Michał Żółtowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michał Zółtowski
Ilustracja
Michał Żółtowski (2007)
Data i miejsce urodzenia 21 maja 1915
Lozanna
Data i miejsce śmierci 22 grudnia 2009
Laski
Miejsce spoczynku Cmentarz leśny w Laskach
Zawód prawnik, pisarz
Narodowość Polak
Edukacja Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego
Wyznanie katolik
Rodzice Jan hr. Żółtowski z Czacza, Ludwika hr. Rawita-Ostrowska z Ujazdu
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Strona internetowa
Herb Żółtowskich – Ogończyk, pałac w Czaczu

Michał Żółtowski (ur. 21 maja 1915 w Lozannie, zm. 22 grudnia 2009 w Laskach) – polski ziemianin, pisarz historyczny, prawnik, działacz społeczny zasłużony w dziele pomocy niewidomym i ubogim.

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Michał Żółtowski pochodził ze znanej wielkopolskiej rodziny ziemiańskiej, właścicieli majątków Czacz, Białcz, Drzewce[1], Mierzewo, Czarkowo o powierzchni łącznej 4606 ha[2]. Ojciec, Jan hr. Żółtowski, działał w Komitecie Narodowym Polskim, brał udział w obradach Konferencji pokojowej w Paryżu (1919), był prezesem Urzędu Likwidacyjnego w Poznaniu w latach 1919–1923, honorowym prezesem Wielkopolskiego Związku Ziemian w latach 1926–1936[3], oficerem Orderu Polonia Restituta[2].

Początkowe nauki Michał Żółtowski pobierał w domu. Gimnazjum ukończył w Poznaniu, następnie rozpoczął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na Wydziale Prawa. Egzaminy końcowe zdał wiosną 1937 roku i w tym samym czasie przystąpił do nauki w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Ukończył ją wiosną 1938 roku[4]. Po ukończeniu podchorążówki otrzymał przydział do 15. Pułku Ułanów Poznańskich. Praktykę w pułku kończył 17 września 1938 roku, zaś w okresie od 1 maja do 15 czerwca 1939 roku odbył ćwiczenia dla rezerwistów[5].

Okres II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Po mobilizacji 15. Pułku Ułanów w sierpniu 1939 roku Michał Żółtowski został skierowany do Ośrodka Zapasowego Wielkopolskiej Brygady Kawalerii w Kraśniku. Następnie został internowany 30 września 1939 roku przez Armię Czerwoną i wywieziony do Wołoczysk za rzekę Zbrucz. Wypuszczony wraz z grupą żołnierzy szeregowych pochodzących z ziem wschodnich przebywał we Lwowie, skąd przedostał się do Lasów Lubartowskich. W tym czasie ciężko zachorował na odrę, a następnie dołączyły się problemy ze wzrokiem. Lata 1940–1941 przetrwał w majątku rodzinnym matki w lubartowskiem, gdzie opiekowała się nim jego siostra Teresa.

W 1942 roku Michał Żółtowski objął administrację majątku Minoga koło Ojcowa. Wtedy włączył się w działalność organizacji „Tarcza”. W 1943 roku złożył przysięgę żołnierza Armii Krajowej. W tym okresie pełnił funkcję instruktora dla kandydatów na podchorążych AK.

Czasy powojenne[edytuj | edytuj kod]

By zrealizować dawne młodzieńcze marzenie i powołanie, w dniu 2 lipca 1945 roku, przy wstawiennictwie skoligaconego z nim metropolity krakowskiego kard. Adama Sapiehy, Michał Żółtowski został przyjęty do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie. W tym czasie nawiązał przyjaźń z młodym klerykiem, późniejszym kardynałem, Franciszkiem Macharskim. Jednak po dwóch latach, ze względu na szybko postępującą gruźlicę, lekarze zdecydowali, że musi opuścić Seminarium dla podratowania zdrowia. Przez pewien czas pracował w majątku rolnym w Kosyniu na Ziemi Warmińskiej, ale przejęcie gospodarstwa przez PGR zmusiło go do opuszczenia Kosynia. Dzięki pomocy przyjaciół podjął pracę w zakładzie wychowawczym księży salezjanów we Fromborku.

Zakład w Laskach[edytuj | edytuj kod]

Do Zakładu dla Niewidomych w Laskach przybył 31 stycznia 1950 roku. Po kilku miesiącach znów zapadł na gruźlicę i dopiero w 1953 roku podjął regularną pracę. W Laskach zetknął się z Henrykiem Ruszczycem, twórcą polskiej szkoły rehabilitacji zawodowej niewidomych. Przez krótki okres przebywał w Pieścidłach, gdzie prowadził gospodarstwo rolne Zakładu. Z powodu silnego nawrotu gruźlicy w 1958 roku na 15 miesięcy wyjechał do Szwajcarii dla poratowania zdrowia. Po powrocie do Lasek zajął się pracą wychowawczą, szkoleniem zawodowym niewidomych i życiem społecznym. Prowadził zajęcia z robót ręcznych, nadzorował warsztaty metalowy, drzewny, dziewiarski, szczotkarski i montażowy. Z jego inicjatywy w Zakładzie powstała Ochotnicza Straż Pożarna. Przez wiele lat był prezesem tej organizacji.

W latach 1969–1987 Michał Żółtowski pełnił funkcję sekretarza Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. Działał w komisji szkolnej i rolnej. Był zastępcą dyrektora w szkole podstawowej. Od lat osiemdziesiątych podjął pracę w komisji historycznej Towarzystwa. Owocem jej były liczne publikacje: Tarcza Rolanda (1988), pamiętniki jego ojca Jana Żółtowskiego – Dwa pokolenia. Wspomnienia wielkopolskiego ziemianina (1999), Henryk Ruszczyc i jego praca dla niewidomych (1994), Blask prawdziwego światła. Matka Elżbieta Róża Czacka i jej dzieło (1999), To wszystko działo się naprawdę (2002), Leon Krzeczunowicz UPRAWA-TARCZA (2004), autobiograficzne: Wspomnienia z młodych lat (2004) i Moje powojenne drogi (2008) oraz liczne artykuły.

Michał Żółtowski przepisał odzyskane prawa własności do majątku ziemskiego Drzewce k. Poniecka na rzecz Schroniska dla Niepełnosprawnych w Radwanowicach, prowadzonego przez Fundację im. Brata Alberta[6]. W 2000 roku został za ten gest uhonorowany Medalem Świętego Brata Alberta. W 1984 roku Michał Żółtowski za zasługi w tworzeniu Ochotniczej Straży Pożarnej został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. W 2000 roku otrzymał Medal Świętego Brata Alberta, zaś w 2007 roku, na wniosek kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył Michała Żółtowskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zmarłego w grudniu 2009 roku Żółtowskiego pochowano na zakładowym cmentarzu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Dziad Michała Żółtowskiego, hr. Alfred, a także pradziad – hr. Marceli, byli znanymi wielkopolskimi patriotami i działaczami politycznymi oraz społecznymi.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]