Michaił Kałasznikow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michaił Kałasznikow
Михаил Тимофеевич Калашников
Ilustracja
gen. Michaił Kałasznikow na Kremlu
10 listopada 2009
generał-porucznik generał-porucznik
Data i miejsce urodzenia

10 listopada 1919
Kurja

Data i miejsce śmierci

23 grudnia 2013
Iżewsk

Przebieg służby
Lata służby

1938–1991

Siły zbrojne

Red star.svg Armia Czerwona
Communist star with golden border and red rims.svg Armia Radziecka

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa

Późniejsza praca

projektant i konstruktor broni

Odznaczenia
Bohater Federacji Rosyjskiej Złota Gwiazda Bohatera Pracy Socjalistycznej Złota Gwiazda Bohatera Pracy Socjalistycznej Nagroda Leninowska Nagroda Stalinowska Nagroda Stalinowska
Order św. Andrzeja (Federacja Rosyjska) Order „Za zasługi dla Ojczyzny” II klasy Order „Za zasługi wojskowe” Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Rewolucji Październikowej Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Przyjaźni Narodów Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina” Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Medal jubileuszowy „Dwadzieścia lat Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „30 lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „Czterdzieści lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal 50-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Order Żukowa Medal „Za wybitność w ochronie granic państwowych ZSRR” Medal „Weteran Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „30 lat Armii Radzieckiej i Floty”Medal jubileuszowy „40 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „50 lat Sił Zbrojnych ZSRR”60 years saf rib.png70 years saf rib.pngMedal „W upamiętnieniu 800-lecia Moskwy” Order Honoru (Białoruś) Order Dostyk (Kazachstan)
Nagroda Państwowa Federacji Rosyjskiej Nagroda Prezydenta Federacji Rosyjskiej Order „Za zasługi dla Kraju Ałtajskiego” I klasy
Michaił Kałasznikow w 1944 r.
Spotkanie Michaiła Kałasznikowa z Eugene Stonerem
Kondukt pogrzebowy Kałasznikowa

Michaił Timofiejewicz Kałasznikow, ros. Михаил Тимофеевич Калашников (ur. 10 listopada 1919 we wsi Kurja, zm. 23 grudnia 2013 w Iżewsku[1]) – radziecki i rosyjski wojskowy, generał-porucznik (ros. генерал-лейтенант), doktor nauk technicznych, konstruktor broni strzeleckiej, członek Komitetu Centralnego KPZR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 3. kadencji (1950–1954), dwukrotny Bohater Pracy Socjalistycznej (1958, 1976) i Bohater Federacji Rosyjskiej (2009)[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu w 1936 r. szkoły 10-klasowej rozpoczął pracę na kolei. Jesienią 1938 r. został powołany do Armii Czerwonej i skierowany do wojsk pancernych, gdzie został mechanikiem-kierowcą czołgu[2].

Brał udział w II wojnie światowej jako dowódca czołgu. Za odwagę na polu walki został odznaczony Orderem Czerwonej Gwiazdy. Podczas pobytu w szpitalu, po ranach odniesionych we wrześniu 1941 pod Briańskiem, zainteresował się bronią strzelecką i jej projektowaniem[2].

Karabinek AK – najsłynniejsza konstrukcja Michaiła Kałasznikowa

Pierwszą udaną konstrukcją Michaiła Kałasznikowa, a zarazem jego największym osiągnięciem, był karabinek automatyczny AK, zasilany amunicją pośrednią 7,62 × 39 mm. Karabinek wprowadzony został do uzbrojenia w 1949 r., a jego nazwa była skrótem odnoszącym się do nazwiska jego konstruktora (AK – „Automat Kałasznikowa”). Broń ta stała się wkrótce podstawową indywidualną bronią strzelecką w Armii Radzieckiej i państwach Układu Warszawskiego. Jeszcze w latach 50 XX w. Kałasznikow zmodernizował swój karabinek, efektem czego było wprowadzenie w 1958 r. do uzbrojenia karabinka AKM (stał się on z czasem najpopularniejszą wersją AK). W połowie lat 70 XX w. karabinek Kałasznikowa doczekał się kolejnej modernizacji, tym razem konstruktor dostosował go do nowej amunicji małokalibrowej 5,45 × 39 mm. Ta wersja przyjęta na uzbrojenie Armii Radzieckiej jako AK-74, pozostaje do dziś podstawowym karabinkiem automatycznym Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej[2]. Karabinek AK (oraz jego pochodne) okazał się ogromnym sukcesem, znajdując się na wyposażeniu wielu armii (głównie z tzw. drugiego i trzeciego świata), stając się jednocześnie najszerzej rozpowszechnionym karabinkiem automatycznym na świecie. Na jego podstawie opracowano szereg lokalnych modyfikacji, które nadal są powszechnie użytkowane w wielu państwach (np. polski karabinek wz. 96 „Beryl”). Oprócz karabinka automatycznego Michaił Kałasznikow opracował na jego bazie również ręczne karabiny maszynowe RPK i RPK-74 oraz subkarabinek AKS-74U[2]. W międzyczasie kolejni konstruktorzy wzorując się na dziele Kałasznikowa, opracowywali również inne rodzaje broni palnej, wśród których wymienić można rosyjskie strzelby Sajga czy rumuńskie karabiny wyborowe PSL.

