Mikołaj Zebrzydowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy marszałka, przywódcy rokoszu. Zobacz też: Mikołaj Zebrzydowski (ujednoznacznienie).
Mikołaj Zebrzydowski
Ilustracja
Herb
Radwan
Rodzina Zebrzydowscy herbu Radwan
Data urodzenia 1533
Data śmierci 1620
Ojciec Florian Zebrzydowski
Matka Zofia Dzikówna
Żona

Dorota Herburtówna

Dzieci

Jan Zebrzydowski
Anna
Gryzelda
Zofia

Medal Zebrzydowskiego, z ok. 1600-1620 r.

Mikołaj Zebrzydowski (ur. 1553, zm. 17 czerwca 1620) – wojewoda krakowski od 1601 roku, marszałek wielki koronny w 1597 roku, wojewoda lubelski w 1589 roku, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1595 roku[1], starosta generalny krakowski od 1585 roku, starosta stężycki w latach 1582-1588, starosta rycki w latach 1585-1620, starosta lanckoroński w latach 1590-1598, starosta śniatyński w latach 1596-1620[2], starosta bolesławski.

Syn Floriana Zebrzydowskiego i Zofii Dzikówny z Pierśni, brat Jana. W latach 1560-1569 uczył się w Kolegium Jezuitów w Braniewie, skąd wyniósł dobre wykształcenie oraz głęboką pobożność. Brał udział w wojnie Stefana Batorego z Gdańskiem w 1576 oraz walkach z Carstwem Rosyjskim. Związał się w tym czasie z obozem kanclerza Janem Zamojskim, stając się z czasem politycznym oponentem Zygmunta III Wazy. W 1585 został starostą generalnym krakowskim. Był marszałkiem sejmiku województwa krakowskiego w 1587 roku[3]. W 1589 roku był sygnatariuszem ratyfikacji traktatu bytomsko-będzińskiego na sejmie pacyfikacyjnym[4]. W 1589 roku został wojewodą lubelskim, a w latach 1601-1620 był wojewodą krakowskim. W latach 1596-1600 był marszałkiem wielkim koronnym.

Po śmierci Zamoyskiego w 1605 r. stanął na czele opozycji przeciw Zygmuntowi III Wazie. W 1606 roku stanął na czele rokoszu, stłumionego w wyniku bitwy stoczonej w 1607 roku pod Guzowem.

 Osobny artykuł: Rokosz Zebrzydowskiego.
 Osobny artykuł: Bitwa pod Guzowem.

Po klęsce rokoszu odsunął się od życia politycznego i coraz częściej, zwłaszcza w latach po śmierci żony, spędzał czas w klasztorze. Ze względu na znaną w całym kraju pobożność miał znakomite kontakty z Rzymem (Stolicą Apostolską). Pod wpływem dzieła Christiana Adrichomiusza opisującego Jerozolimę w czasach Chrystusa w 1602 postanowił ufundować Kalwarię Zebrzydowską.

Żonaty z Dorotą Herburtówną, córką Jakuba i Elżbiety z Czuryłów. Miał czworo dzieci, z których Anna, najstarsza córka wstąpiła (1603) do klasztoru Bernardynek św. Agnieszki w Krakowie i przyjęła imię Ludgarda; Gryzelda wstąpiła w 1614 r. do klasztoru Karmelitanek bosych w Krakowie, w którym żyła jako Teresa od Świętych; trzecia córka Zofia wyszła za mąż (1608) za Macieja Smoguleckiego, starostę bydgoskiego, a po jego śmierci – za Stanisława Niemojewskiego, kasztelana chełmińskiego. Pierworodnym synem Mikołaja był Jan.

Przypisy

  1. Złota księga szlachty polskiej, r. XVIII, Poznań 1896, s. 128.
  2. Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 275.
  3. Złota księga szlachty polskiej, r. XXV, Poznań 1903, s. 143.
  4. Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae, wydał Maciej Dogiel, t. I, Wilno 1758, s. 238.