Michał Giedroyć

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michał Giedroyć
lit. Mykolas Giedraitis
zwany błogosławionym
Michał Giedroyć
Herb Michał Giedroyć
Kraj działania Królestwo Polskie (1025–1031) Polska
Data i miejsce urodzenia ok. 1425
Giedrojcie
Data i miejsce śmierci 4 maja 1485
Kraków
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Kanonicy Regularni od Pokuty
Śluby zakonne 1461

Michał Giedroyć (lit. Mykolas Giedraitis; ur. ok. 1425 w Giedrojciach, zm. 4 maja 1485 w Krakowie) – polski zakonnik, kanonik Regularny od Pokuty zwany błogosławionym, patron chorych i zakrystianów[1].

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny kniaziów litewskich, herbu Hippocentaurus[2]. Jan z Trzciany stwierdził w pisanym po łacinie jego życiorysie z 1544, że rodzice Michała mieli niedaleko Wilna wieś o nazwie Giedrojcie, gdzie najprawdopodobniej się urodził[3]. Z kolei W. Bogacki stwierdził, że urodził się on w dziedzicznej miejscowości Widziniszkach w 1425[4]. Rok urodzenia jest datą hipotetyczną, nie popartą żadnymi danymi źródłowymi[4]. Pewnym jest jedynie, że urodził się w I połowie XV wieku, w okolicy 1425[4]. Ponadto w dzieciństwie często chorował i był dzieckiem niepełnosprawnym, posługującym się kulami podczas chodzenia oraz był niskiego wzrostu[2]. Z późniejszych przekazów, jak również na podstawie badań relikwii, stwierdzono, że Michał miał jedną nogę krótszą[2]. W młodości – jak stwierdził to Jan z Trzciany – zajmował się robotami ręcznymi, wykonując naczynia do przenoszenia chorym Najświętszego Sakramentu[5]. Ponadto, stroniąc od towarzystwa, poświęcał wolny czas na modlitwę, szczególnie do Chrystusa Ukrzyżowanego, którego wizerunek nosił na piersiach[6].

W wieku dojrzałym wstąpił w 1460 do Zakonu Kanoników Regularnych od Pokuty w Bystrzycy na Litwie, gdzie został przyjęty do nowicjatu[6]. Po kilku miesiącach został skierowany do klasztoru w Krakowie, gdzie złożył profesję zakonną na ręce generała zakonu o. Augustyna[6]. W 1461 rozpoczął studia na wydziale sztuk wyzwolonych Akademii Krakowskiej, którą ukończył w 1465 z tytułem bakałarza teologii[2]. Pozostał jedynie przy święceniach zakonnych rezygnując ze święceń kapłańskich[2]. Mieszkając w klasztorze przy kościele św. Marka w Krakowie tak o nim Jan z Trzciany później napisał[7]:

Quote-alpha.png
Nie wyźrzał nic inszego, iedno ziemia łoszkiem była, pościel słoma, sprzęt iego paciorki, a rozga zawieszona dla dyscypliny. Na takim dostatku sprzętu swego mąż Boży przestawał...

Dużo czasu spędzał na kontemplacji męki Chrystusa i modlitwie[2]. Modlił się głównie przed wielkim krucyfiksem znajdującym się na łuku tęczowym (obecnie od XVIII wieku znajduje się w ołtarzu) kościoła św. Marka oraz przed obrazem Matki Bożej nazwanym później Obrazem Matki Boskiej Giedroyciowej, wykonując potem obowiązki zakrystiana[2]. Pewnego razu – jak wyznał to swojemu spowiednikowi Janowi ze Żmigrodu – przemówił do niego Chrystus z krzyża, w słowach[2]:

Quote-alpha.png
Bądź cierpliwy aż do śmierci, a dam Ci koronę życia.

