Michał Borowski (1897–1968)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy komandora Polskiej Marynarki Wojennej. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku.
Michał Borowski
komandor komandor
Data i miejsce urodzenia 4 stycznia 1897
Petersburg
Data i miejsce śmierci 21 lipca 1968
Bytom
Przebieg służby
Lata służby 1914 (w PMW od 1919) − 1950
Siły zbrojne Marynarka Wojenna Imperium Rosyjskiego
Marynarka Wojenna II RP
Polska Marynarka Wojenna
Marynarka Wojenna PRL
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Morski Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Srebrny za Długoletnią Służbę Medal Brązowy za Długoletnią Służbę Order Czerwonej Gwiazdy Gwiazda 1939–1945 (Wielka Brytania) Africa Star (Wielka Brytania) Atlantic Star (Wielka Brytania) Defence Medal (Wielka Brytania)

Michał Borowski (ur. 4 stycznia 1897 w Petersburgu, zm. 21 lipca 1968 w Bytomiu) – komandor Polskiej Marynarki Wojennej, uczestnik obu wojen światowych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Michał Borowski urodził się jako syn Grzegorza i Jadwigi z Korwin-Szymanowskich. Jego ojciec był podpułkownikiem rosyjskiej Marynarki Wojennej, inżynierem-mechanikiem budującym maszyny okrętowe. Starszymi braćmi Michała byli Jan, późniejszy profesor architektury na Politechnice Gdańskiej oraz Wacław, późniejszy profesor ekonomii w Wyższej Szkole Handlu Morskiego w Gdyni.

Ukończył pięć klas Gimnazjum im. Maja w Petersburgu (1906-1911), a następnie został przyjęty do Korpusu Morskiego, gdzie ukończył szkołę średnią (1911-1914) i wyższą (1914-1916)[1].

Służba wojskowa w Rosji[edytuj | edytuj kod]

Rozpoczął służbę w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego 15 września 1914. Po ukończeniu studiów w Korpusie Morskim 27 lipca 1916 został okrętowym gardemarinem, a 30 lipca tego roku otrzymał awans na stopień miczmana. Służył we Flocie Bałtyckiej na stawiaczu min „Narowa” jako komendant kompanii, oficer artylerii i rewizor. Po rewolucji październikowej Borowski był jednym z trzech delegatów załogi do miejscowej rady delegatów robotniczych i żołnierskich. Do maja 1918 był drugim pomocnikiem dowódcy okrętu, a następnie uzyskał zwolnienie z marynarki i nielegalnie przedostał się do Polski[2].

Służba wojskowa w II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

W 1918 rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Warszawskiej. Jednak od marca 1919 służył w Wojsku Polskim, gdzie został zweryfikowany 11 marca w stopniu porucznika marynarki. Został skierowany do obsady portu wojennego Modlin. W wojnie bolszewickiej walczył jako dowódca 1 kompanii II batalionu Pułku Morskiego. Po zakończeniu walk pełnił obowiązki dowódcy II batalionu Pułku Morskiego (w październiku i grudniu 1920). 22 czerwca 1921 został odznaczony Krzyżem Walecznych za męstwo podczas walk na froncie.

12 lutego 1921 otrzymał awans na stopień kapitana marynarki. Od 1 marca 1921 do października 1922 dowodził trałowcem „Mewa[3]. Od 15 września 1922 był wykładowcą nauk morskich oraz nawigacji, locji i meteorologii w Oficerskiej Szkole marynarki Wojennej w Toruniu.

Od 1 czerwca 1924 do 1 września 1925 dowodził torpedowcemMazur”, następnie od lipca 1925 do 1926 kanonierkąGeneral Haller”, a od 26 kwietnia 1926 do 2 sierpnia 1928 torpedowcem „Ślązak[4].

Od października 1929 do lipca 1930 był szkolony w zakresie broni podwodnej we francuskiej École des Officiers torpilleurs, a następnie pracował na różnych stanowiskach w Kierownictwie Marynarki Wojennej w Warszawie. Tam zastał go wybuch II wojny światowej. Od 1 stycznia 1931 nosił stopień komandora podporucznika.

5 września 1939 wraz z personelem Kierownictwa Marynarki Wojennej pod komendą kontradmirała Xawerego Czernickiego do Pińska, a następnie Brodów. Został aresztowany przez Armię Czerwoną, a listopadzie 1939 przedostał się przez Litwę do Francji[5].

W okresie międzywojennym został odznaczony Krzyżem Walecznych, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 oraz Srebrnym i Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę.

Służba w PSZ na Zachodzie[edytuj | edytuj kod]

Borowski zgłosił się do Kierownictwa Marynarki Wojennej w Paryżu 15 grudnia 1939. 7 stycznia 1940 otrzymał przydział jako komendant wojskowy na „SS Warszawa”, który przewoził polskich uchodźców, a także służył jako transportowiec wojskowy; kapitanem „Warszawy” był wówczas Tadeusz Meissner. M.in. woził wówczas uzupełnienia dla Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich walczącej pod Tobrukiem, a także pływał w konwojach. Pełnił funkcję komendanta wojskowego „Warszawy” do 2 września 1941. W lipcu tego roku wniósł o obniżenie mu stopnia wojskowego, by mógł służyć na okręcie wojennym. 21 sierpnia tego roku obniżono mu stopień do kapitana marynarki, a od 3 września był oficerem broni podwodnej na niszczycieluGarland”, a od 28 lutego 1942 do 31 maja tego roku p.o. zastępcy dowódcy. Brał na nim udział w walkach na Morzu Śródziemnym oraz w konwojach. Podczas eskorty konwoju PQ-16 w maju 1942 został poważnie ranny w lewe oko i w brzuch. Przebywał w szpitalu w Murmańsku, a następnie w Wielkiej Brytanii[6].

