Mehriban Əliyeva

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mehriban Əliyeva
Mehriban Arif qızı Əliyeva
Mehriban Aliyeva02.jpg
Data i miejsce urodzenia 26 sierpnia 1964
Baku
Azerbejdżan 1. Wiceprezydent Azerbejdżanu
Okres od 21 lutego 2017
Przynależność polityczna Partia Nowego Azerbejdżanu
Poprzednik urząd utworzony
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Mehriban Arif qızı Əliyeva, z domu Paşayeva (ur. 26 sierpnia 1964 w Baku) – azerska lekarka, żona prezydenta Azerbejdżanu İlhama Əliyeva, od 2003 pierwsza dama Azerbejdżanu, od 2005 deputowana do parlamentu; udziela się w sferze kulturalnej, społecznej, zdrowotnej i sportowej.

Życiorys[edytuj kod]

Mehriban Əliyeva z mężem przyjmowani przez polską parę prezydencką, Lecha i Marię Kaczyńskich (26 lutego 2008)
Mehriban i İlham Əliyev goszczący prezydenta Federacji Rosyjskiej, Dmitrija Miedwiediewa (3 lipca 2008)

Urodziła się w Baku[1] w rodzinie uczonych. Pochodzi z rodu Paszajewów[2]; ojciec Arif Paşayev jest fizykiem i matematykiem, matka Aida İmanquliyeva była filologiem w zakresie arabistyki[3].

Ukończyła szkołę średnią nr 23 w Baku ze złotym medalem[4]. Następnie była studentką Fakultetu Leczenia Zapobiegawczego na Azerbejdżańskim Państwowym Uniwersytecie Medycznym Baku. Studia medyczne ukończyła na Akademii Medycznej im. I.M. Sieczenowa w Moskwie w 1988 otrzymując dyplom honorowy[3][4]. Z zawodu jest lekarzem-okulistą[5][6]. W latach 1988-1992 pracowała w Moskiewskim Naukowym Instytucie Chorób Oczu, prowadzonym przez Michaiła Krasnowa[3][4], następnie zaprzestała pracy w zawodzie[5].

W 1995 ustanowiła Fundację Przyjaciół Azerbejdżańskiej Kultury, której szefuje[3][4]. W 1996 założyła magazyn kulturalny i historyczny „Azərbaycan – İrs” (Dziedzictwo Azerbejdżanu), publikowany w języku azerskim, angielskim i rosyjskim; została jego redaktorem naczelnym[3][4].

W 2002 została wybraną prezesem Azerbejdżańskiej Federacji Gimnastyki[4][7]. Dzięki jej staraniom trzy lata później w Baku odbyły się Mistrzostwa Świata w Gimnastyce Artystycznej 2005[4], a w kolejnych latach w kraju zorganizowano Mistrzostwa Europy w gimnastyce artystycznej (2007 i 2009).

W październiku 2003 została pierwszą damą Azerbejdżanu, po tym jak jej mąż İlham Əliyev wygrał wybory prezydenckie.

Od maja 2004 jest szefową Fundacji Heydəra Əliyeva, ojca İlhama Əliyeva, poprzedniego prezydenta Azerbejdżanu[4][8]. Z uwagi na jej dokonania w zakresie ochrony i rozwoju dziedzictwa literatury oraz muzyki ludowej w ojczyźnie w 2004 została honorowym ambasadorem dobrej woli UNESCO[4][9][10]. W grudniu 2004 wybrano ją członkiem Komitetu Wykonawczego Azerbajdżańskiego Narodowego Komitetu Olimpijskiego[3][4].

Od 2004 należy do Partii Nowego Azerbejdżanu. W wyborach parlamentarnych 2005 została wybrana deputowaną Zgromadzenia Narodowego[3] (otrzymała 92,12% głosów[4]).

W 2005 uzyskała tytuł naukowy kandydata nauk filozoficznych[4].

W listopadzie 2006 wybrana ambasadorem dobrej woli Islamskiej Organizacji ds. Edukacji, Nauki i Kultury (ISESCO)[3][4].

W wyborach parlamentarnych 2010 wybrana ponownie deputowaną Zgromadzenia Narodowego[11].

W czerwcu 2013 Partia Świat Demokratycznego Azerbejdżanu rozważała wysunięcie jej kandydatury w wyborach prezydenckich[12], jednak ostatecznie nie została zgłoszona[13], a wybory prezydenckie w październiku 2013 wygrał jej mąż. W czerwcu 2013 została wybrana wiceprzewodniczącą Partii Nowego Azerbejdżanu (mąż İlham Əliyev jest jej przewodniczącym)[14].

W 2012 otrzymała tytuł profesora honorowego Rosyjskiej Federacji I.M. Sieczenowa Pierwszego Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego[4][15].

W czerwcu 2013 została przewodniczącą komitetu organizacyjnego Igrzysk Europejskich 2015[16][17].

W lutym 2017 roku została powołana przez swojego męża na stanowisko wiceprezydenta Azerbejdżanu[18].

