Mieczysław Woźniakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mieczysław Woźniakowski
Data i miejsce urodzenia 29 sierpnia 1909
Łódź
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1995
Łódź, Polska
Miejsce spoczynku Cmentarz Doły w Łodzi
Zawód nauczyciel
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Order Sztandaru Pracy 2 klasy Polonia Restituta Oficerski Medal Komisji Edukacji Narodowej

Mieczysław Woźniakowski (ur. 29 sierpnia 1909 na Chojnach w Łodzi, zm. 22 sierpnia 1995 tamże) – polski nauczyciel, pedagog, organizator oświaty i wychowania w Łodzi, kurator oświaty w Łodzi, wykładowca Uniwersytetu Łódzkiego (UŁ). Łodzianin, który całe swoje życie zawodowe spędził w rodzinnym mieście.

Nauka, pierwsza praca, pierwsze uprawnienia do pracy w szkole[edytuj]

Syn Romana i Wandy z Woźniaków. Po ukończeniu szkoły powszechnej, zdał egzamin do miejskiego gimnazjum męskiego im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi przy ul. H. Sienkiewicza 46. Świadectwo dojrzałości otrzymał 24 czerwca 1928 r.[1] Po maturze rozpoczął pracę zawodową, początkowo w Sądzie Pokoju jako kancelista, a następnie w Sądzie Grodzkim, jako praktykant. Pracując w biurze sądowym, równocześnie przygotowywał się do eksternistycznego egzaminu w Państwowym Seminarium Nauczycielskim. Po roku uzyskał seminaryjne świadectwo dojrzałości dające pierwszy stopień nauczycielski, uprawniające do pełnienia obowiązków tymczasowego nauczyciela w szkołach powszechnych. Otrzymał je w czerwcu 1929 r. i rozpoczął pracę w szkole. Pracując w szkole rozpoczął równocześnie studia w Wolnej Wszechnicy Polskiej (WWP) w oddziale łódzkim na Wydziale Humanistycznym. Jednocześnie z pracą w szkole i studiami na WWP przygotowywał się do praktycznego egzaminu na nauczyciela publicznych szkół powszechnych. Egzamin ten zdał w maju 1934 r. Studia w WWP ukończył w 1937 r. W roku następnym obronił pracę magisterską na temat: Polska powojenna w utworach Juliusza Kadena-Bandrowskiego. Wówczas dyplom ukończenia Wolnej Wszechnicy Polskiej z tytułem magistra w zakresie filologii polskiej pozwalał absolwentom na przystąpienie do egzaminu na nauczyciela szkół średnich oraz umożliwiał zajmowanie stanowiska I kategorii w państwowej służbie cywilnej.

Praca w szkole przed wojną[edytuj]

We wrześniu 1929 r. znalazł zatrudnienie jako nauczyciel kontraktowy w publicznej szkole powszechnej nr 54 w Łodzi, mieszczącej się przy ul. Zgierskiej 116. Od sierpnia 1934 r. został mianowanym nauczycielem szkoły powszechnej nr 55 w Łodzi. Od roku szkolnego 1937/38 pracował w szkole ćwiczeń przy Państwowym Pedagogium w Łodzi, przy ul. Lipowej 49.

Działalność kulturalno-oświatowa przed wojną[edytuj]

Po kilku miesiącach pracy w szkole ćwiczeń, z własnej inicjatywy, przygotował z uczniami poranek regionalny, wystawiony w Teatrze Kameralnym w maju 1938 r. Było to nawiązanie przez niego do działalności swojego nauczyciela Zygmunta Lorentza, pedagoga Miejskiego Gimnazjum im. J. Piłsudskiego, znanego w 20–leciu międzywojennym regionalisty, zasłużonego dla regionu łódzkiego i dyrektora Leona Starkiewicza.

W ramach „Grupy młodych związkowców”, która wówczas powstała przy Zarządzie Oddziału Grodzkiego Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) miasta Łodzi zaczął także pisać poezje. W tej grupie działali m.in. Hanna Ożogowska (późniejsza autorka książek dla dzieci), Felicja Stasicowa, Piotr Bąk, Zygmunt Michalski, Leon Sroka i inni. W lokalu ZNP przy ulicy Zachodniej 72, grupa ta prowadziła działalność kulturalno–rozrywkową: organizowała wieczory koleżeńskie z herbatą, połączone z występami artystycznymi. Działalność tę kontynuowano także w pierwszych latach po zakończeniu wojny. W ramach działań grupy z okazji najważniejszych wydarzeń lub ciekawych faktów pisał teksty pod melodie znanych piosenek ludowych oraz kolęd. Napisał kilkanaście takich tekstów pod melodie bardziej znanych kolęd np. Dzisiaj w Betlejem, Drżący calusieńki, Pasterze mili, Przybieżeli do Betlejem, Pójdźmy wszyscy... Z okazji Zjazdu Oświatowego w Łodzi 18–22 czerwca 1945 r. napisał wiersz pt. Dzisiaj w naszym mieście...

