Kenshu Shimada, Martin A. Becker, Michael L. Griffiths. Body, jaw, and dentition lengths of macrophagous lamniform sharks, and body size evolution in Lamniformes with special reference to 'off-the-scale' gigantism of the megatooth shark, Otodus megalodon. „Historical Biology”, 2020. DOI: 10.1080/08912963.2020.1812598 (ang.). 
  6. a b Jack A. Cooper, Catalina Pimiento, Humberto G. Ferrón, Michael J. Benton. Body dimensions of the extinct giant shark Otodus megalodon: a 2D reconstruction. „Scientific Reports”. 10, 14596, 2020. DOI: 10.1038/s41598-020-71387-y (ang.). 
  7. a b Catalina Pimiento, Meghan A. Balk. Body-size trends of the extinct giant shark Carcharocles megalodon: a deep-time perspective on marine apex predators. „Paleobiology”. 41 (3), s. 479–490, 2015. DOI: 10.1017/pab.2015.16 (ang.). 
  8. Carcharodon versus Carcharocles: What's in a Name? (ang.). Biology of Sharks and Rays. [dostęp 10 kwietnia 2009].
  9. The Meg. [dostęp 2021-07-31].
  10. Głębia serial odc 22 ,,Dziwna Migracja". [dostęp 2021-07-31].