Min (bóg egipski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Min
bóg płodności
Ilustracja
Min w sali kolumnowej świątyni w Karnaku
Występowanie mitologia egipska
Teren kultu starożytny Egipt
Szczególne miejsce kultu Koptos i Achmim
Min mirror.svg

Min – w mitologii egipskiej jedno z głównych bóstw[1], bóg płodności i rolnictwa, opiekujący się także górnikami i podróżnikami, związany z kultem fallicznym[2].

W sztuce starożytnego Egiptu przedstawiany jako mężczyzna z wyeksponowanym penisem, trzymający w jednej ręce bicz i noszący na głowie czapkę z dwoma piórami[3][4]. Często był malowany na czarno (kolor gleby) i zielono (kolor roślinności)[5]. Z Minem wiązano też miejscową odmianę sałaty o wąskich, długich liściach, które po ułamaniu wydzielały biały sok - kojarzono to z członkiem i spermą. Dlatego sałatę tę przeznaczano na ofiarę bogu, a ją samą lub donicę, w której ją uprawiano często przedstawiono na wyobrażeniach Mina[6][7].

Od czasów Średniego Państwa był uważany za formę boga Amona jako Min-Amon i Amona zaczęto przedstawiać w sztuce w klasycznej postaci Mina, łącznie z erekcją[8][9]. W Abydos w tej samej epoce zaczęto czcić bóstwo będące połączeniem Mina i Horusa[10][11].

Kult Mina istniał już w początkowych fazach Starego Państwa, najstarsze znane wyobrażenie boga pochodzi z czasów panowania Chasechemui (ok. 2690 r. p.n.e.)[12]. Jeszcze sprzed Starego Państwa pochodzą trzy, częściowo zachowane tzw. kolosy z Koptos - ok. 4 m wysokości wapienne figury męskie, pierwotnie z wielkimi penisami w stanie wzwodu. Na figurach zachowały się symbole Mina. Datowane są na czasy dynastii zerowej[13]. Głównymi centrami jego kultu było Koptos i Achmim[14] oraz Luksor, gdzie był czczony jako Min-Amon[15]. Jego wyobrażenia znajdują się również na ścianach świątyni w Karnaku[potrzebny przypis].

Poświęcone mu było "Nadejście Mina" - wielkie, powszechnie obchodzone ogólnoegipskie święto związane z początkiem żniw. Przebiegało ono w znacznie mniej formalnej formie niż inne święta egipskie i miało, oprócz obrzędów religijnych, w części charakter ludowej zabawy[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. B.J. Kemp, Starożytny Egipt. Anatomia Cywilizacji, PIW Warszawa 2009, s. 139
  2. Wilson H., 1999: Lud faraonów. Państ. Inst. Wydawniczy, Warszawa, s. 24, 48
  3. Dembska Albertyna, 1995: Kultura starożytnego Egiptu: słownik, hasło ogdoada. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  4. Wilson s. 24
  5. Wilson s. 24
  6. Wilson s. 25
  7. Kemp s. 164
  8. Kemp s. 165, 301
  9. Dembska s. 123
  10. Kemp s. 103, 165
  11. Dembska s. 123
  12. Kemp s. 164
  13. Kemp s. 153-155 164
  14. Wilson s. 24
  15. Dembska s. 123
  16. Wilson s. 24, 25