W 1937 r. mieszkał w Łodzi przy ul. Odyńca 33b[2].

14 września 1938 r. zawarł związek małżeński z Jadwigą Marią Brożyńską, miał dwoje dzieci: syna Przemysława (ur. 11 września 1942) i córkę Marię (ur. 14 czerwca 1946).

II wojna światowa[edytuj]

Po wybuchu wojny od początku września 1939 r. Zarząd Miejski w Łodzi Wydział Oświaty i Kultury skierował go do pełnienia obowiązków nauczyciela publicznej szkoły powszechnej nr 20 w Łodzi, mieszczącej się przy ul. Cegielnianej (obecnie ul. Stefana Jaracza) 26. Pracował w niej do grudnia 1939 r., do momentu zamknięcia przez hitlerowców wszystkich polskich szkół w Łodzi.

W okresie okupacji brał czynny udział w tajnym nauczaniu, w zakresie szkoły podstawowej: od stycznia 1940 do maja 1942 r. w Łodzi, a następnie do stycznia 1945 r. w Głownie, w zakresie szkoły średniej. Ponadto był członkiem podziemnego Kuratorium Łódzkiego (Okręgowej Komisji Oświaty i Kultury) – kierownikiem Wydziału Szkolnictwa Ogólnokształcącego na część województwa łódzkiego, znajdującego się w granicach Generalnego Gubernatorstwa.

Okres powojenny[edytuj]

Wyzwolenie Łodzi spod hitlerowskiej okupacji nastąpiło 19 stycznia 1945 r., i po kilku dniach wspólnie z Lucjanem Siewierskim, nauczycielem matematyki w gimnazjum, a późniejszym profesorem Politechniki Łódzkiej, zdjęli z drzwi budynku szkolnego przy ul. H. Sienkiewicza 46 tablicę z napisem w języku niemieckim „Staatliche Berufschule für Mädchen”. Wspólnie z przybywającymi nauczycielami i zgłaszającą się młodzieżą, 11 lutego 1945 r., uroczyście otworzyli pierwszą szkołę średnią na terenie Łodzi – Gimnazjum Miejskie przy ul. Sienkiewicza 46. Został dyrektorem szkoły której był wychowankiem[3].

Był pedagogiem umiejącym zjednywać sobie ludzi do współpracy. Nauczyciele zdobywali przedwojenne podręczniki, powielali je i uczyli według przedwojennych programów. W szkole powstała spółdzielnia uczniowska. Przywiązywał dużą wagę do wychowawczej roli spółdzielni uczniowskiej. Mówił o tym szerzej jako kurator okręgu szkolnego, na zebraniu Wojewódzkiej Komisji Spółdzielni Uczniowskich w 1963 r. Wówczas zwierzył się, że spółdzielczość uczniowską w szkole traktował jako jeden z podstawowych filarów wychowawczego działania szkoły: „Rozwijanie aktywności młodzieży, jej zaangażowanie, kształtowanie postawy współgospodarza, a więc współodpowiedzialnego za to wszystko, co się w szkole dzieje – zatem realizacja samorządu jako najpełniej pojętej metody wychowania”. W szkole powstawały uczniowskie koła naukowe, które poszerzały wiedzę i budziły zainteresowania przedmiotami. Ukazywały się uczniowskie czasopisma „Biuletyn” i „Praca Szkolna”. Działały drużyny harcerskie. Zorganizowana została stołówka, z której korzystali uczniowie i nauczyciele. Większość członków rady pedagogicznej to przedwojenni nauczyciele o dużym autorytecie zawodowym i moralnym. Zdecydowana większość absolwentów zdawała pozytywnie egzaminy wstępne na wyższe uczelnie i kończyła studia.

Wtedy, kiedy TPD organizowało i prowadziło szkoły podstawowe i licealne, było to III Liceum TPD im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi.

Przez lata szkoła stała się jednym z najlepszych liceów w Łodzi, przez 14 lat był jej dyrektorem.

