Michałów (powiat pińczowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Michałów w innych znaczeniach tego słowa.
Artykuł 50°29′35″N 20°27′36″E
- błąd 39 m
WD 50°28'59.9"N, 20°27'0.0"E
- błąd 14 m
Odległość 1365 m
Michałów
wieś
Ilustracja
Konie ze stadniny w Michałowie
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat pińczowski
Gmina Michałów
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 28-411[1]
Tablice rejestracyjne TPI
SIMC 0250458
Położenie na mapie gminy Michałów
Mapa lokalizacyjna gminy Michałów
Michałów
Michałów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Michałów
Michałów
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Michałów
Michałów
Położenie na mapie powiatu pińczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pińczowskiego
Michałów
Michałów
Ziemia50°29′35″N 20°27′36″E/50,493056 20,460000
Strona internetowa

Michałówwieś w Polsce, znajdująca się w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Michałów, której jest siedzibą.

Części miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Michałów[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0250464 Betlejem przysiółek
0250470 Brejczyn część wsi
0250487 Dębówka przysiółek
0250493 Józefówka przysiółek
0250501 Kwietniówka przysiółek
0250518 Langów część wsi
0250524 Piaski przysiółek
0250530 Podlesie przysiółek
0250547 Równiny przysiółek
0250553 Szosa Chyłka przysiółek
0250560 Terczyn przysiółek

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Michałów położony jest nad rzeką Mierzawą, w południowo-zachodniej części Niecki Nidziańskiej, znajdującej się w obrębie Płaskowyżu Jędrzejowskiego, Doliny Nidy i Garbu Wodzisławskiego.

Przez miejscowość przebiega Droga wojewódzka nr 766 z Morawicy do Węchadłowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny w Michałowie

Według źródeł kościelnych pierwszy kościół w Michałowie miał postawić Dobiesław kasztelan krakowski w 1375 roku. Nazwa pochodzi od imienia Michał. Skoro postawiono tu kościół, wieś musiała istnieć już wcześniej. Istniał wtedy zapewne drewniany kościół. W 1410 kroniki zanotowały Mikołaja z Michałowa, był on jednym z dowódców pod Grunwaldem. Pod tą samą datą zanotowano, że Jakusza z Michałowa uzyskał dziesięcinę snopową dla miejscowego kościoła oraz karczmę zwaną chadalińską. Powyższy dokument został potwierdzony w 1454 roku przez Jana Długosza.

W XV wieku stał już tu kościół murowany. Dziedzicem wsi w połowie XV wieku był Jan Kurozwęcki herbu Róża. Wieś miała 7 łanów kmiecych, karczmę i młyn na rzece. Po Kurozwęckich Michałów przechodzi na własność Myszkowskich w ramach klucza pińczowskiego. W 1579 roku Michałów należał już do Myszkowskich. Mieszkało w tym czasie we wsi 25 kmieci na 12 i pół łanach ziemi. Mieszkało też we wsi dwunastu zagrodników, dziewiętnastu komorników, pięciu rzemieślników i dwóch rybaków. Michałów był więc bardzo dużą wsią i ważnym ośrodkiem rzemieślniczym. W 1598 roku za czasów biskupa Radziwiłła zanotowano pierwsze wzmianki o szkolnictwie w tym terenie. Zanotowano nazwisko kierownika szkoły parafialnej Kaspra Prędoty z Kleczy. Kierownik posiadał dom z ogródkiem i pobierał 8 zł pensji od proboszcza. Na początku XVII wieku kierownikiem szkoły był Piotr Krzanowita. Po potopie szwedzkim lustracje kościelne nie wspominają już o szkole.

W 1657 roku we wsi przebywał Stefan Czarniecki.

W 1732 roku według lustracji kościelnej w parafii Michałów było 467 osób. Zanotowano w tymże roku 22 chrzty, 25 pogrzebów i 11 ślubów. Mieszkało też we wsi 16 Żydów. W 1827 roku było tu tylko 5 domów i 82 mieszkańców. W XIX wieku wieś był już własnością Dembińskich. W połowie XIX wieku przy pomocy Amelii Dembińskiej, dziedziczki Michałowa, postawiono nowy kościół istniejący do dziś. We wsi w XIX wieku istniała szkoła początkowa. W końcu XIX wieku parafia Michałów liczyła 703 dusze. W tym czasie wieś miała 80 samodzielnych gospodarzy i liczyła 678 mórg ziemi[4].