Poza tym żył w umartwieniu, jadając często tylko chleb z solą będąc wegetarianinem oraz praktykując biczowanie własnego ciała[8]. Często znajdywano go pobitego, przypisując to działaniu złego ducha[9]. Ponadto miał dar przepowiadania rzeczy przyszłych[9]. Znał i spotykał się ze świątobliwymi osobami żyjącymi w Krakowie: Świętosławem Milczącym, z którym pozostawał w bliskiej przyjaźni, św. Janem Kantym, Sługą Bożym Izajaszem Bonerem, św. Szymonem z Lipnicy, św. Stanisławem Kazimierczykiem oraz bł. Władysławem z Gielniowa[2]. Surowy tryb życia spowodował z czasem wyczerpanie jego organizmu i kłopoty zdrowotne[10]. Zmarł 4 maja 1485 modląc się w postawie klęczącej w otoczeniu współbraci w opinii świętości[2]. Spoczywa w prezbiterium obok wejścia do zakrystii kościoła św. Marka[11].

Proces beatyfikacyjny[edytuj]

Tuż po jego śmierci za jego wstawiennictwem dokonywały się liczne łaski i uzdrowienia, które doprowadziły do tego, że zaczęto je spisywać[12]. W 1521 otwarto po raz pierwszy grób Michała Giedroycia, stwierdzając dobry stan jego zwłok[11]. Następnie podczas przebudowy prezbiterium kościoła na początku XVII wieku ponownie otwarto jego grób, wydobywając czaszkę i kości ramienia, które umieszczono w drewnianej szkatule w nowym nagrobku z epitafium oraz rzeźbą przedstawiającą leżącą postać zmarłego[11]. Po raz trzeci otwarto grób 4 czerwca 1624 podczas uroczystości z udziałem wiernych[13]. Po zabezpieczeniu prochów i kości 11 sierpnia tegoż roku odbyła się uroczystość podniesienia relikwii (łac. Sublevatio ossium) z udziałem celebrującego mszę świętą bp. Tomasza Oborskiego[14]. Po tej uroczystości wykończono w stylu późnorenesansowym jego nagrobek, który wykonano z piaskowca pińczowskiego oraz częściowo z czarnego i czerwonego marmuru w formie zamkniętej półkolistej niszy przyściennej ujętej w podwójne pilastry dźwigające belkowanie z dekoracją oraz posągami aniołów[15]. Około roku 1700 obok grobowca ustawiono ołtarzyk, w którego nastawie umieszczono czarną trumienkę z relikwiami trumny Michała oraz obraz na blasze z jego wizerunkiem (obecnie są przeniesione do sal muzeum Giedroycianum)[15].

Poczynione starania o wyniesienie Michała Giedroycia przez Stolicę Apostolską na ołtarze zakończyły się niepowodzeniem, ponieważ Święte Oficjum wydało w tym czasie dekret z upoważnienia papieża Urbana VIII, nakazujący zaniechanie jego kultu publicznego[16], do czego przyczyniło się również rozwiązanie jego zakonu[2].

Warto dodać, że tytuł błogosławionego - jakim go obdarował Marcin Baroniusz - znajduje się we wszystkich znanych XVII wiecznych katalogach świętych i błogosławionych patronów Polski[17]. Jako błogosławionego wymienia go również publikacja z 1604 z ryciną orła z rozpostartymi skrzydłami i umieszczonymi na nich imionami polskich świętych i błogosławionych pt. (łac. Aquila SS. Patronum Regni Poloniae), która ma przyznaną aprobatę kościelną[18]. Rycina ta znajduje się w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu[18]. Poza tym Michał Giedroyć uważany był za patrona Wielkiego Księstwa Litewskiego (obok św. Kazimierza Królewicza)[19].

Do wznowienia postępowania ku jego beatyfikacji doszło w XX wieku, kiedy posługiwał w kościele św. Marka ks. Wacław Świerzawski, późniejszy biskup[2]. W 1985 przygotowano nowennę do Michała Giedroycia trwającą dziesięć lat. 11 maja tegoż roku odprawiono w Kościele Mariackim w Krakowie uroczystą mszę świętą w intencji szybkiej beatyfikacji duchownego, którą celebrowali kardynałowie: Józef Glemp, Franciszek Macharski i Henryk Gulbinowicz[2]. 24 kwietnia 1998 nastąpiło uroczyste zamknięcie procesu informacyjnego na szczeblu diecezjalnym w sprawie zatwierdzenia jego kultu przez celebrującego mszę świętą w kościele św. Marka, kard. Franciszka Macharskiego[1]. 27 lipca 2001 Stolica Apostolska wydała dekret tzw. Nihil obstat wyrażający zgodę na rozpoczęcie procesu beatyfikacji[20].

