Metr
| ||
| Układ | SI | |
| Wymiar | ||
| Jednostka | długości, szerokości, odległości, drogi, grubości | |
| Typowe symbole wielkości | l, L, x, s, w, h | |
| w jednostkach SI | podstawowa | |
| w jednostkach CGS | ||
| w jednostkach anglosaskich | ||
| Pochodzenie nazwy | gr. μέτρον (métron) – miara | |
Metr – jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.
Poprzednio metr zdefiniowany był jako:
- (1795–1889) długość równa 10−7 długości mierzonej wzdłuż południka paryskiego od równika do bieguna. Na podstawie tej definicji wykonano platynoirydowy wzorzec metra. W trakcie powtórnych pomiarów stwierdzono różnice między wzorcem a definicją. Wzorzec przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża.
- (1889–1960) I Generalna Konferencja Miar (1889) określiła metr jako odległość między odpowiednimi kreskami na wzorcu, równą 0,999914 · 10−7 połowy południka ziemskiego.
- (1960–1983) XI Generalna Konferencja Miar (1960) zdefiniowała metr jako długość równą 1 650 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu między poziomami 2p10 a 5d5 atomu 86Kr (kryptonu 86)[1].
- (1983-2019) Długość drogi przebytej w próżni przez światło w czasie 1/299 792 458 sekundy[2];
- (2019) XXVI Generalna Konferencja Miar (13-16.11.2018) zdefiniowała metr[3] jako, oznaczenie m, jest to jednostka długości w SI. Jest ona zdefiniowana poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej prędkości światła w próżni c, wynoszącej 299 792 458, wyrażonej w jednostce m s-1, przy czym sekunda zdefiniowana jest za pomocą częstotliwości cezowej ∆νCs;[4] Definicja ta wchodzi w życie 20.05.2019 roku.
Przeliczenie metra na niektóre jednostki niemetryczne:
Spis treści
Przedrostki SI[edytuj | edytuj kod]
Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (wyróżniono najczęściej używane):
| Wielokrotności | Podwielokrotności | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mnożnik | Nazwa | Symbol | Mnożnik | Nazwa | Symbol | |
| 100 | metr | m | ||||
| 101 | dekametr | dam | 10−1 | decymetr | dm | |
| 10² | hektometr | hm | 10−2 | centymetr | cm | |
| 10³ | kilometr | km | 10−3 | milimetr | mm | |
| 106 | megametr | Mm | 10−6 | mikrometr | µm | |
| 109 | gigametr | Gm | 10−9 | nanometr | nm | |
| 1012 | terametr | Tm | 10−12 | pikometr | pm | |
| 1015 | petametr | Pm | 10−15 | femtometr | fm | |
| 1018 | eksametr | Em | 10−18 | attometr | am | |
| 1021 | zettametr | Zm | 10−21 | zeptometr | zm | |
| 1024 | jottametr | Ym | 10−24 | joktometr | ym | |
Wielokrotności wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.
Najmniejszą praktycznie używaną podwielokrotnością jest nanometr. Mniejszych jednostek używa się głównie w fizyce kwantowej.
Zobacz też[edytuj | edytuj kod]
Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]
- Zmiany definicji metra na przestrzeni lat na archiwalnej stronie Międzynarodowego Biura Miar i Wag (ang.)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dz.U. z 2006 r. nr 225, poz. 1638)
Przypisy[edytuj | edytuj kod]
- ↑ Główny Urząd Miar: 225 lat z metrem (pol.). GUM 2012. [dostęp 2016-06-26]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Główny Urząd Miar, metr, Główny Urząd Miar [dostęp 2019-01-13] (pol.).
- ↑ BIPM, Rezolucja 26. Generalnej Konferencji Miar, www.bipm.org [dostęp 2019-01-13].
- ↑ Główny Urząd Miar, Definicja metra, Główny Urząd Miar [dostęp 2019-01-13] (pol.).