Mewa czarnogłowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mewa czarnogłowa
Ichthyaetus melanocephalus[1]
(Temminck, 1820)
Ilustracja
Szata godowa
Ilustracja
Szata spoczynkowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd mewowce
Rodzina mewowate
Podrodzina mewy
Rodzaj Ichthyaetus
Gatunek mewa czarnogłowa
Synonimy
  • Larus melanocephalus Temminck, 1820[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     lęgowiska

     zimowiska

     występuje przez cały rok

Mewa czarnogłowa[4] (Ichthyaetus melanocephalus) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae). Nie jest zagrożony wyginięciem.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Mewa czarnogłowa zamieszkuje głównie północne brzegi Morza Czarnego, ostatnio rozprzestrzenia się w kierunku równin Kaukazu i Azerbejdżanu (Archipelag Baku)[5]. Wyspowo w Europie od Holandii i Belgii, poprzez południową Francję, Półwysep Apeniński i Grecję po Azję Mniejszą. Sporadycznie gnieździ się również w południowej Anglii, północno-wschodniej Hiszpanii oraz Europie Środkowej, w tym w Polsce. Zimuje w basenach mórz Śródziemnego i Czarnego, na wybrzeżach Półwyspu Iberyjskiego, północno-zachodniej Europy i północno-zachodniej Afryki.

W Polsce to skrajnie nieliczny ptak lęgowy, gniazduje tu jedynie kilkadziesiąt par. Jej pierwszy lęg na terenie kraju stwierdzono w 1981 roku na Zalewie Wiślanym. W kolejnych latach skolonizowała dolinę Wisły, a następnie Śląsk, Małopolskę, Lubelszczyznę i Pomorze Zachodnie[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Nie wyróżnia się podgatunków[5][7]. Dawniej niektórzy uznawali za podgatunek mewy czarnogłowej mewę reliktową (Ichthyaetus relictus syn. I. melanocephalos relictus)[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd
Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W szacie godowej głowa czysto czarna (plama schodzi niżej na potylicę i kark, co pozwala odróżnić ją od śmieszki). Grzbiet i skrzydła, poza białymi końcami, popielate. Reszta ciała biała. Dziób i nogi czerwone, na dziobie cienka czarna pręga. Wokół oczu białe półksiężyce. W szacie spoczynkowej głowa staje się brudnobiała. Osobniki młode mają popielaty grzbiet i skrzydła, na skrzydłach znajduje się również brązowy deseń układający się w łuk, zaś ich końce są czarne z białymi plamami. Na potylicy popielata czapeczka, reszta ciała biała, poza szerokim czarnym pasem na końcu ogona. Dziób czarny, nogi różowobrązowe. Upierzenie osobników dojrzałych osiągają w 3. roku życia.
Wymiary średnie
długość ciała ok. 34–40 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 100–110 cm
masa ciała ok. 215–350 g

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Biotop
Morskie wybrzeża oraz zbiorniki śródlądowe, zarówno słodkie jak i słone. Preferuje niską roślinność, ale unika gołego piasku czy kamieni. Zimuje na morskich wybrzeżach.
Jaja z kolekcji muzealnej
Gniazdo
Zagłębienie w ziemi, w otoczeniu trawy. Tworzy kolonie do 1000 par, rzadko pojedyncze pary zakładają gniazda w koloniach innych mew.
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu–maju 2–3 jaja.
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres 23–26 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta usamodzielniają się po 35–40 dniach.
Pożywienie
Głównie bezkręgowce, zarówno wodne, jak i lądowe, uzupełniane przez lądowe i wodne kręgowce.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje mewę czarnogłową za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji europejskiej (wraz z Turcją), według szacunków organizacji BirdLife International z 2015 roku, zawiera się w przedziale 236–656 tysięcy dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[3].

W Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową oraz wymagający ochrony czynnej, dodatkowo obowiązuje zakaz fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować płoszenie lub niepokojenie[8]. Liczebność populacji lęgowej na terenie kraju w latach 2013–2018 szacowano na 44–89 par[9]. Na Czerwonej liście ptaków Polski mewa czarnogłowa sklasyfikowana została jako gatunek zagrożony (EN)[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ichthyaetus melanocephalus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Larus melanocephalus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2014-03-02] (ang.).
  3. a b Ichthyaetus melanocephalus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Larinae Rafinesque, 1815 - mewy (wersja: 2020-07-29). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-04-28].
  5. a b c Burger, J., Gochfeld, M. & Garcia, E.F.J.: Mediterranean Gull (Larus melanocephalus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-11-20].
  6. a b Wilk T., Chodkiewicz T., Sikora A., Chylarecki P., Kuczyński L.: Czerwona lista ptaków Polski. OTOP, Marki, 2020.
  7. F. Gill, D. Donsker (red.): Noddies, gulls, terns, auks (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-11-20].
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).
  9. Chodkiewicz T., Chylarecki P., Sikora A., Wardecki Ł., Bobrek R., Neubauer G., Marchowski D., Dmoch A., Kuczyński L.. Raport z wdrażania art. 12 Dyrektywy Ptasiej w Polsce w latach 2013–2018: stan, zmiany, zagrożenia. „Biuletyn Monitoringu Przyrody”. 20, s. 1–80, 2019. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]