Milicja Ludowa Robotniczej Partii Polskich Socjalistów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Milicja Ludowa Robotniczej Partii Polskich Socjalistów (Milicja Ludowa RPPS) – formacja wojskowo-sabotażowa powstała w marcu 1943 r. z części Formacji Bojowo-Milicyjnych Polskich Socjalistów, które nie przekształciły się w Socjalistyczną Organizację Bojową. Podlegała kierownikowi Wydziału Wojskowego KC RPPS Janowi Mulakowi "Franciszek". W kwietniu 1943 r. struktury Milicji weszły w skład Polskiej Armii Ludowej zachowując autonomię. Reprezentantem Milicji w Komendzie Głównej PAL był Stanisław Błaszyczyk (zastępca kierownika wydziału wojskowego RPPS).

Komendantami Milicji Ludowej byli: Władysław Andrzejczak "Antek" (aresztowany w lipcu 1943 r.), Stanisław Dobiszewski "Bolesław", Edward Piestrzyński "Maks".

Oddziały Milicji Ludowej działały w Warszawie, skierniewickim, radomszczańskim, lubelskim. Nie przekraczały kilkuset ludzi[1]. Po rozłamie w RPPS i wyodrębnieniu się grupy prokomunistycznej Edwarda Osóbki "Morawski", niektóre oddziały Milicji Ludowej RPPS włączyły się w skład Armii Ludowej, reszta pozostała w PAL[2].

Oddziały Milicji Ludowej RPPS[edytuj | edytuj kod]

  • W Warszawie struktury Milicji obejmowały ok. 150 osób w siedmiu grupach bojowych. Komendantem okręgu był. Marian Lisowski "Lis". Część żołnierzy z Żoliborza pod dowództwem Ryszarda Suskiego "Żarłok", w 1944 r. przeszła do 3 kompanii Batalionu Armii Ludowej im. Czwartaków. Oddziały Milicji w PAL utworzyły natomiast Brygadę PAL im. Stanisława Dubois (dowódca Janusz Szemley "Arpad"). W Powstaniu warszawskim Brygada w składzie 100 ludzi, z czego połowa była uzbrojona nie weszła do bezpośrednich walk. W walkach wzięły natomiast udział 12-osobowy oddział por. Jana Szelubskiego "Leszek" (początkowo bez broni jako oddział pomocniczy), oraz grupa Milicji por. Leszka Rose (oba na Powiślu), niewielka grupa Milicji RPPS na Żoliborzu, która przyłączyła się do AL Mieczysława Kutnera oraz kompania por. Ryszarda Suskiego "Żarłok" (zginął 11 sierpnia), a następnie kpt. Jana Szaniawskiego "Szwed", w ramach AL.
  • W okręgu podwarszawskim działały oddziały: Tadeusza Bilewicza "Konrad" (Falenica), Józefa Ładno (Pruszków) oraz grupa w Ursusie. Wspomina się również o oddziale związanym z RPPS w Skierniewicach pod dowództwem Franciszka Cabana (ok. 70 osób). W lecie 1943 powstały oddziały garnizonowe m. in. w Legionowie, Radomiu , Końskich, Sochaczewie, Lublinie i Dęblinie[2]. Po powstaniu warszawskim w okolicach Milanówka działała grupa dywersyjna Milicji Ludowej Jerzego Bednarczyka. W 1943 działał w Garwolińskiem oddział Milicji Ludowej - dowódca J. Szubelski ps. "Leszek", następnie B. Baranowski ps. "Czarny"[2].
  • W okręgu lubelskim działał krótko niewielki oddział Leona Miernika, Jana Lejwody i Stanisława Lidela, który w lutym 1944 r. wszedł w skład Armii Ludowej. W rejonie Garwolin - Puławy - Ryki, przez dłuższy okres funkcjonował kilkudziesięcioosobowy oddział Milicji Ludowej RPPS, dowodzony przez Bronisława Baranowskiego"Czarny", a następnie przez Jana Szelubskiego. W oddziale tym przebywało wielu żołnierzy z września 1939 r. żydowskiego pochodzenia, uwolnionych przez oddział. Według prof. Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, powołującego się na relację Jana Mulaka, większość oddziału została wymordowana w październiku 1943 r. przez Narodowe Siły Zbrojne[3]. Według dr Piotra Gontarczyka, powołującego się na różne źródła, żydowskich partyzantów wymordowali ich właśni współtowarzysze[4]. Sam Szelubski, którego relacja jest głównym źródłem wniosków Gontarczyka pisze, iż antysemici z oddziału RPPS byli w zmowie z bandą NSZ "Zagończyka" o czym Gontarczyk nie wspomina.[5]. W Białej Podlaskiej funkcjonowała grupa bojowa licząca 3 zespoły po 14 ludzi. Dowodził nimi Bohdan Kosiński "Zygmunt". Grupa została w wcielona do PAL. Oddział rozwiązano 10 sierpnia 1944 r.
  • W kieleckim koło Włoszczowy działała krótko grupa RPPS pod dowództwem Henryka Domeradzkiego "Styl", zaś w Będkowicach-Baby niedaleko Piotrkowa Trybunalskiego działała grupa Władysława Maciocha. Koło Końskich działał oddział Milicji Ludowej RPPS, pod dowództwem Ludwika Borowieckiego "Odmęt", Młot" (zginął w grudniu 1944 r.). Oddział funkcjonował od lata 1943 r. zaś w maju 1944 r. wszedł jako autonomiczna struktura, w skład Armii Ludowej (Oddział im. Bartosza Głowackiego).

Działania bojowe Milicji Ludowej RPPS zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, po II Wojnie Światowej napisem na jednej z tablic - "MILICJA LUDOWA".

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Dunin-Wąsowicz, Polski ruch socjalistyczny 1939-1945, Warszawa 1993, s. 158
  2. a b c Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. s. 330.
  3. Krzysztof Dunin-Wąsowicz, op. cit. s. 164 oraz 237-238
  4. Piotr Gontarczyk: Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy (1941-1944). Warszawa 2006, s. 319
  5. AAN, t. os 8142, k. 28

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]