Płaca minimalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Minimalne wynagrodzenie)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Płaca minimalna – prawnie ustalony najniższy dopuszczalny poziom wynagrodzenia pieniężnego za pracę najemną (na podstawie umowy o pracę), określony w postaci stawki lub minimalnego zarobku za pracę w obowiązującym wymiarze czasowym (najczęściej w ciągu miesiąca). Ta najniższa z możliwych płac ustalana jest przez państwo. Wynagrodzenie to pozostaje niezależne od poziomu kompetencji pracownika, a także pozostałych składników wynagrodzenia.

Minimalne wynagrodzenie ustawowe w Polsce[edytuj]

Miesięczne minimalne wynagrodzenie brutto (do grudnia 1991 r. - netto) w PLN
Minimalne wynagrodzenie jako odsetek przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej

W Polsce minimalne wynagrodzenie ustalane jest corocznie na podstawie ustawy z 10 października 2002 o minimalnym wynagrodzeniu za pracę[1]. Wysokość minimalnego wynagrodzenia, podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów do 15 września każdego roku.

W przypadku umowy zlecenia, zleceniobiorca może otrzymać niższe wynagrodzenie niż płaca minimalna[2][3][4]. Jego wysokość jest przedmiotem negocjacji ze zleceniodawcą.

Minimalne wynagrodzenie za pracę od 1 stycznia 2017 wynosi 2000 zł brutto.

Według prognoz, wynagrodzenie minimalne z początkiem roku 2018 będzie wynosić co najmniej 2049 zł brutto[5].

W okresie pierwszego roku pracy danego pracownika jego wynagrodzenie nie może być niższe niż 80% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę[6].

Minimalne miesięczne wynagrodzenie
brutto w Polsce w latach 1970-2017[7]
Data wprowadzenia Stawka minimalna brutto
1 stycznia 2017 2000,00[8]
1 stycznia 2016 1850,00[9]
1 stycznia 2015 1750,00[10]
1 stycznia 2014 1680,00
1 stycznia 2013 1600,00
1 stycznia 2012 1500,00
1 stycznia 2011 1386,00
1 stycznia 2010 1317,00
1 stycznia 2009 1276,00
1 stycznia 2008 1126,00
1 stycznia 2007 936,00
1 stycznia 2006 899,10
1 stycznia 2005 849,00
1 stycznia 2004 824,00
1 stycznia 2003 800,00
1 stycznia 2001 760,00
1 marca 2000 700,00
Minimalne miesięczne wynagrodzenie netto i jego koszt dla pracodawcy w Polsce w latach 2000-2017
Rok Stawka minimalna
brutto (PLN)
Stawka minimalna
netto (PLN)[a]
Stawka minimalna
netto (PLN)[b]
Koszt całkowity zatrudnienia
pracownika dla pracodawcy (PLN)[c]
2017 2000,00 1459,48 1464,48 2412,20
2016 1850,00 1355,69 1360,69 2231,29
2015 1750,00 1286,16 1291,16 do 31.03: 2112,96
od 01.04: 2110,68 (z powodu zmniejszenia składki na ubezp. wypadkowe)
2014 1680,00 1237,20 1242,20 2028,43
2013 1600,00 1181,38 1186,38 1931,84
2012 1500,00 1111,86 1116,86 do 31.01: 1777,20
od 01.02: 1807,20 (z powodu zwiększenia składki na ubezp. rentowe)
2011 1386,00 1032,34 1037,34 1642,14
2010 1317,00 984,15 989,15 1560,39
2009 1276,00 954,96 959,96 1511,81
2008 1126,00 845,17 850,17 1334,09
2007 936,00 do 30.06: 675,40
od 01.07: 697,95
do 30.06: 680,40
od 01.07: 702,95
1127,69
2006 899,10 647,93 652,93 1083,23
2005 849,00 617,39  ?  ?
2004 824,00 602,77  ?  ?
2003 800,00 588,39  ?  ?
2002 760,00 561,82  ?  ?
2001 760,00 559,12  ?  ?
2000 700,00 512,83  ?  ?
Źródła: http://msp.money.pl/kalkulatory_i_wskazniki/wskazniki/wynagrodzenia oraz http://www.infor.pl/kalkulatory/wynagrodzenia i http://www.money.pl/podatki/kalkulatory/plac/
  1. Wypłata "na rękę" przy standardowych kosztach uzyskania przychodu.
  2. Wypłata "na rękę" przy podwyższonych kosztach uzyskania przychodu ze względu na dojazd do pracy z innej miejscowości.
  3. Przy ubezpieczeniu wypadkowym (dla nowych pracodawców lub zatrudniających do 9 pracowników): 1,67% (do 2012-03-31), 1,93% (od 2012-04-01), 1,80% (od 2015-04-01) płacy brutto. W kolejnych latach może się ono zmieniać w zależności od warunków pracy i wypadkowości w danym zakładzie pracy. Koszt całkowity zatrudnienia pracownika dla pracodawcy uwzględnia jedynie obowiązkowe kwoty przekazywane: pracownikowi, do ZUSu i do Urzędu Skarbowego. Podana kwota nie uwzględnia płatnych przez pracodawcę obowiązkowych kosztów: badań lekarskich, szkoleń BHP, kosztów związanych z funduszem socjalnym, ani kosztów zastępstw w czasie udzielenia obowiązkowego urlopu wypoczynkowego.

