Minóg południowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Minóg południowy
Geotria australis[1]
Gray, 1851
Minóg południowy, Northland Nowa Zelandia
Minóg południowy, Northland Nowa Zelandia
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada bezżuchwowce
Gromada cefalaspidokształtne
Rząd minogokształtne
Rodzina Geotriidae
Rodzaj Geotria
Gatunek minóg południowy
Synonimy
  • Velasia chilensis Gray, 1851
  • Thysanochilus valdivianus Philippi, 1857
  • Ammocoetes caeruleus Philippi, 1858
  • Petromyzon Fonki Philippi, 1865
  • Petromyzon macrostomus Burmeister, 1868
  • Geotria allporti Günther, 1872
  • Yarra Singularis de Castelnau, 1872
  • Neomordacia howittii de Castelnau, 1872
  • Velasia stenostomus Ogilby, 1896
  • Macrophthalmia chilensis Plate, 1897
  • Geotria saccifera Regan, 1911
Cykl życiowy

Minóg południowy[2] (Geotria australis) – jedyny gatunek minoga z rodziny Geotriidae i rodzaju Geotria, dla których jest typem nomenklatorycznym[3].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Samiec w trakcie tarła

Występuje na półkuli południowej – w południowym Pacyfiku oraz południowo-zachodnim Atlantyku. Na tarło wchodzi do rzek w południowej części Australii i Nowej Zelandii, oraz Ameryki Południowej - w Chile (rzeki Andalién, Biobío, Carampangue, Malleco, Picoiquén, Huequén, Purén, Claro, Mehuín, Calle-Calle, Valdivia, Santo Domingo, Maullín, Curilelfu i Donguil oraz Jezioro Risopatron), południowej Argentynie (rzeka Limay) oraz na Falklandach i Georgii Południowej[4].

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Całkowita długość ciała dorosłych osobników wynosi od 7,6 cm do 57 cm[4](zwykle 45–50 cm), maksymalnie 62 cm[5], a larw – maksymalnie 11 cm[4]. Proporcje ciała: odcinek przedskrzelowy 8,3 20,2% długości całkowitej, odcinek skrzelowy 7,9-11,8%, tułów 47,6-61,5%, ogon 16,1-31,1%. Wzdłuż tułowia 70-78 miomerów Brodawka urogenitalna u dorosłych osobników niewidoczna. Płetwa ogonowa zaokrąglona.

Przed tarłem dorosłe osobniki mają ciemne ubarwienie grzbietu z parą niebiesko zielonych pasów biegnących wzdłuż grzbietowej części boków oraz srebrzysty brzuch. Tarlaki mają ciemno niebieski grzbiet i jasnoniebieski brzuch. Linia boczna ciemni pigmentowana.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Biotop i odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Minóg południowy jest gatunkiem anadromicznym. Ślepice przez pierwsze cztery lata żyją w norach wygrzebanych w mule w spokojniejszych partiach górnego biegu rzek, następnie po metamorfozie spływają do morza. Dorosłe osobniki żyją w przypowierzchniowych wodach morskich, gdzie przez kilka lat pasożytują na rybach. Przytwierdzają się do ciała nosiciela i żywią jego płynami ustrojowymi i tkankami. Pasożytniczy tryb życia wiodą do czasu uzyskania rozmiarów wystarczających do podjęcia długiej wędrówki rozrodczej. W czasie pobytu w morzach stanowią pokarm albatrosów[4][6].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Migracje rozrodcze tego gatunku trwają prawdopodobnie 12–16 miesięcy i w tym czasie minogi nie pobierają pokarmu[4][6]. Nie są znane trasy tych wędrówek, ale szacuje się, że minogi południowe pokonują w tym celu do 1900 km. Wędrówki te odbywają się najczęściej w pochmurne dni lub przy ciemnej fasie Księżyca, przy podniesionym stanie wody i temperaturze około 12-14.5 °C. Wędrujące osobniki często gromadzą się przy wodospadach i innych przeszkodach wodnych. W celu ich pokonania potrafią wypełznąć z wody i pokonać je lądem; potrafią również przemieszczać kamienie o wielkości piłki tenisowej. Do rozrodu przystępują w szybko płynących strumieniach, w rzekach i jeziorach. Osobniki rozpoczynające wędrówkę nie są jeszcze gotowe do podjęcia tarła. Dojrzałość osiągają w trakcie wędrówki przez wody słodkie. Jaja są składane w żwirze. Jedna samica składa od 48 tys. do 68 tys. jaj[4]. Dorosłe minogi południowe giną wkrótce po tarle[2].

Znaczenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Maorysi łowią wpływające do rzek minogi południowe w celach konsumpcyjnych oraz obrzędowych. Połowy odbywają się przy pomocy specjalnych tam lub ręcznie podczas pokonywania przez minogi progów wodnych i płycizn. Minogi przeznaczone do celów spożywczych są suszone[4], częściowo na słońcu, a później przy ogniu[6].

Pogłowie minoga południowego spadło w wyniku zabudowy hydrotechnicznej rzek uniemożliwiającej wędrówkę tarłową.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Geotria australis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Ryby : encyklopedia zwierząt. Henryk Garbarczyk, Małgorzata Garbarczyk i Leszek Myszkowski (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007, s. 67. ISBN 978-83-01-15140-9.
  3. Eschmeyer, W. N. (ed).: Catalog of Fishes electronic version (6 December 2012) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 1 stycznia 2013].
  4. a b c d e f g C.B. Renaud: Lampreys of the world. An annotated and illustrated catalogue of lamprey species known to date. Rzym: FAO, 2011, seria: FAO Species Catalogue for Fishery Purposes. No. 5. ISBN 978-92-5-106928-8.
  5. Geotria australis. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 6 sierpnia 2015]
  6. a b c Alex James: Ecology of the New Zealand Lamprey (Geotria australis). New Zealand Department of Conservation, 2008. ISBN 978-0-478-14542-7. (pdf)