Swoje wspomnienia z tego okresu opisał w książce Od Tobruku do Murmańska wydanej w 1966 przez Instytut Wydawniczy „Pax”.

1 czerwca 1942 został mu przywrócony stopień komandora podporucznika. 14 września tego roku otrzymał po raz drugi Krzyż Walecznych za męstwo okazane w w maju w akcjach w obronie konwoju PQ-16. Po zakończeniu rekonwalescencji był kierownikiem Bazy Zaopatrzenia w Devonport od 15 września 1942 do 11 stycznia 1943, a następnie pełnił różne funkcje w Kierownictwie Marynarki Wojennej. 3 maja 1942 został awansowany do stopnia komandora porucznika. 22 czerwca 1947 powrócił do Polski[7].

Podczas służby w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie otrzymał Krzyż Walecznych, Medal Morski z pojedynczym okuciem, a także odznaczenia brytyjskie: 1939–1945 Star, Africa Star, Atlantic Star i Defence Medal.

Służba w powojennej Polsce[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie do kraju kmdr por. Michał Borowski zgłosił się do służby wojskowej i 27 września 1947 został powołany. jego stopień został zweryfikowany 8 października 1947 ze starszeństwem od 3 maja 1943. Od 2 października 1947 do 16 stycznia 1949 był komendantem Szkoły Specjalistów Morskich w Ustce. Od 16 stycznia do 12 grudnia był kierownikiem Zakładów Broni Podwodnej w Gdyni, a od 13 grudnia 1949 do 22 września 1950 p.o. szefa broni podwodnej Marynarki Wojennej. 22 września 1950 został przeniesiony w stan spoczynku z uwagi na stan zdrowia[8].

Ostatnie lata[edytuj | edytuj kod]

Od 1950 do 1952 pracował w Wojewódzkich Zakładach Handlu Obuwiem w Gdańsku. W czerwcu 1952 został przymusowo wysiedlony z powodów politycznych z Gdyni, stracił wówczas pracę i mieszkanie. Był zmuszony zamieszkać u córki w Bytomiu. Pracował w księgarni w Katowicach. Od 1958 przebywał na rencie. 9 września 1966 został awansowany na stopień komandora w stanie spoczynku. W 1967 został odznaczony radzieckim Orderem Czerwonej Gwiazdy, a w 1968 Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 22 lipca 1968 w Bytomiu i tam został pochowany. 12 lutego 1998 staraniem córki jego prochy zostały przeniesione na Cmentarz Marynarki Wojennej w Gdyni[9].

Publikacje i relacje Michała Borowskiego zostały wydane w 2007 jako jego Wspomnienia przez Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sławomir Kudela, Walter Pater: Komandor Michał Borowski (1897-1968). W: Michał Borowski: Wspomnienia. Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej, 2007, s. 14-16. ISBN 978-83-88698-01-9.
  2. Sławomir Kudela, Walter Pater: Komandor Michał Borowski (1897-1968). W: Michał Borowski: Wspomnienia. Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej, 2007, s. 16-17. ISBN 978-83-88698-01-9.
  3. Jan Kazimierz Sawicki [opr.], Alfons Jankowski [opr.]: Obsada stanowisk oficerskich w Polskiej Marynarce Wojennej (28 XI 1918–31 III 1947). W: Jan Kazimierz Sawicki [red.]: Kadry morskie Rzeczypospolitej. Tom V: Polska Marynarka Wojenna. Dokumentacja organizacyjna i kadrowa oficerów, podoficerów i marynarzy (1918-1947). Gdynia: 2011, s. 277. ISBN 978-83-932722-0-4.
  4. Jan Kazimierz Sawicki [opr.], Alfons Jankowski [opr.]: Obsada stanowisk oficerskich w Polskiej Marynarce Wojennej (28 XI 1918–31 III 1947). W: Jan Kazimierz Sawicki [red.]: Kadry morskie Rzeczypospolitej. Tom V: Polska Marynarka Wojenna. Dokumentacja organizacyjna i kadrowa oficerów, podoficerów i marynarzy (1918-1947). Gdynia: 2011, s. 275, 283 i 287. ISBN 978-83-932722-0-4.
  5. Sławomir Kudela, Walter Pater: Komandor Michał Borowski (1897-1968). W: Michał Borowski: Wspomnienia. Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej, 2007, s. 21-23. ISBN 978-83-88698-01-9.
  6. Sławomir Kudela, Walter Pater: Komandor Michał Borowski (1897-1968). W: Michał Borowski: Wspomnienia. Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej, 2007, s. 24-27. ISBN 978-83-88698-01-9.
  7. Sławomir Kudela, Walter Pater: Komandor Michał Borowski (1897-1968). W: Michał Borowski: Wspomnienia. Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej, 2007, s. 27-28. ISBN 978-83-88698-01-9.
  8. Sławomir Kudela, Walter Pater: Komandor Michał Borowski (1897-1968). W: Michał Borowski: Wspomnienia. Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej, 2007, s. 29-30. ISBN 978-83-88698-01-9.
  9. Sławomir Kudela, Walter Pater: Komandor Michał Borowski (1897-1968). W: Michał Borowski: Wspomnienia. Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej, 2007, s. 30-32. ISBN 978-83-88698-01-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sławomir Kudela, Walter Pater: Komandor Michał Borowski (1897-1968). W: Michał Borowski: Wspomnienia. Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej, 2007, s. 14-39. ISBN 978-83-88698-01-9.