Płaca minimalna brutto w krajach UE i w USA[edytuj]

Tylko w niektórych krajach UE minimalne wynagrodzenie jest zdefiniowane. W Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Irlandii występują stawki godzinowe. W styczniu 2016 r., 22 z 27 krajów Unii miało ustaloną stawkę minimalną, od 215 euro w Bułgarii do 1923 euro w Luksemburgu. W niektórych krajach, gdzie nie ma prawnie ustanowionej płacy minimalnej, występują minimalne stawki branżowe. Inaczej jest w USA, gdzie płace minimalne godzinowe pasują dokładnie do minimalnych kosztów utrzymania.

W Austrii i krajach skandynawskich (Szwecja[11]) płaca minimalna nie jest określona i pozostaje w zakresie autonomii układowej pracodawców i związków zawodowych.

Państwo[12] Miesięczne minimalne wynagrodzenie brutto (w styczniu danego roku)[13]
w EUR w PPS w EUR (Średnia w UE=100) w PPS (Średnia w UE=100) w PLN[14]
2000 2005 2010 2015 2017 2000 2005 2010 2015 2017 2000 2005 2010 2015 2017 2000 2005 2010 2015 2017 2017
 Luksemburg 1 191 1 467 1 683 1 923 1 999 1 152 1 352 1 409 1 596 1 659 267 250 246 242 237 215 210 193 182 175 8 827
 Niemcy ——— ——— ——— 1 440 1 498 ——— ——— ——— 1 436 1 493 ——— ——— ——— 181 177 ——— ——— ——— 164 158 6 615
 Belgia 1 096 1 210 1 388 1 502 1 532 1 082 1 163 1 270 1 425 1 453 246 206 203 189 181 201 180 174 163 153 6 765
 Holandia 1 092 1 265 1 408 1 502 1 552 1 121 1 242 1 308 1 387 1 433 245 216 206 189 184 209 193 179 159 151 6 853
 Francja 1 049 1 286 1 344 1 458 1 480 1 025 1 229 1 226 1 393 1 415 235 219 196 183 175 191 191 168 159 149 6 535
 Irlandia ——— 1 183 1 462 1 462 1 563 ——— 984 1 239 1 197 1 280 ——— 202 213 184 185 ——— 153 170 137 135 6 902
 Wielka Brytania 952 1 135 1 076 1 379 1 397 695 931 1 006 1 110 1 236 213 194 157 173 165 129 144 138 127 131 6 169
 Stany Zjednoczone 889 655 872 1 035 1 192 816 793 1 029 1 033 1 033 199 112 127 130 141 152 123 141 118 109 5 264
 Słowenia 373 490 597 791 791 504 657 700 994 994 84 84 87 99 94 94 102 96 114 105 3 493
Średnia w UE 446 586 685 796 845 537 645 729 875 947 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 3 731
 Malta 505 555 660 720 736 692 779 846 898 917 113 95 96 90 87 129 121 116 103 97 3 250
 Hiszpania 496 599 739 757 826 589 669 755 834 910 111 102 108 95 98 110 104 104 95 96 3 647
 Polska 161 208 321 410 453 302 356 553 771 881 36 35 47 52 54 56 55 76 88 93 2 000
 Grecja 543 668 863 684 684 650 782 901 805 805 122 114 126 86 81 121 121 124 92 85 3 020
 Portugalia 371 437 554 589 650 485 551 648 719 793 83 75 81 74 77 90 85 89 82 84 2 870
 Węgry 100 232 272 333 412 203 368 421 596 723 22 40 40 42 49 38 57 58 68 76 1 819
 Chorwacja ——— ——— 385 396 433 ——— ——— 526 614 663 ——— ——— 56 50 51 ——— ——— 72 70 70 1 912
 Słowacja 94 168 308 380 435 218 312 443 574 658 21 29 45 48 51 41 48 61 66 69 1 921
 Estonia 89 172 278 390 470 160 276 388 535 645 20 29 41 49 56 30 43 53 61 68 2 075
 Czechy 111 236 302 332 407 237 413 442 538 644 25 40 44 42 48 44 64 61 61 68 1 797
 Litwa 107 145 232 300 380 783 272 367 493 625 24 25 34 38 45 146 42 50 56 66 1 678
 Łotwa 85 115 254 360 380 157 205 370 524 553 19 20 37 45 45 29 32 51 60 58 1 678
 Rumunia 25 79 142 218 318 56 168 265 429 625 6 13 21 27 33 10 26 36 49 58 1 214
 Bułgaria 34 77 123 184 235 96 188 236 392 501 8 13 18 23 28 18 29 32 45 53 1 038

