Michał Bobrzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michał Bobrzyński
Michał Bobrzyński (1849 – 1935).jpg
Data i miejsce urodzenia 30 września 1849
Kraków
Data i miejsce śmierci 3 lipca 1935
Łopuchówko
Namiestnik Galicji
Okres od 1908
do 1913
Poprzednik Andrzej Kazimierz Potocki
Następca Witold Korytowski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Komandor Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry) Order Korony Żelaznej I klasy (Austro-Węgry)

Michał Hieronim Bobrzyński (ur. 30 września 1849 w Krakowie, zm. 3 lipca 1935 w Łopuchówku) – polski historyk, prawnik i konserwatywny polityk, namiestnik Galicji.

Nagrobek Michała Bobrzyńskiego
Tablica na kamienicy przy ul. Krupniczej 9 w Krakowie, upamiętniająca zamieszkiwanie owej kamienicy przez Michała Bobrzyńskiego w latach 1889 - 1919, wmurowana w 150 rocznicę urodzin historyka

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny mieszczańskiej. W 1859 rozpoczął naukę w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, a po jego ukończeniu studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Duży wpływ na jego poglądy mieli jego uniwersyteccy wykładowcy – konserwatyści krakowscy: Julian Dunajewski i Antoni Zygmunt Helcel.

Po studiach podjął pracę w Prokuratorii Skarbu nie zaniedbując dalszej pracy naukowej. W 1872 obronił doktorat, zaś rok później habilitację na podstawie pracy poświęconej przywilejowi nieszawskiemu Kazimierza Jagiellończyka. W 1874 przebywał na studiach w Berlinie, a następnie w Strasburgu, gdzie pracował pod kierunkiem wybitnego romanisty Rudolfa Sohma nad tematyką historii prawa niemieckiego. Od 1877 był profesorem historii prawa polskiego i niemieckiego na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Od habilitacji do lat 80. XIX w. trwała ożywiona działalność naukowa i dydaktyczna Michała Bobrzyńskiego. W tym czasie jego uczniami byli: Władysław Abraham, Bolesław Ulanowski, Stanisław Estreicher, Oswald Balzer, Alfred Halban. Był współtwórcą krakowskiej szkoły historycznej, od 1878 członkiem Akademii Umiejętności. Od 1880 roku był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk[1]. Od 1893 został honorowym profesorem historii prawa polskiego i niemieckiego na Uniwersytecie Lwowskim. Był także dyrektorem Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie.

Jego aktywna działalność polityczna w Galicji i monarchii austro-węgierskiej rozpoczęła się w 1885, kiedy został posłem do Sejmu Krajowego we Lwowie i Rady Państwa w Wiedniu. W latach 1891-1902 był wiceprezydentem Rady Szkolnej Krajowej. Położył duże zasługi dla rozwoju oświaty w Galicji. W latach 1908-1913 był namiestnikiem Galicji. W 1914 został powołany na stanowisko dożywotniego członka Izby Panów[2]. W 1915 założył Ligę Państwowości Polskiej, 1917 ministrem dla Galicji i w tym czasie czynił starania na rzecz reformy sejmowej. Cieszył się zaufaniem cesarza Franciszka Józefa. Odmówił jednak przyjęcia nadanego mu tytułu szlacheckiego. Członek konserwatywnego stronnictwa Stańczyków. Otrzymał tytuł c. k. tajnego radcy[3].

Do jego oponentów należeli Henryk Schmitt[4] i Władysław Konopczyński[5].

W odrodzonej II Rzeczypospolitej uczestniczył m.in. w pracach konstytucyjnych.

Ostatnie lata życia spędził w Wielkopolsce, gdzie kupił położony obok Środy Wielkopolskiej majątek Garby. Jego żoną była córka Hipolita Cegielskiego, Zofia. Z tego małżeństwa narodził się Jan, działacz gospodarczy, polityk i publicysta konserwatywny[6].

Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w kwaterze 45[7].

Dzieło[edytuj]

Był autorem wielu prac, z zakresu historii i prawa polskiego, z których najważniejsze to:

  • Dzieje Polski w zarysie (Warszawa 1879); wyd. 4, Warszawa 1927
  • W imię prawdy dziejowej (1879)
  • Geneza społeczeństwa polskiego na podstawie kroniki Galla i dyplomatów XIIgo wieku, Kraków 1881 Wersja cyfrowa
  • Wskrzeszenie państwa polskiego (1920-1925)
  • Szkice i studia historyczne, 2 t., zbiór (1922)

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Przypisy

  1. Bolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 1.
  2. Kronika. „Głos Rzeszowski”, s. 3, Nr 4 z 8 marca 1914. 
  3. a b Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1911, s. 1.
  4. Rozbiór dzieła pod tytułem Dzieje Polski w zarysie przez Michała Bobrzyńskiego Kraków, 1882
  5. Historia, nacjonalizm a dobry humor, Psychologia ekscelencji Bobrzyńskiego
  6. Jacek Bartyzel, Życiorys Jana Bobrzyńskiego
  7. Karolina Grodziska-Ożóg, Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803-1939), wyd. II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987, s. 98
  8. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 15.
  9. Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie. Wiedeń: 1818, s. 161
  10. Odznaczenia jubileuszowe. „Echo Przemyskie”, s. 1, Nr 97 z 4 grudnia 1898. 
  11. Osobiste. Odznaczenie namiestnika Kurier Lwowski 1910 nr 200 s. 3
  12. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 264 z 11 listopada 1896. 

Bibliografia[edytuj]

  • Wielka Ilustrowana Encyklopedja Powszechna Wydawnictwa Gutenberga, t. II, reprint, W-wa 1994. ​ISBN 83-86381-02-7
  • Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 450, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.

Literatura uzupełniająca[edytuj]