Kult i jego upamiętnienie[edytuj]

Powstały liczne wizerunki, obrazy i rzeźby przedstawiające postać Michała Giedroycia. Przy kościele św. Marka zostało utworzone muzeum tzw. Giedroycianum, jako zespół pomieszczeń złożony z kaplicy (z trumienką z jego relikwiami nad którą umieszczono Obraz Matki Boskiej Giedroyciowej) i dwóch sal: Sali Korzeni i Sali Białej (Krzyża) poświęconych Michałowi Giedroyciowi[21]. Ponadto przy tym samym kościele utworzono Instytut Liturgiczny, któremu od 1985 patronuje Michał Giedroyć, a który funkcjonuje przy Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie[22][23].

Michał Giedroyć jest drugim – obok św. Jadwigi Królowej – patronem założonego w 1990 w kościele św. Marka Zgromadzenia Sióstr św. Jadwigi Królowej Służebnic Chrystusa Obecnego, popularnie zwanych jadwiżankami wawelskimi[2].

Jego kult szerzą również członkowie działającego przy kościele św. Marka, Bractwa Św. Zofii, czyli Mądrości Bożej, powstałego w 1410[2].

W każdy piątek podczas mszy świętej o godz. 7:00 (w II piątek miesiąca o 12:30) w kościele św. Marka w Krakowie odbywają się modlitwy o jego kanonizację[1].

Na Litwie, w parafialnym kościele św. Bartłomieja w Giedrojciach znajduje się współczesna rzeźba Michała Giedroycia, naturalnej wielkości, natomiast w kościele parafialnym pw. św. Wawrzyńca w Widziniszkach znajduje się obraz z jego wizerunkiem[24].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Bł. Michał Giedroyć. Kult Bł. Michała Giedroycia. Jadwizanki.pl. [dostęp 2016-05-18].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Michał Giedroyć zwany błogosławionym. Krakow-przewodnik.com.pl. [dostęp 2016-05-18].
  3. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 64.
  4. a b c Bar, Dyl 1983 ↓, s. 69.
  5. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 69-70.
  6. a b c Bar, Dyl 1983 ↓, s. 70.
  7. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 78-79.
  8. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 79.
  9. a b Bar, Dyl 1983 ↓, s. 80.
  10. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 81.
  11. a b c Bar, Dyl 1983 ↓, s. 86.
  12. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 82-83.
  13. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 86-87.
  14. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 87.
  15. a b Bar, Dyl 1983 ↓, s. 88.
  16. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 102.
  17. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 92.
  18. a b Bar, Dyl 1983 ↓, s. 93.
  19. Bar, Dyl 1983 ↓, s. 94.
  20. ~15th Century~ (Michał Giedroyć) (ang.). Newsaints.faithweb.com. [dostęp 2016-06-17].
  21. Krystyna Woźniak: Giedroycianum. Oprowadzanie po sanktuarium. W: Bractwo Świetej Zofii czyli Mądrości Bożej [on-line]. Bractwozofii.pl. [dostęp 2016-05-18].
  22. Instytut Liturgiczny im. bł. Michała Giedroycia. Liturgia.dominikanie.pl. [dostęp 2016-05-18].
  23. Cuda i Łaski Boże (Pokorna wierność i mądra cierpliwość) 2008 ↓.
  24. Cuda i Łaski Boże (Poszukiwanie źródeł świętości) 2008 ↓.

Bibliografia[edytuj]

  • O. Joachim Roman Bar OFMConv., ks. Andrzej Gerard Dyl: Polscy święci. Michał Giedroyć, zwany błogosławionym. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1983, seria: t. 2.

Linki zewnętrzne[edytuj]