Michał Gałązka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michał Gałązka
Ilustracja
płk Michał Gałązka (przed 1932)
honorowy generał brygady honorowy generał brygady
Data i miejsce urodzenia 9 września 1893
Trzetrzewina
Data i miejsce śmierci 13 maja 1972
Springfield
Przebieg służby
Lata służby 19141946
Siły zbrojne Legiony Polskie
Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Jednostki 1 Grupa Artylerii
Armia „Modlin”
Stanowiska dowódca grupy artylerii
dowódca artylerii armii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Zwycięstwa
Odznaka „Za wierną służbę”

Michał Gałązka (ur. 9 września 1893 w Trzetrzewinie, zm. 13 maja 1972 w Springfield) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych, mianowany przez władze RP na uchodźstwie honorowym generałem brygady.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Michał Gałązka urodził się 9 września 1893 roku w Trzetrzewinie, w rodzinie Józefa i Marii z Leśniaków. Ukończył I Gimnazjum w Nowym Sączu[1], a następnie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Został członkiem Związku Strzeleckiego „Strzelec”.

W czasie I wojny światowej walczył w Legionach Polskich. Był szeregowcem w 3 pułku piechoty, a później podoficerem i oficerem w 1 pułku artylerii. W lipcu 1917 roku, po kryzysie przysięgowym, jako poddany austriacki wcielony został do cesarskiej i królewskiej Armii. Dostał się do niewoli rosyjskiej. W kwietniu 1918 roku, po zwolnieniu z niewoli, wstąpił do Legii Oficerskiej I Korpusu Polskiego w Rosji. Po kapitulacji korpusu, od czerwca do lipca działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, a następnie podjął próbę dotarcia do polskich oddziałów w Murmańsku. 13 lipca 1918 roku, w Petersburgu, został uwięziony przez bolszewików. Ocalił życie uciekając 24 listopada 1918 roku z więziennego szpitala.

13 grudnia 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego, mianowany podporucznikiem, i przydzielony do Inspektoratu Artylerii Ministerstwa Spraw Wojskowych. W lutym 1919 roku został dowódcą baterii w 1 pułku artylerii górskiej. W marcu 1920 roku przeniesiony został do 1 pułku artylerii polowej Legionów na równorzędne stanowisko. Następnie, w tej samej jednostce, pełnił obowiązki dowódcy dywizjonu. 31 marca 1924 roku awansował do stopnia majora, a z dniem 1 lipca tego roku został przesunięty na stanowisko kwatermistrza pułku[2]. 12 listopada 1925 roku został przesunięty na stanowisko dowódcy I dywizjonu[3]. W czerwcu 1927 roku wyznaczony został na stanowisko zastępcy dowódcy 6 pułku artylerii polowej w Krakowie[4]. 23 stycznia 1929 roku awansował do stopnia podpułkownika. W styczniu 1930 roku wyznaczony został na stanowisko dowódcy 14 Wielkopolskiego pułku artylerii polowej w Poznaniu[5]. 10 grudnia 1931 roku awansował do stopnia pułkownika. Od maja 1936 roku do 1939 roku dowodził 1 Grupą Artylerii w Warszawie[6].

W kampanii wrześniowej 1939 roku walczył w dowództwie Armii „Modlin” zajmując stanowisko dowódcy artylerii. Po zakończeniu walk, przez Węgry, dostał się do Francji. Od marca do czerwca 1940 roku był komendantem Ośrodka Wyszkolenia Oficerów w Châteaubriant. Po ewakuacji na Wyspy Brytyjskie objął dowództwo 7 dywizjonu artylerii lekkiej, a następnie dowództwo artylerii 7 Brygady Kadrowej Strzelców. Po rozformowaniu brygady otrzymał przydział do Centrum Wyszkolenia Artylerii na stanowisko zastępcy komendanta, którym był wówczas gen. bryg. Otton Krzisch. W kwietniu 1942 roku wysłany został na Bliski Wschód, gdzie w czerwcu objął dowództwo artylerii 4 Dywizji Strzelców. W październiku 1942 roku został dowódcą artylerii 5 Kresowej Dywizji Piechoty. We wrześniu 1943 roku w Tel Awiwie wraz ze swoim szefem sztabu, ppłk. Julianem Królikiewiczem doznał ciężkich obrażeń ciała w następstwie wypadku drogowego. Ewakuowany do Wielkiej Brytanii, pozostawał w Ośrodku Zapasowym Artylerii. W grudniu 1944 roku objął stanowisko szefa artylerii w Dowództwie Jednostek Wojska w Wielkiej Brytanii i sprawował je do września 1946 roku[6]. Po demobilizacji osiedlił się w Szkocji, a w 1954 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Zmarł 13 maja 1972 roku w Springfield, w stanie Massachusetts. Urna z jego prochami złożona została w kwaterze legionowej Nowego Cmentarza w Zakopanem.