Przykłady płac minimalnych w wybranych krajach Azji[edytuj]

  • Chiny – 960 yuanów (~141 dolarów – ~ 391.98 PLN) (płaca od 1 lipca 2011 – wzrost o 20 procent do dotychczasowej)[15]
  • Korea Północna $60.78 (~ 166.8 PLN)[16]

Minimalne wynagrodzenie a średnie wynagrodzenie[edytuj]

W wielu krajach Europy minimalne wynagrodzenie ustanowione jest jako odsetek średniego miesięcznego wynagrodzenia.

Kraj Minimalne wynagrodzenie
jako % średniego wynagrodzenia
w 2015 (jeśli nie podano inaczej)[17]
Turcja (2014) 62,1
Grecja (2011) 56,4
Słowenia 52,8
Luksemburg (2014) 50,3
Malta 48,0
Litwa 47,0
Francja (2014) 46,6
Bułgaria 46,6
Polska 45,5
Serbia 44,8
Łotwa (2014) 44,1
Irlandia 44,0
Belgia (2014) 44,0
Portugalia 43,4
Węgry (2014) 43,3
Holandia (2014) 43,2
Niemcy 42,0
Wielka Brytania 40,9
Chorwacja 39,4
Rumunia (2014) 38,5
Słowacja 36,9
Hiszpania 36,0
Estonia (2014) 35,9
Czechy 34,6

Odsetek osób pobierających minimalne wynagrodzenie[edytuj]

Minimalne wynagrodzenie otrzymuje teoretycznie mały odsetek ogółu zatrudnionych. Jednak jeden z najwyższych udziałów osób zarabiających minimum występuje we Francji, Litwie i Rumunii. Polska w klasyfikacji Eurostatu zajęła 9. miejsce z wynikiem 4,49%.

Pobierający minimalne wynagrodzenie (Stan: 2005)
Kraj % zatrudnionych
Bułgaria 16,00% (2007)
Francja 15,60%
Litwa 12,07%
Rumunia 12,00%
Luksemburg 11,00%
Węgry 7,95%
Estonia 5,72%
Portugalia 5,50%
Polska 4,49%
Irlandia 3,10%
Holandia 2,07%
Słowenia 2,00%
Czechy 2,00%
Słowacja 1,93%
Wielka Brytania 1,80%
Malta 1,50%
USA 1,40%
Hiszpania 0,77%
Źródło: Dane Eurostatu.

Wprowadzenie płacy minimalnej[edytuj]

Wielka Brytania[edytuj]

Płacę minimalną wprowadzono w 1999 roku , gdzie początkowo, w obawie przed negatywnymi efektami, wynosiła 3,60 funta za godzinę pracy, a następnie wzrastała do 5,05 w 2005. Powołana w celu monitorowania efektów decyzji Low Pay Commission nie stwierdziła negatywnego wpływu decyzji na inflację i zatrudnienie i zalecała dalsze podwyższanie płacy, nawet powyżej średniego wzrostu wynagrodzeń. Nie doszło także do zmniejszenia ilości miejsc pracy – w czasie od wprowadzenia regulacji w życie przybyło ich 1,75 miliona. W przeprowadzonym w 2004 roku sondażu wśród brytyjskich pracodawców 90% z nich odpowiedziało, że wzrost płac z tytułu płacy minimalnej jest dla nich bez znaczenia. Wskazuje się także, że wprowadzenie tej instytucji wpływa pozytywnie na zmniejszenie się współczynnika Giniego i na zmniejszenie różnic w płacach między kobietami a mężczyznami (1998 – kobieta zarabiała tam średnio 78,8% płacy mężczyzny, w 2004 – 81,8%). W 2005 r. najniższe ustawowe wynagrodzenie pobierało w tym kraju jedynie 1,8% zatrudnionych[18] .