Od 1 września 1959 r. władze powierzyły mu funkcję dyrektora Studium Nauczycielskiego, a od 2 stycznia 1961 r. był Kuratorem Okręgu Szkolnego miasta Łodzi. 15 lipca 1961 Sejm uchwalił ustawę „O rozwoju systemu oświaty i wychowania” i na tej podstawie, opracował plan realizacji w województwie miejskim łódzkim kolejnej, trzeciej w PRL, reformy szkolnej, która polegała zarówno na zmianach programowo–metodycznych, jak i strukturalno–organizacyjnych. Ustalone przez Sejm zasady reformy wprowadzał w Łodzi stopniowo: w latach 1962–1966 reforma objęła szkolnictwo podstawowe, a od 1967 r. szkolnictwo średnie ogólnokształcące i zawodowe. Najważniejsza była przebudowa istniejącej sieci szkolnej w celu udostępnienia szkoły 8–klasowej wszystkim dzieciom w wieku szkolnym – obowiązek szkolny został wtedy przedłużony o jeden rok. Musiał przebudować administrację szkolną i nadzór pedagogiczny. Wymienił całkowicie kadrę kierowniczą w Kuratorium Okręgu Szkolnego m. Łodzi. Powołał nowych wicekuratorów, naczelników wydziałów, kierowników oddziałów i referatów. Wymienił również większość wizytatorów szkół. Uznał, że stanowiska te powinni pełnić ludzie młodzi, otwarci na postęp pedagogiczny. Wraz z zespołem współpracowników opracował Perspektywiczny plan rozwoju szkolnictwa na terenie miasta Łodzi w latach 1961–1980, który od razu wdrażał w życie: w latach 1961–1963, dzięki jego inicjatywom, zabiegom i energii wybudowano w Łodzi 39 obiektów oświatowych, w tym 16 szkół podstawowych, 9 szkół licealnych, 10 zawodowych i 4 przedszkola.

W ramach rozwoju postępu pedagogicznego wspierał akcję wcześniejszych zapisów do szkół, przedszkolnych ognisk wyrównawczych, klas wyrównawczych. Zaczął rozwijać dzielnicowe poradnie wychowawcze. Z jego inicjatywy Okręgowy Ośrodek Metodyczny przeprowadzał badania mające na celu odciążenie uczniów od nadmiaru prac domowych.

Zlikwidował 5-letnie licea pedagogiczne na podbudowie 7–klasowej szkoły podstawowej, a na ich miejsce powołał 2-letnie, pomaturalne studia nauczycielskie, kształcące nauczycieli określonej specjalności dla 8-letniej szkoły podstawowej.

Nawiązał również bezpośrednią współpracę z wyższymi uczelniami, a szczególnie z Uniwersytetem Łódzkim, z zamiarem zwiększenia limitów przyjęć na kierunki nauczycielskie.

W latach 1961–1972 pracował w Uniwersytecie Łódzkim na stanowisku wykładowcy, a później starszego wykładowcy metodyki nauczania języka i literatury polskiej na Wydziale Filologicznym. W tym czasie opracował artykuł: Elementy regionalne w nauczaniu języka polskiego w klasach V-VIII w łódzkich szkołach podstawowych[4] Był wykładowcą cenionym zarówno przez władze uczelni, jak i słuchaczy. Otrzymał szereg nagród. Został wyróżniony Złotą Odznaką UŁ w 1973 r.

Działalność związkowa i społeczna[edytuj]

Członkiem ZNP został przed wojną, również po wojnie kontynuował działalność związkową. Był członkiem Zarządu Grodzkiego ZNP w Łodzi, prezesem Zarządu Oddziału Miejskiego w pierwszej połowie roku 1950 oraz wiceprezesem Zarządu Okręgu ZNP. Przez kilka kadencji pełnił funkcję członka Zarządu Okręgu ZNP w Łodzi. Inicjował i realizował programy satyryczno–rozrywkowe na koleżeńskich wieczorkach związkowych. Zawsze zabiegał o pozycję i prestiż Związku zarówno w szkole, jak i na zewnątrz. Dał temu wyraz m.in. w wystąpieniu na VI Krajowym Zjeździe Delegatów ZNP w grudniu 1957 r. Zaproponował mianowicie do statutu związkowego artykuł mówiący o tym, że „...nikt nie może być dłużej etatowym pracownikiem we władzach niż pięć lat, a po drugie nawet będąc we władzach Związku powinien równocześnie być członkiem jakiejś komórki związkowej”. Zwracając się do przedstawiciela Ministerstwa Oświaty proponował przenieść tę zasadę na grunt oświatowy, gdzie większość osób z tzw. aparatu nadzoru pedagogicznego od dawna nie pracuje w szkole. Nie poskąpił też słów krytyki pod adresem długoletnich etatowych pracowników instancji związkowych i spełnianej wówczas przez ZNP funkcji – transmisji partii do mas[5].

Nawiązał także współpracę z licznymi organizacjami młodzieżowymi i społeczno-kulturalnymi. Przewodniczył Szkolnemu Związkowi Sportowemu (SZS) i Oddziałowi Łódzkiemu Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych (PTSM). Był prezesem Zarządu Miejskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (TPD) oraz prezesem Towarzystwa Przyjaciół Łodzi. Jako prezes Zarządu Miejskiego TPD instruował organizatorów działalności ognisk i kół, aby powodowali poprawę warunków życia, zdrowia i atmosfery wychowania dzieci żyjących w najtrudniejszych warunkach materialnych, środowiskowych oraz dzieci niepełnosprawnych. Troszczył się o organizowanie różnych form wypoczynku wakacyjnego dla dzieci w miejscu zamieszkania i na koloniach. Propagował poszerzanie form upowszechniania kultury pedagogicznej rodziców w miejscu zamieszkania i w zakładach pracy.