Prezydent RP na Uchodźstwie August Zaleski mianował go honorowym generałem brygady[7][8]. Zgodnie z art. 4 § 2 dekretu Prezydenta RP z dnia 12 marca 1937 roku o służbie wojskowej oficerów, osoby nie będące obywatelami państwa polskiego można mianować wyjątkowo oficerami w stopniach honorowych bądź też przyjmować do służby w wojsku i marynarce wojennej w charakterze oficerów kontraktowych. Osoby mianowane oficerami w stopniach honorowych lub przyjęte do służby w charakterze oficerów kontraktowych nie nabywały przez to obywatelstwa polskiego. Oficerowie w stopniach honorowych stanowili odrębną grupę oficerów ze względu na szczególny stosunek do służby wojskowej. W czasie pokoju oficerów w stopniach honorowych, do generała broni (admirała) włącznie, mianował Prezydent RP, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, a w czasie wojny – Naczelny Wódz. Warunki mianowania oficerów w stopniach honorowych miał ustalić Prezydent RP. Z treści cytowanego przepisu wynika, że Michał Gałązka w chwili mianowania go generałem nie posiadał obywatelstwa polskiego.

Michał Gałązka jest patronem Szkoły Podstawowej w rodzinnej Trzetrzewinie.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • PL Epolet chor 19.svg chorąży – 1 listopada 1916 roku
  • PL Epolet ppor.svg podporucznik – 13 grudnia 1918 roku ze starszeństwem z dniem 1 marca 1918 roku w artylerii
  • PL Epolet por.svg porucznik
  • PL Epolet kpt.svg kapitan – zweryfikowany 3 maja 1922 roku ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów artylerii
  • PL Epolet mjr.svg major – 31 marca 1924 roku ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku i 16. lokatą w korpusie oficerów artylerii
  • PL Epolet pplk.svg podpułkownik – 23 stycznia 1929 roku ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów artylerii
  • PL Epolet plk.svg pułkownik – 10 grudnia 1931 roku ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 roku i 8. lokatą w korpusie oficerów artylerii
  • PL Epolet gen bryg.svg honorowy generał brygady – 15 sierpnia 1962 roku

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Absolwentami I Gimnazjum w Nowym Sączu byli również generałowie: Jan Romer, Jan Berek, Bronisław Chruściel, Józef Giza, Henryk Wierusz-Kowalski, Bronisław Pieracki. W I Gimnazjum maturę złożył Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Uczniami gimnazjum, lecz nie absolwentami, byli ponadto generałowie: Zygmunt Zieliński, Jan Mischke i Wiktor Grzesicki.
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 63 z 6 lipca 1924 roku, s. 373.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 119 z 12 listopada 1925 roku, s. 644.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 11 czerwca 1927 roku, s. 164 na stanowisku zastępcy dowódcy 6 Pułku Artylerii Polowej zastąpił ppłk. Michała Sikorskiego, który przeniesiony został do Instytutu Badań Materiałów Uzbrojenia na stanowisko kierownika Pracowni Badań Chemicznych.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 8.
  6. a b Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 94.
  7. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 94 wg autorów został mianowany 15 sierpnia 1962 roku lub ze starszeństwem z 15 sierpnia 1962 roku, co nie wykluczałoby ogłoszenia awansu w Dzienniku Personalnym MSWojsk. Nr 13 z 1964 roku. Z tą samą datą lub z tym samym starszeństwem honorowym generałem brygady mianowany był Marian Bolesławicz.
  8. Dembiński 1969 ↓, s. 6 wg autora awans Michała Gałązki został ogłoszony w Dzienniku Personalnym MSWojsk. Nr 13 z 1964 roku.
  9. Na podstawie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]