Michael Klahr (starszy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kamienica "Zur Kornecke"
Główne wejście
Płaskorzeźba Madonny z Dzieciątkiem
Tablica pamiątkowa

Michael Klahr starszy (ur. 1693 w Bielicach, zm. 9 marca 1742 w Lądku-Zdroju) – niemiecki rzeźbiarz, przedstawiciel baroku; ojciec Michaela Ignatiusa Klahra zwanego Młodszym.

Życiorys[edytuj]

Tablica pamiątkowa w Bielicach

Urodził się we wsi Bielice, a właściwie w jej nieistniejącym dziś przysiółku Nowa Biela (dawniej Neu Bielendorf), w chłopskiej rodzinie Michaela Klahra z Bieli i Marii. Jego talent odkryli jezuici. Istnieje niepotwierdzona dokumentami opowieść o tym, jak rektor kłodzkiego konwiktu jezuitów Paul Stralano spotkał chłopca rzeźbiącego figurki do bożonarodzeniowej szopki. Rozpoznał w nim nietuzinkowy talent i po rozmowie z rodzicami zabrał go do szkoły prowadzonej przez zakon w Kłodzku (budynek pełni dziś funkcję Muzeum Ziemi Kłodzkiej). Tu Klahr pobierał nauki ogólne i uczył się teorii rzeźby. Sprowadzony przez jezuitów kilka lat później z Wiednia architekt o nazwisku Karl Sebastian Flacker(niem.) został mistrzem młodego rzeźbiarza. Przypuszczalnie pod jego kierunkiem dalej studiował.

W kościele w Nowym Gierałtowie 26 stycznia 1723 r. rzeźbiarz wziął ślub z Katarzyną, córką Hansa Mühlana[1] i rok później osiedlił się w Lądku-Zdroju (wówczas Bad Landeck), gdzie nabył narożną kamienicę w rynku Zur Kornecke (obecnie Rynek 1). Tu założył swój warsztat i szybko zyskał wysoką pozycję społeczną. W 1737 r. został wybrany radnym miasta. O jego działalności w radzie miejskiej świadczy zachowany podpis na podaniu z 1739 r., sporządzonym po pożarze miasta. Miał pięcioro dzieci:[2]

  • Anna Maria Klara (ur. 12 maja 1724, zm. 1 sierpnia 1725)
  • Anna Katarzyna (ur. 15 listopada 1725, zm ?)
  • Michał Ignacy (ur. 23 listopada 1727, zm. 27 czerwca 1807)
  • Joanna Rozalia (ur. 16 grudnia 1729, zm. 28 kwietnia 1730)
  • Barbara (ur. 19 października 1732, zm. 14 stycznia 1736)

Rzeźbił głównie w drewnie. Dopiero pod koniec życia wykonał dla Lądka kilka rzeźb z kamienia. Jego ostatnim dużym dziełem jest kamienna figura wotywna – pomnik Trójcy Świętej, stojąca na lądeckim rynku. Michał Klahr umarł w Lądku w wieku 49 lat i tam też został pochowany.

Dzieła[edytuj]