Najdłużej przewodniczył Towarzystwu Przyjaciół Łodzi: od 1972 do 1987 r. Działalność Towarzystwa w tym okresie polegała na pogłębianiu przez mieszkańców znajomości historii swojego miasta, popularyzacji zagadnień kultury i sztuki oraz kształtowaniu pozytywnych społecznie więzi międzyludzkich. Do realizacji zagadnień służyły organizowane wycieczki po mieście, prelekcje, spotkania z ludźmi teatru, a wśród młodzieży gazetki, wystawy, foto-graficzne quizy, konkursy plastyczne, uroczystości oraz spotkania w Klubach Miłośników Teatru i Miłośników Literatury Współczesnej. Z inicjatywy zarządu Towarzystwa organizowano stały konkurs szkolny pod hasłem: Historia mojej szkoły – cząstką historii Łodzi. Młodzież, w ramach konkursu, uczyła się gromadzić pamiątki szkolne, nie objęte przepisami o archiwaliach, takie jak: dyplomy, puchary, zdjęcia nauczycieli, wyróżniających się członków Komitetu Rodzicielskiego, wycinki prasowe, kroniki.

Wytwórnia Filmów Oświatowych z inicjatywy TPŁ zrealizowała w 1964 r. film pt. Łódź – 1964. W latach następnych powstawały kolejne filmy o Łodzi i jej kulturze[6].

Był radnym Rady Narodowej m. Łodzi i przez dwie kadencje przewodniczył Komisji Oświaty i Kultury.

Publikacje[edytuj]

Napisał i wydał:

  • Peregrynacje szkolne – obrazki z życia szkół łódzkich w latach 1914-1939,
  • Było tak i siak – wspomnienia nauczyciela 1945-1950,
  • Iskry w podziemiu – rzecz o tajnym nauczaniu, współautorstwo.

Był autorem artykułów, recenzji i felietonów zamieszczanych w czasopismach: „Nowa Szkoła”, „Rodzina i Szkoła”, „Osnowa”, „Odgłosy”, „Rzeczpospolita”, „Głos Nauczycielski”, „Dziennik Łódzki” i innych. Wygłaszał felietony w Łódzkim Radio, I Programie Polskiego Radia oraz w Łódzkim Ośrodku Telewizyjnym.

Pracował i działał społecznie przez 45 lat.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

  • Order Sztandaru Pracy II Klasy,
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski,
  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej,
  • Honorowa Odznaka Miasta Łodzi
  • Nagroda m. Łodzi
  • Złota Odznaka ZNP,
  • Złota Odznaka UŁ,

Zmarł w 1995 r. Pochowany na cmentarzu na Dołach.

Pozostawił swój trwały ślad w kulturze, oświacie w Łodzi i świadomości kilku pokoleń łodzian. Dobrze zasłużył się rodzinnemu miastu[7].

Przypisy

  1. Muzeum Oświaty Ziemi Łódzkiej, akta osobowe Mieczysława Woźniakowskiego, sygn. 1, świadectwo dojrzałości wydane 24 czerwca 1928 r.
  2. Księga adresowa miasta Łodzi i Województwa Łódzkiego (…). Rocznik 1937–1939, Zarząd Miejski w Łodzi, Łódź 1937 (?), strona 469 Dział II Wykaz mieszkańców m. Łodzi.
  3. „Rzeczpospolita”, 14 lutego 1945 r.
  4. „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego/Nauki Humanistyczne”, seria I, zeszyt 104, Łódź 1974, s. 91-97.
  5. „Głos Nauczycielski” Nr 51, 15 grudnia 1957 r.
  6. M. Woźniakowski, Wszystko mojemu miastu „Głos Robotniczy” 10 stycznia 1975 r.
  7. Brożyński Tadeusz Mieczysław Woźniakowski – nauczyciel, organizator oświaty i wychowania.

Bibliografia[edytuj]

  • Brożyński Tadeusz Mieczysław Woźniakowski – nauczyciel, organizator oświaty i wychowania, [w:] Rola szkolnictwa łódzkiego w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi w XX wieku. Tradycje i współczesność łódzkich szkół średnich Łódzkie Towarzystwo Naukowe Łódź brw (2001?) s. 129-136, ​ISBN 83-87749-50-8​.
  • Mieczysław Woźniakowski Peregrynacje szkolne 1914–1939, Łódź 1974.