Michał Fijałka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wojskowego. Zobacz też: Michał Fijałka - zawodnik MMA.
Michał Fijałka
Michał Gładysz
Michał Gawlikowski
Michał Wojdanowski

Kawa, Wieśniak, Sokół, Pompa, Osiecki
Ilustracja
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 5 października 1915
Izdebki  Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 20 września 1983
Lublin  Polska
Przebieg służby
Lata służby od 1939
Siły zbrojne Wojsko Polskie (II RP), Polskie Siły Zbrojne, Armia Krajowa
Jednostki 5 Pułk Strzelców Podhalańskich (II RP), 4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych, 1 Brygada Strzelców (PSZ), 4 Brygada Strzelców (PSZ)
Stanowiska dowódca plutonu, zastępca inspektora rejonowego AK, dowódca batalionu piechoty AK
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
kampania francuska 1940
Późniejsza praca nauczyciel, pracownik szkół
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja)

Michał Fijałka Michał Gładysz vel Michał Gawlikowski vel Michał Wojdanowski, ps. „Kawa”, „Wieśniak”, „Sokół”, „Pompa”, „Osiecki” (ur. 5 października 1915 w Izdebkach, zm. 20 września 1983 w Lublinie) – polski nauczyciel, żołnierz Wojska Polskiego II RP, kapitan piechoty Polskich Sił Zbrojnych, cichociemny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Michał Fijałka urodził się 5 października 1915 w Izdebkach[1]. Pochodził z rodziny chłopskiej[2]. Był wyznania greckokatolickiego[1]. 20 czerwca 1934 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku[1][3][4]. Przed wojną pracował najpierw jako robotnik w przemyśle naftowym, a potem jako instruktor rolny w Powiatowym Biurze Rolnym w Przemyślu. W kampanii wrześniowej walczył w szeregach 5 Pułku Strzelców Podhalańskich. Z wojny wrócił do rodzinnych Izdebek w mundurze i w pełnym uzbrojeniu. Jeszcze w 1939 przedostał się przez Węgry, Jugosławię i Włochy do Francji. W szeregach francuskiej 11 Dywizji Piechoty walczył w 1940 we Francji. Za udział w kampanii francuskiej został odznaczony przez gen. Władysława Sikorskiego orderem Virtuti Militari i awansowany do stopnia porucznika. Następnie trafił do Anglii, gdzie przeszedł szkolenie dla cichociemnych. W składzie 10 ekipy został przerzucony w nocy z 1 na 2 września 1942 do okupowanej Polski. W dniu 18 stycznia 1943 brał udział w brawurowej akcji uwolnienia grupy dywersyjnej Wachlarza z więzienia w Pińsku.

Gen. Władysław Sikorski w ośrodku szkoleniowym cichociemnych w Audley End dekoruje ppor. Michała Fijałkę Orderem Virtuti Militari. W pierwszym szeregu stoją od lewej po cywilnemu: ppor. Jan Woźniak, por. Bolesław Kontrym, por. Tadeusz Gaworski, por. Hieronim Łagoda, za nim ppor. Władysław Kochański, por. Leonard Zub-Zdanowicz, por. Stanisław Winter (28 sierpnia 1942).

Od lata 1943 już pod pseudonimem „Sokół” walczył w obronie polskiej ludności Wołynia przed UPA. 10 listopada 1943 został ranny i był leczony konspiracyjnie w Kowlu. Od lutego 1944 był dowódcą I batalionu 27 Wołyńskiej Dywizji AK, z którą przeszedł jej cały szlak bojowy. Po wojnie okresowo więziony na Zamku w Lublinie.

Po wyjściu na wolność pracował na różnych stanowiskach w szkolnictwie rolniczym, kończąc jednocześnie inżynierskie studia rolnicze i pedagogiczne na UMCS w Lublinie[5].

16 lutego 1956 roku zwerbowany do współpracy z Komitetem do spraw Bezpieczeństwa Publicznego jako tajny informator o pseudonimie "Osiecki". 14 grudnia 1965 Służba Bezpieczeństwa podjęła decyzję o zaprzestaniu z nim formalnej współpracy, choć w dokumentacji zachowały się dane o utrzymywaniu kontaktów z SB także w późniejszych latach[6].

Zmarł podczas pracy nad monografią 27 Wołyńska Dywizja AK[7], która ukazała się pośmiertnie w 1986.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • podporucznik – ze starszeństwem od 20 października 1941 roku
  • porucznik –
  • kapitan –

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Był synem Józefa, rolnika, i Marii z domu Hućko. W 1944 roku ożenił się z Antoniną Leśniewską (ur. w 1922, zm. w kwietniu 2014). Mieli czworo dzieci: Marię zamężną Rymar (ur. w 1945), Tadeusza (ur. w 1947), Danutę zamężną Bańko (ur. w 1949) i Grzegorza (ur. w 1951).

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c XLVIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1934/1935. Sanok: 1935, s. 14, 20.
  2. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 22.
  3. Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne - Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii w Sanoku w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 577
  4. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2012-02-08].
  5. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 23.
  6. Krzysztof A. Tochman, Michał Fijałka (1818-1983), cichociemny, żołnierz AK, tajny współpracownik UB-SB o pseudonimie "Osiecki"; w: Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989, nr 1 (7)/2009
  7. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 24.
  8. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem VIRTUTI MILITARI (pol.). stankiewicze.com. [dostęp 2013-08-04].
  9. http://www.kuratorium.lublin.pl /wykaz szkół i placówek oświatowych województwa lubelskiego/

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Turowski, Pożoga. Walki 27 Wołyńskiej Dywizji AK, Warszawa: PWN, 1990, ​ISBN 83-01-08465-0​,
  • Krzysztof A. Tochman, "Słownik biograficzny cichociemnych", T 1-3, Zwierzyniec-Rzeszów 1994-2008 (kilka wydań),
  • Krzysztof A. Tochman, "Michał Fijałka. W obronie Wołynia", Zwierzyniec-Rzeszów 2004.
  • Krzysztof A. Tochman: Michał Fijałka (1915-1983), cichociemny, żołnierz AK, tajny współpracownik UB-SB o pseudonimie „Osiecki” W: Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989. 2009, nr 1 /7/ Rzeszów 2009.
  • Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 22–24, ​ISBN 83-909787-0-9​.
  • Cichociemni z ziemi sanockiej rodem (II). „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 5, Nr 8 (479) 10-20 marca 1989.