Michał Choromański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michał Choromański
Ilustracja
Michał Choromański
Data i miejsce urodzenia 22 czerwca 1904
Jelizawetgrad
Data i miejsce śmierci 24 maja 1972
Warszawa
Okres dwudziestolecie międzywojenne. współczesność
Gatunki powieść, dramat
Ważne dzieła Zazdrość i medycyna
Grób Michała Choromańskiego na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach

Michał Choromański (ur. 22 czerwca 1904 w Jelizawetgradzie, zm. 24 maja 1972 w Warszawie) – polski pisarz i dramaturg. Laureat Nagrody Młodych Polskiej Akademii Literatury.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w Elizawetgradzie jako syn Konstantego Choromańskiego, medyka (który w 1918 zginął w Kijowie od wybuchu bomby) i Aleksandry (z domu Rogasskiej). Po śmierci ojca zmuszony był pracować, by utrzymać siebie, matkę i siostrę. Był m.in. korepetytorem, nauczycielem rysunku, dziennikarzem, a nawet pomocnikiem piekarza. Interesował się również malarstwem i stworzył w tym czasie kilka portretów[1]. W młodym wieku zapadł na gruźlicę kości i gruźlicę płuc. Wtedy zaczęła się jego tułaczka po szpitalach i sanatoriach. W 1924 wraz z matką i siostrą przybył do Polski. Studiował pedagogikę i psychologię.

Podczas pobytu w Zakopanem zainteresowali się nim Karol Szymanowski i Kazimierz Wierzyński. Ten ostatni przedstawił młodego pisarza (piszącego wówczas po rosyjsku) Marii Kasprowiczowej, wdowie po Janie Kasprowiczu na Harendzie. Tak zaczęła się błyskawiczna kariera Choromańskiego. Józef Wittlin pisał o Białych braciach – pierwszej powieści napisanej przez Choromańskiego po polsku:

Quote-alpha.png
Będę trąbił, gdzie się da, że napisał Pan książkę stojącą na poziomie najlepszych dzieł Conrada, co jest prawdą.[1].

W latach trzydziestych XX wieku napisał Choromański Zazdrość i medycynę, Opowiadania dwuznaczne, Skandal w Wesołych Bagniskach oraz kilka dramatów. Wynajął część willi "Chimera" w Zakopanem. Tu spotykał się m.in. z Witkacym[2] i Tadeuszem Dołęgą-Mostowiczem. W tym okresie dużo podróżował – do Argentyny, Brazylii i Afryki Zachodniej.

Na początku okupacji poślubił tancerkę i choreografkę Ruth Sorel. Ze względu na jej żydowskie pochodzenie oboje zmuszeni byli opuścić Polskę w 1940 roku. Choromański spędził siedemnaście lat na emigracji – najpierw w Brazylii, potem w Kanadzie. W Montrealu Ruth prowadziła szkołę baletową, Choromański cierpiał jednak na niemoc twórczą. Po powrocie do kraju w 1957 r. zaczął pracować ze zdwojoną siłą. Niemalże co roku wydawał nową powieść, nie spotykał się jednak z zainteresowaniem krytyków. Czuł się osamotniony i odrzucony. Zmarł nagle 24 maja 1972 r.

Twórczość[edytuj]

  • Biali bracia (1931)
  • Zazdrość i medycyna (1932), ekranizacja (1973)
  • Opowiadania dwuznaczne (1934)
  • Szpital Czerwonego Krzyża (druk w "Czasie" 1937, wyd. odrębne 1959)
  • Prolegomena do wszelkich nauk hermetycznych (1958)
  • Schodami w górę, schodami w dół (1965), ekranizacja (1988)
  • Dygresje na temat kaloszy (1966)
  • Makumba, czyli drzewo gadające (1968)
  • W rzecz wstąpić (1968)
  • Słowacki wysp tropikalnych (1969)
  • Głownictwo, moglitwa i praktykarze (1969)
  • Kotły Beethovenowskie (1970)
  • Różowe krowy i szare scandalie (1970)
  • Miłosny atlas anatomiczny (1972)
  • Memuary (1976, wcześniej drukowane w "Przekroju")
  • Opowiadanie wariackie (1979)
  • Skandal w Wesołych Bagniskach (1993); na podstawie powieści polski horror komediowy Horror w Wesołych Bagniskach (1995)

Ekranizacje[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Michała Choromańskiego.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Marek Sołtysik, posłowie do: Michał Choromański Zazdrość i medycyna. Wydawnictwo Poznańskie, 1990
  2. Zobacz: portrety Choromańskiego Witkiewicza 1 2

Bibliografia[edytuj]