Ambona z 1717 r. w kościele w Kłodzku
Grupa Ukrzyżowanie kościele w Lądku-Zdroju
  • Bolesławów
    • kościół parafialny św. Józefa Oblata
      1. zespół figur: św. Józef, św. Barbara, św. Katarzyna, św. Jan Nepomucen, 1727
  • Bystrzyca Kłodzka
    • kaplica św. Floriana
      1. ołtarz główny, 1727
      2. figura św. Jana Chrzciciela, ok. 1727
      3. figura św. Jana Nepomucena, ok. 1727
      4. ołtarz Matki Boskiej Różańcowej, przez 1733
  • Domaszków
    • plebania
      1. figura Chrystusa Króla, 1735–1740
  • Kąty Bystrzyckie
  • Kłodzko
    • kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
      1. ambona, 1717
      2. zespół konfesjonałów, 1717–1720
      3. prospekt organowy, 1722–1724 (sygnowany: MK 1723)
      4. figury dwóch aniołów z rogami obfitości przy Madonnie z czyżykiem, ok. 1725
      5. ołtarz Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, ok. 1725
      6. figura Archanioła Michała, 1725
    • Muzeum Ziemi Kłodzkiej
      1. dwa putta z kotarą, 1722–1724 (pierwotnie na prospekcie organowym w kościele Wniebowzięcia NMP w Kłodzku)
      2. frunące putto, 1722–1724 (pierwotnie na prospekcie organowym w kościele Wniebowzięcia NMP w Kłodzku)
  • Konradów
    • kościół filialny Podwyższenia Krzyża Świętego
      1. zespół figur św. Apolonii i św. Barbary, 1728 (sygnowane: MK:ER)
  • Lądek-Zdrój
    • plebania
      1. figura Chrystusa Zmartwychwstałego, 1735–1740
    • cmentarz parafialny (obecnie w Galerii Muzealnej im. M. Klahra St. w rynku)
      1. figura Mater Dolorosa, ok. 1740
    • rynek
      1. pomnik Świętej Trójcy, 1739–1742
      2. płaskorzeźba Marii z Dzieciątkiem na fasadzie kamienicy nr 1, 1741–1742
    • kościół parafialny Narodzenia Najświętszej Marii Panny
      1. grupa Ukrzyżowanie, 1741
  • Nowa Wieś
    • kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
      1. dwa konfesjonały, lata 30. XVIII w. (pierwotnie w kościele w Roztokach)
  • Niemojów
    • kościół filialny
      1. ołtarz główny[3]
  • Roztoki
    • kościół parafialny św. Marcina
      1. ołtarz św. Jana Nepomucena, 1729
      2. ołtarz Marii Immatriculaty, ok. 1730
      3. ambona, ok. 1730
  • Siedlce
  • Szczytna
    • kościół parafialny św. Jana Chrzciciela
      1. ołtarz Archanioła Michała, 1729 (sygnowany: MK 1729)
      2. ołtarz św. Józefa, 1729
  • Wilkanów
    • kościół parafialny św. Jerzego
      1. ołtarz główny z figurami św. Grzegorza i Melcjzdeka, 1736
      2. ambona, 1736
  • Wrocław

Znaczenie[edytuj]

Rzeźbiarz ten jest autorem wielu dzieł rozsianych po ziemi kłodzkiej podziwianych za mistrzostwo warsztatowe oraz charakterystyczną teatralność i dynamikę przedstawianych postaci. W jego rzeźbach sztuka barokowa przejawia się w swojej najbardziej typowej postaci. Uważany jest za najwybitniejszego przedstawiciela swojej epoki na Śląsku.

Memoria[edytuj]

  • W Lądku-Zdroju w dawnym domu rzeźbiarza (Rynek 1) powstała galeria muzealna poświęcona jego postaci.
  • Imię Michaela Klahra noszą następujące szkoły:
    • Szkoła Podstawowa w Bolesławowie,
    • Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Kłodzku przy ul. Połabskiej 5, działające w latach 1992–2007
  • 15 maja 1993 r. Bielicach obchodzono uroczyście trzechsetną rocznicę urodzin rzeźbiarza. Po mszy z udziałem biskupa Henryka Gulbinowicza oraz polskich i niemieckich mieszkańców wsi, odsłonięto tablicę pamiątkową na ścianie kościoła[5].

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Michał Klahr starszy i jego theatrum sacrum, katalog wystawy pod red. Wojciecha Gluzińskiego, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1992.

Przypisy

  1. Księga ślubów parafii w Nowym Gierałtowie
  2. Księga chrztów parafii w Lądku-Zdroju
  3. Autorstwo niepewne lub niepotwierdzone
  4. Romuald Nowak Rzeźba śląska XVI-XVIII wieku, katalog zbiorów, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Wrocław 1994
  5. fotorelacja