Mehriban Əliyeva

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mehriban Əliyeva
Mehriban Arif qızı Əliyeva
Mehriban Aliyeva02.jpg
Mehriban Əliyeva (2013)
Data i miejsce urodzenia 26 sierpnia 1964
Baku, Azerbejdżańska SRR
Azerbejdżan Deputowana IV kadencji Zgromadzenia Narodowego
Okres od 29 listopada 2010
Przynależność polityczna Nowy Azerbejdżan
Azerbejdżan Wiceprzewodnicząca
Partii Nowy Azerbejdżan
Okres od 29 listopada 2010
Przynależność polityczna Nowy Azerbejdżan
Azerbejdżan Wiceprezydent Azerbejdżanu
Okres od 21 lutego 2017
Przynależność polityczna Nowy Azerbejdżan
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Mehriban Arif qızı Əliyeva, z domu Paşayeva (ur. 26 sierpnia 1964 w Baku) – azerska lekarka, żona prezydenta Azerbejdżanu İlhama Əliyeva, od 2003 pierwsza dama Azerbejdżanu, od 2005 deputowana do tamtejszego parlamentu; udziela się w sferze kulturalnej, społecznej, zdrowotnej i sportowej.

Życiorys[edytuj]

Mehriban Əliyeva z mężem przyjmowani przez polską parę prezydencką, Lecha i Marię Kaczyńskich (26 lutego 2008)
Mehriban i İlham Əliyev goszczący prezydenta Federacji Rosyjskiej, Dmitrija Miedwiediewa (3 lipca 2008)

Urodziła się w Baku[1] w rodzinie uczonych. Pochodzi z rodu Paszajewów[2]; ojciec Arif Paşayev jest fizykiem i matematykiem, matka Aida İmanquliyeva była filologiem w zakresie arabistyki[3].

Ukończyła szkołę średnią nr 23 w Baku ze złotym medalem[4]. Następnie była studentką Fakultetu Leczenia Zapobiegawczego na Azerbejdżańskim Państwowym Uniwersytecie Medycznym Baku. Studia medyczne ukończyła na Akademii Medycznej im. I.M. Sieczenowa w Moskwie w 1988 otrzymując dyplom honorowy[3][4]. Z zawodu jest lekarzem-okulistą[5][6]. W latach 1988-1992 pracowała w Moskiewskim Naukowym Instytucie Chorób Oczu, prowadzonym przez Michaiła Krasnowa[4][3], następnie zaprzestała pracy w zawodzie[5].

W 1995 ustanowiła Fundację Przyjaciół Azerbejdżańskiej Kultury, której szefuje[4][3]. W 1996 założyła magazyn kulturalny i historyczny „Azərbaycan – İrs” (Dziedzictwo Azerbejdżanu), publikowany w języku azerskim, angielskim i rosyjskim; została jego redaktorem naczelnym[4][3].

W 2002 została wybraną prezesem Azerbejdżańskiej Federacji Gimnastyki[7][4]. Dzięki jej staraniom trzy lata później w Baku odbyły się Mistrzostwa Świata w Gimnastyce Artystycznej 2005[4], a w kolejnych latach w kraju zorganizowano Mistrzostwa Europy w gimnastyce artystycznej (2007 i 2009).

W październiku 2003 została pierwszą damą Azerbejdżanu, po tym jak jej mąż İlham Əliyev wygrał wybory prezydenckie.

Od maja 2004 jest szefową Fundacji Heydəra Əliyeva, ojca İlhama Əliyeva, poprzedniego prezydenta Azerbejdżanu[8][4]. Z uwagi na jej dokonania w zakresie ochrony i rozwoju dziedzictwa literatury oraz muzyki ludowej w ojczyźnie w 2004 została honorowym ambasadorem dobrej woli UNESCO[4][9][10]. W grudniu 2004 wybrano ją członkiem Komitetu Wykonawczego Azerbajdżańskiego Narodowego Komitetu Olimpijskiego[4][3].

Od 2004 należy do partii politycznej Nowy Azerbejdżan. W wyborach parlamentarnych 2005 została wybrana deputowaną Zgromadzenia Narodowego[3] (otrzymała 92,12% głosów[4]).

W 2005 uzyskała tytuł naukowy kandydata nauk filozoficznych[4].

W listopadzie 2006 wybrana ambasadorem dobrej woli Islamskiej Organizacji ds. Edukacji, Nauki i Kultury (ISESCO)[3][4].

W wyborach parlamentarnych 2010 wybrana ponownie deputowaną Zgromadzenia Narodowego[11].

W czerwcu 2013 Partia Świat Demokratycznego Azerbejdżanu rozważała wysunięcie jej kandydatury w wyborach prezydenckich[12], jednak ostatecznie nie została zgłoszona[13], a wybory prezydenckie w październiku 2013 wygrał jej mąż. W czerwcu 2013 została wybrana wiceprzewodniczącą partii Nowy Azerbejdżan (mąż İlham Əliyev jest jej przewodniczącym)[14].

W 2012 otrzymała tytuł profesora honorowego Rosyjskiej Federacji I.M. Sieczenowa Pierwszego Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego[4][15].

W czerwcu 2013 została przewodniczącą komitetu organizacyjnego Igrzysk Europejskich 2015[16][17].

W lutym 2017 roku została powołana przez swojego męża na stanowisko wiceprezydenta Azerbejdżanu[18].