Niemcy[edytuj]

Do 2015 wynagrodzenie minimalne było ustalane przez branżowe układy zbiorowe, których zasięg systematycznie spadał z 90% pracowników Niemczech Zachodnich w 1990 do 52% w 2013 i 38% na obszarze dawnej NRD. Wprowadzenie płacy minimalnej stało się częścią umowy wielkiej koalicji SPD i CDU po wyborach 2013. W 2015 rząd wprowadził płacę minimalną 8,5 euro za godzinę. Nie dotyczyła ona długotrwale bezrobotnych, części praktykantów i młodzieży poniżej 18 roku życia. 8,5 euro było połową mediany płac[19].

Prezes instytutu Ifo i profesor Uniwersytetu w Monachium Hans-Werner Sinn porównał płacę minimalną do diabła i zabawy z ogniem i twierdził, że jej wprowadzenie może kosztować 1,9 mln miejsc pracy. Instytut Badań nad Przyszłością Pracy (Forschungsinstitut Für Zukunft der Arbeit / IZA) ostrzegał przed utratą 600 tysięcy miejsc pracy, Rada Ekspertów w sprawach rozwoju gospodarczego (Sachverständigenrat zur Begutachtung der gesamtwirtschaftlichen Entwicklung) obawiała się o 140 tysięcy miejsc pracy. Podnoszono też groźbę przeniesienie miejsc pracy za granicę z powodu wprowadzenia płacy minimalnej, co było nieuzasadnione ponieważ zdecydowana większość tych stanowisk była w usługach których nie da się przenieść za granicę: hotelarstwie, gastronomii i ogrodnictwie. [19]

Wprowadzenie płacy minimalnej w Niemczech zwiększyło płace 3,6 mln. pracowników. Zarobki pracowników niewykwalifikowanych wzrosły o 3,3%, a na obszarze byłego NRD o 10%. Ogólna wielkość płac wzrosła o 0,5 - 1%. Spowodowała to wzrost cen niektórych produktów i usług szczególnie przejazdów taksówką, usług fryzjerskich, hotelarskich i gastronomicznych, jednak ogólnie inflacja pozostała na rekordowo niskim poziomie. W 2015 przybyło 400 tys. miejsc pracy, także w branżach najgłośniej wyrażających swe obawy - w gastronomii i w hotelarstwie. Przybyło także 700 tys. osób objętych ubezpieczeniem społecznym w skutek zmniejszenia się o ok 200 tys. stanowisk pracy zwanych MiniJob, czyli z wynagrodzeniem poniżej 450 euro, które są zwolnione ze składek. W styczniu 2016 stopa bezrobocia wyniosła 6,2% osiągając najniższy poziom od zjednoczenia kraju. [19]

Efekty ekonomiczne[edytuj]

Argumenty teoretyczne[edytuj]

Choć najprostsze modele ekonomii klasycznej – takie jak model równowagi podaży i popytu – sugerują, że sztuczne ustalanie ceny minimalnej oddala rynek od punktu optymalnej równowagi i tworzy zbędną stratę społeczną, ekonomia współczesna uznaje, że zależności panujące na rynku pracy są bardziej złożone, i adekwatna płaca minimalna może być użyteczna społecznie w obecności różnego rodzaju zawodności rynku. Przykładowo, w nowoczesnym modelu DMP (którego autorzy zostali za tę pracę nagrodzeni Noblem w dziedzinie ekonomii w 2010 r.[20]), uwzględnia się to, że rynek pracy nie jest wolny od kosztów transakcyjnych („frykcji”) i słabości siły negocjacyjnej pracowników, co może prowadzić do płac niższych od poziomu optymalnego[21][22], oraz bezrobocia frykcyjnego. O słabszej sile negocjacyjnej pracowników pisał już Adam Smith w klasycznej pracy „Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów[23].

Użyteczność płacy minimalnej silnie zależy od sytuacji na rynku pracy. Jeśli pozycja pracodawców jest relatywnie silna i bliska monopsonowi, wprowadzenie płacy minimalnej pomaga przeciwdziałać nadużywaniu tej przewagi. W obszarach rynku pracy bliższych konkurencji doskonałej, sztuczne podwyższanie płac jest zbędne i może być szkodliwe – zwiększać bezrobocie i rynkowe ceny[24][25][26]. Teorie i modele ekonomiczne wskazują na wiele możliwych przyczyn, dla których w rzeczywistości może występować przewaga pracodawców, szczególnie w stosunku do pracowników o niskich kwalifikacjach i dochodzie. Pracownicy tacy cechują się ograniczoną mobilnością[27], orientacją w rynkowej wartości swojej pracy, oraz ograniczoną możliwością przedłużonego szukania zatrudnienia[28]. Wskutek tego, w wielu przypadkach obserwuje się bezrobocie frykcyjne i znaczne zróżnicowanie wynagrodzenia za wykonywanie identycznej pracy, w tym samym sąsiedztwie[28].