Po powstaniu listopadowym dobra ziemskie Michałów będące własnością Jana Olrycha Szanieckiego zostały skonfiskowane za jego udział w powstaniu, a on sam został skazany na karę śmierci[5][6]. Na przełomie XIX i XX wieku dobra Michałów składały się z folwarków: Michałów, Podlesie i Terczyn. Ostatnimi właścicielami Michałowa był Antoni Dembiński, inżynier elektryk.

W 1941 roku folwarki Góry i Michałów zostały przejęte przez Niemców. Właściciel majątku został usunięty. Józef i Antoni Dembińscy mieli brata Henryka, który był profesorem na lubelskim KUL-u. Jako porucznik rezerwy brał udział w kampanii wrześniowej w 2 Pułku Strzelców Konnych. Uniknął niewoli i brał udział w działaniach AK w rzeszowskim[7][6].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego[8].

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się Stadnina Koni Michałów, wiodący ośrodek hodowli koni arabskich, której twórcą i długoletnim dyrektorem był Ignacy Jaworowski.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Wawrzyńca, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.641 z 15.01.1957 i z 21.06.1967)[9]. Kościół wzniesiony w latach 1852–1853 jest murowany, jednonawowy, z krótkim zamkniętym wielobocznie prezbiterium. Kościół był konsekrowany 26 V 1891 r. przez bpa Tomasza Kulińskiego. Ołtarze: główny i dwa boczne, wykonane zostały w stylu barokowym[10]. W 1999 r. wymalowane zostało wnętrze świątyni i odnawiano ołtarze.W 2019 roku odnowiona została elewacja zewnętrzna

Wnętrze kościoła pw. św. Wawrzyńca w Michałowie

Ochotnicza Straż Pożarna[edytuj | edytuj kod]

OSP Michałów

Od 1922 w Michałowie działa Ochotnicza Straż Pożarna, włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Założycielami jednostki byli Stanisław Kwiecień (kierownik szkoły podstawowej), Jan Grzybczak, Jan Paw oraz Mieczysława Duszyk. W 1928 roku zbudowano drewnianą remizę, którą w 1949 zastąpiono obiektem murowanym. Kolejny obiekt wraz z garażami OSP otrzymało w 1970 roku.

Jednostka ma na swoim wyposażeniu dwa samochody ratowniczo-gaśnicze: Iveco Eurocargo GBA 3/29 (od 2017, zastąpił Jelcza 004 GCBA 6/32 z 1991) oraz Ford Transit GLM (od 2012). Pierwszymi pojazdami będącymi na wyposażeniu OSP były Żuk (od 28 maja 1972) oraz samochód gaśniczy marki Star (od 20 sierpnia 1972).

28 maja 1948 roku poświęcono sztandar OSP. Kolejne sztandary jednostka otrzymywała 27 maja 1973 i w 2015 (poświęcony w maju 2016). 10 maja 1951 roku nastąpiło poświęcenie pierwszej motopompy[11].

Szkolnictwo[edytuj | edytuj kod]

W Michałowie mieści się Zespół Placówek Oświatowych oraz Przedszkole.

Ludzie związani z Michałowem[edytuj | edytuj kod]

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

Na miejscowym cmentarzu znajduje się grób żołnierza Wojska Polskiego o nieznanym nazwisku, który został zamordowany w Michałowie przez hitlerowców w początkach września 1939 roku[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014-03-09].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  4. MICHAŁÓW - Urząd Gminy w Michałowie, www.michalow.pl [dostęp 2019-11-07] (pol.).
  5. Andrzej Dziubiński, Przechadzka po Pińczowie i okolicach, Pińczów 1992, s. 16.
  6. a b Tygodnik Petersburski 1834, nr 89, s. 533.
  7. MICHAŁÓW - Urząd Gminy w Michałowie, www.michalow.pl [dostęp 2019-11-07] (pol.).
  8. Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Główny Urząd Statystyczny: Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce. T. drugi: A-J. Warszawa: Wydawnictwa Akcydensowe, 1981, s. 434.
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2019-12-31. s. 49. [dostęp 2015-12-24].
  10. MICHAŁÓW, par. Św. Wawrzyńca diak. - Urząd Gminy w Michałowie, www.michalow.pl [dostęp 2019-11-07] (pol.).
  11. https://www.facebook.com/strazmichalow/.
  12. Miejsca Pamięci Narodowej Na Terenie Gminy Michałów - Urząd Gminy W Michałowie (pol.). www.michalow.pl. [dostęp 2019-11-09].