Melisa (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: Melisa.
Melisa
Ilustracja
Morfologia (melisa lekarska)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj melisa
Nazwa systematyczna
Melissa L.
Species Plantarum 2 1753

Melisa (Melissa L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych. Należą do niego cztery gatunki[2][3]. Występują one na obszarze od Azji Środkowej, poprzez Azję Zachodnią, południową Europę i północną Afrykę po wyspy Makaronezji[4][5]. W Europie rośnie jeden gatunek[4][3], uprawiany także w Polsce – melisa lekarska M. officinalis. W naturze rośliny te rosną w widnych zaroślach[4]. Melisa lekarska uprawiana jest ze względu na liście o silnie cytrynowym, aromatycznym zapachu. Są one używane do wykonywania potpourri[4], w ziołolecznictwie, do aromatyzowania napojów, w tym likierów[3].

Łacińska nazwa rodzaju (Melissa) pochodzi od greckiego określenia pszczoły (stgr. μέλισσα, mélissa)[6] – rośliny tego rodzaju wydzielają bowiem dużo nektaru i są często odwiedzane przez pszczoły[4]. Przyciągają je także terpenoidy wydzielane przez roślinę, analogiczne do tych produkowanych u pszczół w gruczołach Nasonowa[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny osiągające do 1,5 m wysokości[4] o łodydze czworokątnej, jak u innych przedstawicieli rodziny[5].
Liście
Ulistnienie nakrzyżległe. Liście silnie aromatyczne, krótkoogonkowe, o blaszce owalnej[4], silnie pomarszczonej[5], na brzegu karbowanej[4].
Kwiaty
Zebrane w nibyokółkach skupionych w szczytowej części pędu. Kielich zrosłodziałkowy, z 13 żyłkami przewodzącymi, dwuwargowy – z górną wargą z trzema ząbkami i dolną z dwoma. Korona jasnożółta, biała lub jasnoróżowa. U nasady zrośnięte płatki tworzą wygiętą rurkę rozszerzającą się ku gardzieli. Warga górna zakończona jest dwiema łatkami, a dolna trzema. Cztery pręciki w dwóch parach, nie wystają z rurki korony. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, z dwudzielnym znamieniem o niemal równych ramionach[4].
Owoce
Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze rozłupki[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja taksonomiczna

Rodzaj z z plemienia Mentheae z podrodziny Nepetoideae z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.)[7].

Wykaz gatunków[2]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. a b Melissa. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-03-10].
  3. a b c d David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 577. ISBN 978-1-107-11502-6.
  4. a b c d e f g h i j Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 281. ISBN 0-333-74890-5.
  5. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  6. Jerzy Kreiner: Słownik etymologiczny łacińskich nazw i terminów używanych w biologii oraz medycynie. Wyd. drugie uzupełnione. Wrocław / Warszawa / Kraków: Ossolineum, 1963, s. 131.
  7. Genus: Melissa L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-03-10].