Michał Oczapowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michał Oczapowski
Ilustracja
Michał Oczapowski – grafika stworzona przez Maksymiliana Fajansa
Data i miejsce urodzenia 11 maja 1788
Pociejki
Data i miejsce śmierci 9 stycznia 1854
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Wawrzyszewski
Zawód agronom
Odznaczenia
Order Św. Anny Order Św. Stanisława
Centralna Biblioteka Rolnicza im. Michała Oczapowskiego na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie
Grób Michała Oczapowskiego

Michał Oczapowski (ur. 11 maja 1788 w Pociejkach koło Nowogródka, zm. 9 stycznia 1854 w Warszawie) – polski agronom, profesor Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego, pionier doświadczalnictwa rolniczego, teoretyk rolnictwa[1].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Jego braćmi byli: Jan i Antoni Oczapowscy. Jego synem był Józef Bohdan Oczapowski, przedstawiciel nauki administracji i prawa administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego do 1876.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukoń­czył studia matematyczno-fizyczne na uniwersytecie w Wilnie w 1812 w stopniu doktora. W latach 1812-19 administrował dobrami barona Rönne na Litwie i w Królestwie Polskim. Wprowadził tam nowoczesną gospodarkę rol­ną oraz zniósł pańszczyznę. Jednocześnie ogłaszał pierw­sze prace naukowe w "Dzienni­ku Wileńskim". Prowadząc starania o objęcie Katedry Gospodarstwa Wiejskiego na uniwersytecie w Wilnie (wakującej od 1803), odbył 1819-1822 podróż naukową do Niemiec (studia m.in. u A. Thaera w Moglin), Holandii, Francji i An­glii. Od 1822 był profesorem rolnictwa na uniwersytecie w Wilnie do chwili jego zamknięcia 1832. W tym czasie obok wykładów uniwersyteckich prowadził doświadczenia rolnicze w ma­jątkach należących do uniwersytetu, ogłosił liczne prace naukowe i podręczniki z różnych gałęzi rolnictwa (pro­pagujące m.in. racjonalną uprawę i przeróbkę lnu i ko­nopi).

Dzięki jego staraniom uruchomiono w Warszawie drugą w Europie (po Rothemstead w Anglii) stację doświadczalną uprawy roślin pod nazwą Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa znajdującą się na Marymoncie[2]. W latach 1836-1853 był dyrektorem tej instytucji. Powszechnie uznawany za prekursora rozwoju nowoczesnego rolnictwa na ziemiach polskich.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Od 1962 na warszawskich Bielanach jest ulica jego imienia.

W 1974 na sesji naukowej Wydziału Nauk Rolniczych i Leśnych PAN oraz Komitetu Ekonomii Rolniczej PAN złożono propozycję stworzenia Medalu im. Michała Oczapowskiego, którym byliby nagradzani wybitni naukowcy z dziedziny nauk rolniczych. Z okazji 200 rocznicy urodzenia Michała Oczapowskiego, w 1988 na sesji Wydziału Nauk Rolniczych i Leśnych PAN wręczono pierwszy medal jego imienia[3].

Jest patronem Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie. Centralna Biblioteka Rolnicza w Warszawie nosi jego imię.

Prace[edytuj | edytuj kod]

  • Gospodarstwo wiejskie obejmujące w sobie wszystkie gałęzie przemysłu rolniczego teoretyczno-praktycznie wyłożone przez Michała Oczapowskiego (t. 1-12), Warszawa 1835-1857:
    • T. 1. Agronomia czyli Nauka o gruntach, ich własnościach, wpływie na nie zewnętrznych okoliczności, oraz o klasyfikacyi ich ekonomicznej dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 2. O nawozach zwierzęcych, roślinnych i mineralnych a mianowicie ich przyrodzeniu, przysposobieniu, użyciu i skuteczności dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 3. Uprawa mechaniczna gruntu wraz z opisaniem potrzebnych do tego narzędzi dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 4. Uprawa czyli Rozmnażanie roślin w ogólności dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 5. Uprawa zbóż i roślin groszkowych dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 6. Uprawa roślin fabrycznych czyli handlowych dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 7. Uprawa roślin okopowych i pastewnych wraz z nauką o łąkach i pastwiskach dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 8. Zasady ogólne hodowli bydląt domowych, a w szczególności chów owiec dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 9. Hodowla koni obejmująca w sobie poprawę ich, uszlachetnianie tudzież pielęgnowanie i utrzymanie tak w stadach jako też w gospodarstwie dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 10. Hodowla bydła rogatego i świń wraz z wykładem gospodarstwa nabiałowego, tuczenia i innych korzyści dla pożytku praktycznych gospodarzy.
    • T. 11. Nauka ekonomii czyli zarządu gospodarstwa. t. 1.
    • T. 12. Nauka ekonomii czyli zarządu gospodarstwa. t. 2.
  • Zasady chemii rolnej. 1818.
  • Zasady agronomii czyli nauki o gruntach. Wilno 1819.
  • Zasady rolnictwa rozumowanego Albrechta Thaera. Wykład skrócony przez Michała Oczapowskiego. cz. 1, Wilno 1819.
  • Sposób klasyfikowania gruntów. 1825.
  • O roli jej uprawie i pielęgnowaniu roślin gospodarskich. Wilno 1825.
  • O nauce gospodarstwa wiejskiego w ogólności, a mianowicie: o potrzebie i pożytkach szkół praktycznych rolniczych. Warszawa 1834.
  • Uprawa buraków cukrowych podług najnowszych doświadczeń dla pożytku praktycznych gospodarzy. Warszawa 1837.
  • Rzut oka na teraźniejszy stan gospodarstwa w klimacie północnym. t. 1-2, Wilno 1828-1830.

Nagrody i odznaczenia[3][edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Iłowiecki 1981 ↓, s. 190.
  2. Iłowiecki 1981 ↓, s. 191.
  3. a b Stanisław Mercik. Michał Oczapowski - prekursor nauk rolniczych w Polsce (1788-1854). „Postępy Nauk Rolniczych”. 5-6, s. 139-145, 2009. ISSN 0032-5547. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Interpress, 1981. ISBN 83-223-1876-6.
  • Biogram Michała Oczapowskiego w: Adam Mieczyński. Marymont pod Warszawą. „Tygodnik Ilustrowany”. 71, 7 maja 1869. 
  • Jan Pająk, Michał Oczapowski. Warszawa 1951.
  • Irena Godlewska, Michał Oczapowski. Warszawa 1965.
  • Stanisław Brzozowski. Życie i działalność Michała Oczapowskiego. „Postępy Nauk Rolniczych”. R.36(41), 1989. ISSN 0032-5547. 
  • Leszek Malicki, Michał Oczapowski - prekursor nauk agrotechnicznych w Polsce. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989.
  • Stanisław Moskal, Michał Oczapowski jako gleboznawca i chemik rolny. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989.
  • Maria Radomska, Chów i hodowla zwierząt w pracach Michała Oczapowskiego. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989
  • Antoni Rutkowski, Oczapowski na tle rozwoju wiedzy i nauki rolniczej. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989.
  • Zygmunt Wojtaszek, Poglądy Michała Oczapowskiego na organizację i ekonomikę rolnictwa. Postępy Nauk Rolniczych R.36(41) 1989.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]