Metaloproteinazy macierzy pozakomórkowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
MT1-MMP (MMP14)
Klasyfikacja metaloproteinaz macierzy pozakomórkowej

Metaloproteinazy[a] macierzy pozakomórkowej, kolagenazy, matryksyny, MMP (od ang. matrix metalloproteinases) – grupa zależnych od cynku enzymów proteolitycznych, należących do endopeptydaz, których podstawową funkcją jest udział w fizjologicznych i patologicznych procesach przebudowy składników macierzy pozakomórkowej i ich degradowanie (tak zwany remodeling).

W swoim składzie zawierają atom cynku (Zn2+), który pełni rolę katalityczną i strukturalną w cząsteczce enzymu. Syntetyzowane są w komórkach w formie preproenzymu i uwalniane do przestrzeni międzykomórkowej w formie nieaktywnej, jako proenzymy (proMMP)[1][2]. Aktywacja enzymu następuje przez proteolityczne cięcie w rejonie propeptydu. Aktywność metaloproteinaz jest precyzyjnie regulowana na poziomie transkrypcji, translacji oraz poprzez endogenne inhibitory, takie jak α2-makroglobulina i tkankowe inhibitory metaloproteinaz (TIMP)[1].

W warunkach fizjologicznych uczestniczą one w embriogenezie, angiogenezie, gojeniu się ran, agregacji płytek, a także regulują metabolizm jonów. Zmiany aktywności metaloproteinaz zaobserwowano w wielu stanach patologicznych, takich jak procesy zapalne, choroby degeneracyjne oraz w nowotworach. Metaloproteinazy odgrywają istotną rolę w progresji nowotworu, poprzez pobudzanie wzrostu komórek raka, migrację, inwazję, tworzenie przerzutów i nowych naczyń krwionośnych. Wydzielanie i aktywność metaloproteinaz są zwiększone prawie we wszystkich typach nowotworów u ludzi i korelują ze stopniem zaawansowania, większą inwazyjnością, zdolnością do przerzutów, a także z krótszym okresem przeżycia[1].

Badania prowadzone na początku lat 90. dowiodły, że MMP odznaczają się swoistością substratową. Podzielono je na trzy klasy: kolagenazy, żelatynazy i stromolizyny. Nowo odkryta grupa metaloproteinaz błonowych (MT-MMP), która w odróżnieniu od trzech poprzednich jest zakotwiczona w błonie komórkowej, została zaliczona do odrębnej klasy związków[2].

Odgrywają istotną rolę w rozwoju procesu nowotworowego oraz powstawaniu przerzutów węzłowych w guzach różnego pochodzenia, również w rakach płaskonabłonkowych w regionie głowy i szyi[2].

Metaloproteinazy a stwardnienie rozsiane[edytuj]

Jednym z czynników przyczyniających się do rozwoju stwardnienia rozsianego jest wzrost aktywności metaloproteinaz macierzy pozakomórkowej przy jednoczesnym zmniejszeniu aktywności ich swoistych inhibitorów tkankowych (TIMP)[3].

W badaniach, w których oznaczano aktywność MMP w surowicy, w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz tkance nerwowej chorych na SR, stwierdzono wzrost aktywności MMP-1, -2, -3, -7, -9 oraz MMP-12. Postuluje się, że MMP uszkadzają barierę krew–mózg, zwiększając napływ limfocytów do ośrodkowego układu nerwowego oraz biorą udział w degradacji osłonek mielinowych. Powodują również powstawanie aktywnej formy czynnika martwicy nowotworów (TNF-α)[3].

Uwagi

  1. Używana jest też nazwa „metaloproteazy”.

Przypisy

  1. a b c Izabela Śliwowska, Zygmunt Kopczyński: Metaloproteinazy macierzy zewnątrzkomórkowej – charakterystyka biochemiczna i kliniczna wartość oznaczania u chorych na raka piersi. [dostęp 8 lipca 2009].
  2. a b c Starska K., Stasikowska O., Lukomski M., Lewy-Trenda I. [Korelacja ekspresji metaloproteinazy błonowej macierzy zewnątrzkomórkowej typu I (MT1-MMP) we froncie nacieku nowotworowego z cechami kliniczno-morfologicznymi w raku płaskonabłonkowym krtani (Correlation of membrane type I matrix metalloproteinase (MT1-MMP) expression with clinicomorphological features of tumor front in squamous cell carcinoma of the larynx)]. „Polski Merkuriusz Lekarski”. 135 (23), s. 188–191, wrzesień 2007. PMID: 18080692. [dostęp 8 lipca 2009]. 
  3. a b Kurzepa J., Bartosik-Psujek H., Suchozebrska-Jesionek D., Rejdak K., Stryjecka-Zimmer M., Stelmasiak Z. Rola metaloproteinaz macierzy zewnątrzkomórkowej w patogenezie stwardnienia rozsianego. „Neurologia i neurochirurgia polska”. 1 (39). s. 63–67. PMID: 15735992. [dostęp 8 lipca 2009]. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.