Jej siostrą jest Nərgiz Paşayeva. 22 grudnia 1983 poślubiła İlhama Əliyeva, od 2003 sprawującego nieprzerwanie urząd prezydenta Azerbejdżanu (jego matka Zərifə Əliyeva była okulistką i pracownikiem naukowym w tej dziedzinie[19], miała wpływ na wybór specjalizacji przez Mehriban). Mają troje dzieci: dwie córki (Leyla ur. 1985 i Arzu ur. 1989) i syna (Heydər ur. 1997) oraz troje wnuków[1]. Porozumiewa się w językach rosyjskim, angielskim, tureckim i arabskim[3].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj kod]

Odznaczenia
Wyróżnienia
  • Kobieta Roku w Azerbejdżanie: 2005[3]
  • Człowiek Roku (przyznany przez Fundację Bohategra Narodowego Çingiza Mustafayeva): 2005[4]
  • İhsan Doğramacı Family Health Foundation Prize: 2007[23]
  • Nagroda WHO: 2007[3][4]
  • Międzynarodowa Nagroda Złotego Serca: 2007[3][4]
  • Nagroda Heydəra Əliyeva: 2009[4]
  • Złoty Medal Mozarta UNESCO: 2010[4]
  • Złoty Medal Crans Montana Forum: 2011[4]
  • Międzypaństwowa Nagroda Siedmioramienna Gwiazda: 2012[4][15]
  • Prix de la Fondation: 2012[4]
  • Nagroda Ülviyyət: 2013[24]

Przypisy

  1. a b President of foundation (ang.). heydar-aliyev-foundation.org. [dostęp 2013-11-28].
  2. Prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew – dziedzic dynastii (pol.). wp.pl, 2013-10-08. [dostęp 2013-11-28].
  3. a b c d e f g h i j k l Azerbaijan's first lady Mehriban Aliyeva celebrating her birthday today (ang.). today.az, 2008-08-26. [dostęp 2013-11-28].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x MEHRIBAN ALIYEVA (ang.). mehriban-aliyeva.org. [dostęp 2013-11-28].
  5. a b INTERVIEW TO THE NEWSPAPER „IZVESTIYA” (ang.). mehriban-aliyeva.org, 2005-05-26. [dostęp 2013-11-28].
  6. Mehriban Aliyeva (ang.). azerbaijans.com. [dostęp 2013-11-28].
  7. AZERBAIJAN GYMNASTICS FEDERATION (ang.). mehriban-aliyeva.org. [dostęp 2013-11-28].
  8. heydar-aliyev-foundation.org (azer.). Fondun strukturu. [dostęp 2013-11-28].
  9. CHAIRPERSON OF THE FOUNATION OF FAС MEHRIBAN ALIYEVA – GOODWILL AMBASSADOR OF UNESCO (ang.). mehriban-aliyeva.org, 2004-08-30. [dostęp 2013-11-28].
  10. CEREMONY OF AWARDING THE HONORARY TITLE OF GOODWILL AMBASSADOR OF UNESCO TO SPOUSE OF AZERBAIJAN PRESIDENT ILHAM ALIYEV Mrs. MEHRIBAN ALIYEVA (ang.). mehriban-aliyeva.org, 2004-09-09. [dostęp 2013-11-28].
  11. Konstitusiya Məhkəməsi seçkinin nəticəsini təsdiqlədi (deputatların siyahısı) (azer.). modern.az, 2011-11-29. [dostęp 2013-11-28].
  12. Azerbejdżan: czy żona prezydenta wystartuje w wyborach? (pol.). studium.uw.edu.pl, 2013-06-24. [dostęp 2013-11-28].
  13. Azerbaijan's First Lady Not Running For President -- For Now (ang.). rferl.org, 2013-06-25. [dostęp 2013-11-28].
  14. First Lady Mehriban Aliyeva elected as deputy chairperson of ruling 'Yeni Azerbaijan' party (ang.). today.az, 2005-06-07. [dostęp 2013-11-28].
  15. a b В Москве состоялся вечер памяти, посвященный 90-летнему юбилею известного азербайджанского ученого-офтальмолога, академика Зарифы ханум Алиевой (ros.). azertag.com. [dostęp 2013-11-28].
  16. Azerbaijan First Lady to head Organising Committee for European Games in Baku (ang.). insidethegames.biz. [dostęp 2013-06-01].
  17. THE BAKU 2015 ORGANISING COMMITTEE CHAIRED BY THE FIRST LADY (ang.). eurolympic.org. [dostęp 2013-06-01].
  18. Azerbejdżan: pierwszą wiceprezydent kraju została żona prezydenta Ilhama Alijewa (pol.). wp.pl.
  19. ZARIFA ALIYEVA (ang.). mehriban-aliyeva.org. [dostęp 2013-11-28].
  20. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2009 r. o nadaniu orderów. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 26 kwietnia 2014].
  21. Archiwum – 2009. Order dla Pierwszej Damy RA (pol.). baku.msz.gov.pl, 2009-09-14. [dostęp 2013-11-28].
  22. Первая леди Азербайджана награждена Большим Командорским Крестом (ros.). 1news.az, 2009-09-14. [dostęp 2013-11-28].
  23. Previous Winners. Recipients of the Ihsan Dogramaci Family Health Foundation Prize (ang.). who.int. [dostęp 2013-11-28].
  24. Mehriban Əliyeva awarded with “Ulviyyet” prize (ang.). 2013-01-14. [dostęp 2013-11-28].

Linki zewnętrzne[edytuj kod]