Mielżyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mielżyn
Herb
Herb Mielżyna
Kościół Wszystkich Świętych
Kościół Wszystkich Świętych
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat gnieźnieński
Gmina Witkowo
Liczba ludności (2006) 660
Strefa numeracyjna (+48) 61
Kod pocztowy 62-230 Witkowo
Tablice rejestracyjne PGN
SIMC 0300624
Położenie na mapie gminy Witkowo
Mapa lokalizacyjna gminy Witkowo
Mielżyn
Mielżyn
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gnieźnieńskiego
Mielżyn
Mielżyn
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Mielżyn
Mielżyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mielżyn
Mielżyn
Ziemia52°22′49″N 17°46′08″E/52,380278 17,768889

Mielżyn – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Witkowo.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 260.

Mielżyn uzyskał lokację miejską w 1513 roku[1], zdegradowany po 1717 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1764 roku, degradacja w 1908 roku[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fragment rynku

Mielżyn posiadał prawa miejskie w latach 1517-1908. Mielżyn to po Witkowie największa miejscowość w gminie (ok. 650 mieszkańców). Leżąca nad rzeczką Strugą wieś liczy ponad 640 lat (pierwsza wzmianka pochodzi z 1373 roku). Przez kilka wieków miejscowość była miastem. Prawa miejskie (wymieniane w latach 1517 i 1618 r.) utraciła w 1908 r. Było to gniazdo rodowe Mielżyńskich, którzy władali Mielżynem od XIV do XVIII w. Pierwszy kościół parafialny istniał tu w XIV w. Obecny, pw. Wszystkich Świętych, pochodzi z II poł. XVI w. i wznosi się nad drogą, która od 1866 r. stanowiła główny gościniec z Gniezna do Ciążenia, jak też do Warszawy. W kościele przeważa styl gotycki. Do najstarszego wyposażenia świątyni należą kamienne chrzcielnice i żelazne, kute drzwi w kaplicy św. Krzyża. Uwagę zwraca też rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Istniał tu kiedyś drugi kościół - pw. św. Krzyża (wzmianki o nim pochodzą z 1610 r., rozebrano go w r. 1840). Zachowała się po nim rzeźba Chrystusa z krzyża. W miejscu, gdzie stała świątynia, postawiono figurę Matki Bożej[potrzebny przypis].

Mielżyn posiada zabudowę miejską z rynkiem. Część budynków pochodzi z XIX w. Stojąca w rynku figura św. Jana Nepomucena miała za zadanie chronić mieszkańców przed skutkami powodzi. Widnieje na niej herb Mielżyna, podobny do herbu Witkowa (Oko Opatrzności na niebieskim tle, mające jednak mniej promieni od herbu witkowskiego). Według "Przewodnika po Poznaniu i Wielkim Księstwie Poznańskiem" z r. 1909, w miejscowym archiwum kościelnym jest dokument, z którego wynika, że Mielżyn w 1521 roku był już miastem. W 1655 doszło do spustoszenia Mielżyna podczas przemarszu wojsk szwedzkich[potrzebny przypis].

W 1852 roku na polu plebańskim, w miejscu niedawno rozebranych zabudowań komorniczych, odkryto skarb złotych monet[3].

Po wybuchu Powstania Wielkopolskiego do walczących przyłączyli się także mieszkańcy Mielżyna: Piotr Modrzejewski, Wacław Hołoga, Antoni Walczak oraz Władysław Górski[potrzebny przypis].

We wsi znajduje się także pomnik ku czci powstańców wielkopolskich rozstrzelanych przez hitlerowców 15 września 1939 r. - Adama Szczepańskiego i Franciszka Świerkowskiego, powstańców z Witkowa. Na miejscu egzekucji 13 maja 1962 r. odsłonięto pomnik w formie schodkowej piramidy z ciosów granitowych zwieńczonej krzyżem. We wnęce na pomniku znajduje się tablica kamienna z nazwiskami ofiar[potrzebny przypis].

Obecnie w Mielżynie działa Dom Pomocy Społecznej prowadzony przez Siostry Dominikanki. Do nich należy XIX-wieczny dworek szlachecki, który zakonnice kupiły w 1918 r. Zabudowania klasztorne otacza park z rozłożystymi bukami. Innym ciekawym obiektem w tej miejscowości jest spichlerz z XIX w[potrzebny przypis].

W miejscowości znajduje się także Zespół Szkolno-Przedszkolny im. Powstańców Wielkopolskich w Mielżynie[potrzebny przypis].

W Mielżynie urodzili się[potrzebny przypis]:

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego[potrzebny przypis].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zofia Kulejewska, Ze studiów nad zagadnieniem lokacji miejskich w Wielkopolsce w XVI – XVIII w., w: Przegląd Zachodni nr 9-10, 1953, s. 182.
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 50-51.
  3. Skarb w Mielżynie. | Ziemia Witkowska, witkowo.ziemiapiastowska.gniezno.pl [dostęp 2018-05-24] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia Mielżyna - Parafia Wszystkich Świętych w Mielżynie, www.parafiamielzyn.pl [dostęp 2016-08-05].