Jej siostrą jest Nərgiz Paşayeva. 22 grudnia 1983 poślubiła İlhama Əliyeva, od 2003 sprawującego nieprzerwanie urząd prezydenta Azerbejdżanu (jego matka Zərifə Əliyeva była okulistką i pracownikiem naukowym w tej dziedzinie[19], miała wpływ na wybór specjalizacji przez Mehriban). Mają troje dzieci: dwie córki (Leyla ur. 1985 i Arzu ur. 1989) i syna (Heydər ur. 1997) oraz troje wnuków[1]. Porozumiewa się w językach rosyjskim, angielskim, tureckim i arabskim[3].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Odznaczenia
Wyróżnienia
  • Kobieta Roku w Azerbejdżanie: 2005[3]
  • Człowiek Roku (przyznany przez Fundację Bohategra Narodowego Çingiza Mustafayeva): 2005[4]
  • İhsan Doğramacı Family Health Foundation Prize: 2007[23]
  • Nagroda WHO: 2007[3][4]
  • Międzynarodowa Nagroda Złotego Serca: 2007[3][4]
  • Nagroda Heydəra Əliyeva: 2009[4]
  • Złoty Medal Mozarta UNESCO: 2010[4]
  • Złoty Medal Crans Montana Forum: 2011[4]
  • Międzypaństwowa Nagroda Siedmioramienna Gwiazda: 2012[4][15]
  • Prix de la Fondation: 2012[4]
  • Nagroda Ülviyyət: 2013[24]

Przypisy

  1. a b President of foundation (ang.). heydar-aliyev-foundation.org. [dostęp 2013-11-28].
  2. Prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew – dziedzic dynastii (pol.). wp.pl, 2013-10-08. [dostęp 2013-11-28].
  3. a b c d e f g h i j k l Azerbaijan's first lady Mehriban Aliyeva celebrating her birthday today (ang.). today.az, 2008-08-26. [dostęp 2013-11-28].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x MEHRIBAN ALIYEVA (ang.). mehriban-aliyeva.org. [dostęp 2013-11-28].
  5. a b INTERVIEW TO THE NEWSPAPER „IZVESTIYA” (ang.). mehriban-aliyeva.org, 2005-05-26. [dostęp 2013-11-28].
  6. Mehriban Aliyeva (ang.). azerbaijans.com. [dostęp 2013-11-28].
  7. AZERBAIJAN GYMNASTICS FEDERATION (ang.). mehriban-aliyeva.org. [dostęp 2013-11-28].
  8. heydar-aliyev-foundation.org (azer.). Fondun strukturu. [dostęp 2013-11-28].
  9. CHAIRPERSON OF THE FOUNATION OF FAС MEHRIBAN ALIYEVA – GOODWILL AMBASSADOR OF UNESCO (ang.). mehriban-aliyeva.org, 2004-08-30. [dostęp 2013-11-28].
  10. CEREMONY OF AWARDING THE HONORARY TITLE OF GOODWILL AMBASSADOR OF UNESCO TO SPOUSE OF AZERBAIJAN PRESIDENT ILHAM ALIYEV Mrs. MEHRIBAN ALIYEVA (ang.). mehriban-aliyeva.org, 2004-09-09. [dostęp 2013-11-28].
  11. Konstitusiya Məhkəməsi seçkinin nəticəsini təsdiqlədi (deputatların siyahısı) (azer.). modern.az, 2011-11-29. [dostęp 2013-11-28].
  12. Azerbejdżan: czy żona prezydenta wystartuje w wyborach? (pol.). studium.uw.edu.pl, 2013-06-24. [dostęp 2013-11-28].
  13. Azerbaijan's First Lady Not Running For President -- For Now (ang.). rferl.org, 2013-06-25. [dostęp 2013-11-28].
  14. First Lady Mehriban Aliyeva elected as deputy chairperson of ruling 'Yeni Azerbaijan' party (ang.). today.az, 2005-06-07. [dostęp 2013-11-28].
  15. a b В Москве состоялся вечер памяти, посвященный 90-летнему юбилею известного азербайджанского ученого-офтальмолога, академика Зарифы ханум Алиевой (ros.). azertag.com. [dostęp 2013-11-28].
  16. Azerbaijan First Lady to head Organising Committee for European Games in Baku (ang.). insidethegames.biz. [dostęp 2013-06-01].
  17. THE BAKU 2015 ORGANISING COMMITTEE CHAIRED BY THE FIRST LADY (ang.). eurolympic.org. [dostęp 2013-06-01].
  18. Azerbejdżan: pierwszą wiceprezydent kraju została żona prezydenta Ilhama Alijewa (pol.). wp.pl.
  19. ZARIFA ALIYEVA (ang.). mehriban-aliyeva.org. [dostęp 2013-11-28].
  20. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2009 r. o nadaniu orderów. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 26 kwietnia 2014].
  21. Archiwum – 2009. Order dla Pierwszej Damy RA (pol.). baku.msz.gov.pl, 2009-09-14. [dostęp 2013-11-28].
  22. Первая леди Азербайджана награждена Большим Командорским Крестом (ros.). 1news.az, 2009-09-14. [dostęp 2013-11-28].
  23. Previous Winners. Recipients of the Ihsan Dogramaci Family Health Foundation Prize (ang.). who.int. [dostęp 2013-11-28].
  24. Mehriban Əliyeva awarded with “Ulviyyet” prize (ang.). 2013-01-14. [dostęp 2013-11-28].

Linki zewnętrzne[edytuj]