Mikołajek alpejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mikołajek alpejski
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd selerowce
Rodzina selerowate
Rodzaj mikołajek
Gatunek mikołajek alpejski
Nazwa systematyczna
Eryngium alpinum L.
Sp. pl. 1:233. 1753
Kategoria zagrożenia
Status iucn3.1 NT pl.svg
wyższe ryzyko wyginięcia (IUCN 3.1)[2]

Mikołajek alpejski (Eryngium alpinum) — gatunek roślin z rodziny selerowanych. Pochodzi z Alp[3].

Morfologia i biologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina o stalowoniebieskich, sercowatych u nasady i kolczastych liściach, rozgałęzionych łodygach i główkowatych kwiatostanach. Osiąga wysokość ok. 60-70 cm i szerokość ok. 45 cm. Kolczaste, purpurowoniebieskie podsadki tworzą pierzastosieczną, miękko kolczastą kryzę wokół walcowatych główek kwiatostanu[4]. Kwitnie w lipcu-sierpniu (wrześniu)[5]. Kwiaty zapylane przez owady.

Siedliska[edytuj | edytuj kod]

Rośnie najchętniej na suchszych glebach, dobrze zdrenowanych, na kamienistych pastwiskach, zwykle w miejscach dobrze nasłonecznionych (jest rośliną kserofilną). Spotykany na wysokości 1500-2300 m n.p.m., głównie w piętrze subalpejskim. Występuje wyłącznie na podłożu wapiennym.[5]

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w południowej części Alp, od Alp Nadmorskich na zachodzie po Alpy Julijskie na wschodzie, z przerwą dysjunkcyjną w środkowej części łańcucha alpejskiego, a także w górach Jura i Górach Dynarskich. Rośnie we Francji, Włoszech, Austrii, Liechtensteinie, Szwajcarii, Słowenii, a także w Chorwacji i Czarnogórze.[5]

Jest generalnie rośliną rzadką, rosnącą pojedynczo lub w grupach po kilka-kilkanaście egzemplarzy. Wyjątkiem jest dolina Fournel (fr. Le vallon du Fournel) w Vallouise, we wschodniej części grupy górskiej Écrins, w strefie ochronnej Parku Narodowego Écrins we Francji, gdzie spotkać można kolonie liczące po ponad tysiąc osobników.[6]

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Głównym zagrożeniem dla tej rośliny jest jej atrakcyjny pokrój i piękno ametystowych kwiatostanów, utrzymujące się również po jej zasuszeniu, co uczyniło z niej pożądany dodatek do kompozycji florystycznych. Doprowadziło to do nadmiernych zbiorów i znacznego przetrzebienia pierwotnych stanowisk tej rośliny. W rezultacie została ona objęta ochroną w większości krajów, w których występuje. Np. we Francji jest ściśle chroniona w skali całego kraju od 1982 r. Tam też, we wspomnianej wyżej dolinie Fournel, w rezerwacie Deslioures (fr. La réserve biologique domaniale Deslioures) jest chroniona największa na świecie populacja mikołajka alpejskiego.[6]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest uprawiany jako roślina ozdobna na rabatach i w ogródkach skalnych i jest uważany za jeden z najpiękniejszych gatunków tego rodzaju[4]. Używany jest też w bukieciarstwie jako dodatek florystyczny zarówno do kwiatów żywych jak i kompozycji suchych.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Jest w Polsce w pełni mrozoodporny (strefy mrozoodporności 3-9)[4]. Wymaga słonecznego stanowiska, suchej i piaszczystej gleby. Rozmnaża się przez nasiona, które wysiewa się zaraz po ich zbiorze[potrzebny przypis].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
  2. Czerwona księga gatunków zagrożonych (ang.). [dostęp 6 marca 2014].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
  4. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  5. a b c Danesch Edeltraud, Danesch Othmar: Le monde fascinant de la flore alpine. Éditions MPA. ISBN 2-88090-009-3.
  6. a b Vallon du Fournel (fr.). 2005. [dostęp 2018-05-16].
Kwiatostan