Mewa obrożna
| Xema sabini[1] | |||
| (Sabine, 1819) | |||
 Szata godowa | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj |
Xema | ||
| Gatunek |
mewa obrożna | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 obszary lęgowe przeloty zimowiska | |||
Mewa obrożna[3] (Xema sabini) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae). Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Jest to jedyny przedstawiciel rodzaju Xema[3][4]. Tradycyjnie wyróżnia się cztery podgatunki[5][6]. Różnice pomiędzy nimi są jednak słabo zaznaczone, w związku z tym często gatunek Xema sabini uznaje się za jednorodny i w ogóle nie wydziela podgatunków[4][5][7].
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Mewa obrożna zamieszkuje w zależności od podgatunku[6]:
- Xema sabini palaearctica – od Spitsbergenu po Półwysep Tajmyr i deltę Leny
- Xema sabini tschuktschorum – Półwysep Czukocki
- Xema sabini woznesenskii – od północno-wschodniej Syberii (wybrzeża Zatoki Anadyrskiej) po Alaskę
- Xema sabini sabini syn. X. s. sabina – od kanadyjskiej Arktyki po wschodnią Grenlandię.
Ptaki wszystkich podgatunków zimują na środkowym Pacyfiku (na chłodnych wodach Prądu Peruwiańskiego u wybrzeży północno-zachodniej Ameryki Południowej i Ameryki Centralnej) i południowym Atlantyku (na chłodnych wodach Prądu Benguelskiego u wybrzeży południowo-zachodniej i południowej Afryki)[2].
W Polsce pojawia się sporadycznie – do 2023 roku stwierdzono ją 41 razy, łącznie zaobserwowano 48 osobników[8].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod].jpg)
- Cechy gatunku
- Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W szacie godowej grzbiet oraz barki popielate, końce skrzydeł i krawędzie natarcia do nadgarstka czarne. Pomiędzy kolorami czarnym i popielatym na wierzchu skrzydła biały trójkąt. Głowa ciemnoszara, oddzielona od reszty ciała czarną obrożą na szyi, dziób i nogi ciemne, koniec dzioba żółty. Reszta ciała biała, ogon lekko wcięty. W szacie spoczynkowej głowa bieleje, lecz potylica zostaje szara z ciemną półobrożą na karku. Osobniki młodociane podobne do dorosłych w szacie spoczynkowej. Popielata plama na wierzchu ciała przechodzi przez kark na potylicę. Pokrywa ją gęste, brązowe prążkowanie, a na końcu ogona znajduje się szeroki ciemny pasek. Upierzenie dorosłych osiągają w wieku 3 lat.
- Wymiary średnie
- długość ciała 27–33 cm[6]
rozpiętość skrzydeł 81–87 cm[6]
masa ciała osobników dorosłych 155–213 g[6]
Ekologia i zachowanie
[edytuj | edytuj kod]
- Biotop
- Brzegi mórz i jeziora w pasie tundry. Poza okresem lęgowym otwarte morze.
- Gniazdo
- Na ziemi, w trawie lub mchu, w pobliżu brzegu. Gnieździ się pojedynczo lub w małych koloniach, często razem z rybitwami popielatymi.
- Jaja
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju–lipcu 2 jaja.
- Wysiadywanie
- Jaja wysiadywane są przez okres około 24 dni przez obydwoje rodziców.
- Pożywienie
- Wodne i lądowe kręgowce oraz bezkręgowce, które zbiera z powierzchni wody, chwyta na ziemi lub w locie. Rabuje również gniazda innych ptaków.
Status i ochrona
[edytuj | edytuj kod]Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje mewę obrożną za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, według szacunków organizacji Wetlands International (2015) i Partners in Flight (2019), przekracza 340 tysięcy dorosłych osobników. Liczebność populacji europejskiej, według szacunków organizacji BirdLife International z 2015 roku, wynosi 1100–2100 par lęgowych. Ogólny trend liczebności uznawany jest za stabilny, choć u niektórych populacji nie jest on znany[2].
W Polsce objęta ścisłą ochroną gatunkową[9].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Xema sabini, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 BirdLife International, Xema sabini, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2022-2 [dostęp 2023-02-26] (ang.).
- 1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Larinae Rafinesque, 1815 - mewy (wersja: 2025-04-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-04].
- 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Noddies, skimmers, gulls, terns, skuas, auks. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-04]. (ang.).
- 1 2 Sabine's Gull (Xema sabini). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 Day, R.H., I.J. Stenhouse & H.G. Gilchrist: Sabine's Gull (Xema sabini), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-01-27]. (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
- ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 40. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2023. „Ornis Polonica”. 65, s. 127–152, 2024.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).