Metr

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy jednostki długości. Zobacz też: inne znaczenia słowa metr.
metr [m]
Układ SI
Wymiar
Jednostka długości, szerokości, odległości, drogi, grubości
Typowe symbole wielkości l, L, x, s, w, h
w jednostkach SI podstawowa
w jednostkach CGS
w jednostkach anglosaskich
Pochodzenie nazwy gr. μέτρον (métron) – miara
Wzorzec metra z lat 1889–1960

Metrjednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Poprzednio metr zdefiniowany był jako:

  • (1795–1889) długość równa 10−7 długości mierzonej wzdłuż południka paryskiego od równika do bieguna. Na podstawie tej definicji wykonano platynoirydowy wzorzec metra. W trakcie powtórnych pomiarów stwierdzono różnice między wzorcem a definicją. Wzorzec przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża.
  • (1889–1960) I Generalna Konferencja Miar (1889) określiła metr jako odległość między odpowiednimi kreskami na wzorcu, równą 0,999914 · 10−7 połowy południka ziemskiego.
  • (1960–1983) XI Generalna Konferencja Miar (1960) zdefiniowała metr jako długość równą 1 650 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu między poziomami 2p10 a 5d5 atomu 86Kr (kryptonu 86)[1].

Przeliczenie metra na niektóre jednostki niemetryczne:

1 metr = 0,231481 pręta nowego polskiego = 0,468700 sążnia rosyjskiego = 1,093614 jarda = 3,280840 stóp angielskich

Przedrostki SI[edytuj]

Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (wyróżniono najczęściej używane):

Wielokrotności Podwielokrotności
Mnożnik Nazwa Symbol Mnożnik Nazwa Symbol
100 metr m      
101 dekametr dam 10−1 decymetr dm
10² hektometr hm 10−2 centymetr cm
10³ kilometr km 10−3 milimetr mm
106 megametr Mm 10−6 mikrometr µm
109 gigametr Gm 10−9 nanometr nm
1012 terametr Tm 10−12 pikometr pm
1015 petametr Pm 10−15 femtometr fm
1018 eksametr Em 10−18 attometr am
1021 zettametr Zm 10−21 zeptometr zm
1024 jottametr Ym 10−24 joktometr ym

Wielokrotności wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.

Najmniejszą praktycznie używaną podwielokrotnością jest nanometr. Mniejszych jednostek używa się głównie w fizyce kwantowej.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Głowny Urząd Miar: 225 lat z metrem (pol.). GUM 2012. [dostęp 2016-06-26].