Oprócz swojej najbardziej rozpoznawalnej konstrukcji, Michaił Kałasznikow opracował również bardzo popularny uniwersalny karabin maszynowy PK przyjęty na wyposażenie Armii Radzieckiej w 1961 r. (i analogicznie jak w przypadku AK, również w innych państwach Układu Warszawskiego). Rozwinięciem konstrukcji PK, stał się również czołgowy karabin maszynowy PKT[2].

Od 1952 r. Michaił Kałasznikow był członkiem Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. W latach 1950–1954 zasiadał w Radzie Najwyższej ZSRR. W 1999 r. otrzymał najwyższe odznaczenie Federacji RosyjskiejOrder św. Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania.

Od 1949 r. mieszkał w Iżewsku[3]. Od 1971 ma tytuł doktora nauk technicznych[4]. W 2003 Kałasznikow objął 30% udziałów w niemieckiej spółce MMI GmbH z siedzibą w Solingen[5] w zamian za prawo do wykorzystywania przez przedsiębiorstwo jego nazwiska jako znaku towarowego[6] na produktach jak wódka[7], parasole i zegarki[8].

Zmarł 23 grudnia 2013 roku, mając 94 lata. Początkowo miał być pochowany według woli rodziny w Iżewsku, ale pod wpływem sugestii władz rodzina zgodziła się na pochówek na otwartym latem tego samego roku Federalnym Cmentarzu Wojskowym w podmoskiewskich Mitiszczach, gdzie tworzony jest rosyjski panteon narodowy[9]. Obrzędom pogrzebowym, które odbyły się 27 grudnia, przewodniczył biskup Juwenaliusz (Pojarkow)[10].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy krytycy Michaiła Kałasznikowa kwestionują powszechny pogląd jakoby to on był konstruktorem karabinka AK. Swoje teorie opierają na fakcie, iż w 1945 r. Armia Czerwona pochwyciła niemieckiego konstruktora broni strzeleckiej Hugo Schmeissera, który 1946 r. został wraz ze współpracownikami i projektami przewieziony do Iżewska, gdzie w tym samym czasie Michaił Kałasznikow miał pracować nad swoim karabinkiem. Ten zbieg okoliczności ma według części krytyków świadczyć, że twórcą karabinka AK był tak naprawdę Schmeisser. Brak na to jednak jakichkolwiek dowodów, a Michaił Kałasznikow zawsze zdecydowanie zaprzeczał, jakoby twórcą tej broni miał być ktoś inny niż on sam[9].

Spotykane są również obiegowe teorie spiskowe, jakoby karabinek Kałasznikowa miał być kopią lub modyfikacją niemieckiego karabinka StG44. Bazują one na znacznym podobieństwie zewnętrznym obu karabinków. Są to jednak założenia bezpodstawne, gdyż poza podobieństwem wizualnym, oba karabinki są całkowicie odmiennymi konstrukcjami i bazują na odmiennych rozwiązaniach technicznych[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michaił Kałasznikow nie żyje. Twórca legendarnego karabinu AK-47 miał 94 lata. gazeta.pl, 2013-12-23. [dostęp 2013-12-23].
  2. a b c d e f Ciepliński i Woźniak 1994 ↓, s. 93.
  3. Работаю по призванию. Документы ЦДНИ Удмуртской Республики к биографии М.Т. Калашникова. 2004. (ros.).
  4. Калашников Михаил Тимофеевич. [w:] Wielka Encyklopedia Radziecka [on-line]. [dostęp 2013-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-08)]. (ros.).
  5. Kate Connolly: Kalashnikov lends his name to an umbrella. [w:] The Telegraph [on-line]. 2003-02-17. (ang.).
  6. Coming soon – the Kalashnikov brolly?. BBC News, 2003-02-17. (ang.).
  7. Kalashnikov 'wanted to be poet’. BBC News, 2009-11-10. (ang.).
  8. http://www.kalashnikov.net/products.htm.
  9. a b Wacław Radziwinowicz: Rosja spiera się o Kałasznikowa. Geniusz czy ofiara mistyfikacji. [w:] Gazeta Wyborcza Świat [on-line]. Agora SA, 2013-12-25. [dostęp 2013-12-27]. (pol.).
  10. Patriarchia.ru: Митрополит Крутицкий Ювеналий совершил отпевание М.Т. Калашникова. [dostęp 2014-02-12]. (ros.).
  11. Bogusław Trzaskała: Pochodzenie karabinka AK. militech.sownet.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-23)]. w: Broń i Amunicja 02/2006.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]