Ze względu na wysoką zależność efektywności płacy minimalnej od lokalnej specyfiki rynku pracy, zwraca się uwagę na konieczność planowania tej polityki na poziomie możliwie jak najbardziej lokalnym. Przykładowo, jednolita wysokość płacy minimalnej dla całego obszaru Stanów Zjednoczonych może się okazać dla jednych regionów zdecydowanie za wysoka, a dla innych – zbyt niska[29]. Ustalenie zasadności, i odpowiedniej wysokości, płacy minimalnej, wymaga wyważenia zysków i strat – co zależy w dużej mierze od przyjętych celów i wartości – a także od właściwej identyfikacji i oceny szeregu czynników ekonomicznych[30].

Badania empiryczne[edytuj]

Przeglądy metaanalityczne i tendencyjność publikacji[edytuj]

Zagadnienie płacy minimalnej otaczają kontrowersje polityczne i naukowe. Szereg metaanaliz wykazał istnienie znaczącej tendencyjności publikacji w tej dziedzinie w kierunku nadmiernego doszukiwania się dowodów na dużą szkodliwość tego instrumentu, w zgodzie z wnioskami z prostych modeli, według których płaca minimalna zwiększa bezrobocie[31][32][33][34]. Negatywną rolę grają w tym obszarze również polityczne think-tanki i lobbyści, zarówno lewicowi jak i prawicowi, którzy publikują niepodlegające recenzji naukowej raporty i analizy zgodne z ich linią polityczną, które są niekiedy nierzetelnie przedstawiane w mediach jako równie wiarygodne co badania naukowe[35].

Metaanalizy i przeglądy ekonometryczne publikowane w recenzowanych czasopismach naukowych wykazują minimalny w praktyce ogólny wpływ płacy minimalnej na zatrudnienie i ubóstwo, w niektórych przypadkach nieznacznie pozytywny[32][33], w innych nieznacznie negatywny[34], lub neutralny[36]. Konkretne efekty zależą od regionu, są jednak przeciętnie nieznaczne[37]. Analiza ekonometryczna zespołu Dube z 2013 r. kontrolująca wiele czynników zakłócających stwierdziła brak znaczącego wpływu płacy minimalnej na zatrudnienie[38]. Badanie ekonometryczne zespołu Dube z 2014 r. porównujące zatrudnienie w sąsiadujących przygranicznych stanach w USA wykazała, że instrument ten zmniejsza rotację pracowników[39].

Ocena efektów ekonomicznych płacy minimalnej pozostaje niejednoznaczna, i zależna od wielu czynników zakłócających. Znacząca neutralność niedużych podwyżek płacy minimalnej wskazuje jednak na trafność argumentów teoretycznych o obecności na niektórych rynkach pracy zawodności, oraz monopsonu pracodawców. Może zatem ona służyć redukcji nierówności i ubóstwa, musi mieć jednak odpowiednio dopasowany poziom[29][40][41].

Spór Carda i Kruegera z Neumarkiem i Wascherem oraz Employment Policies Institute[edytuj]

Jednym z pierwszych i głośniejszych badań, które wykazywało, że niewielkie podwyżki płacy minimalnej niekoniecznie prowadzą do wzrostu bezrobocia, była publikacja Carda i Kruegera z 1993 r. porównująca rynek pracy w fast-foodach w New Jersey i Pensylwanii[42]. David Card otrzymał między innymi za tę pracę prestiżową nagrodę Amerykańskiego Towarzystwa Ekonomicznego. W 1995 r. ekonomiści Neumark i Wascher opublikowali jednak we współpracy z think-tankiem Employment Policies Institute replikację, która całkowicie podważała wnioski tego badania. Czołowe dzienniki, takie jak New York Times oraz The Washington Post, opublikowały artykuły, oraz teksty sponsorowane przez think-tank EPI, dyskredytujące wcześniejsze wyniki[43]. Autorzy badań wdali się w ciągu następnych lat w spór na łamach czasopism naukowych, w którym obie strony reprodukowały swoje wyniki, i zarzucały oponentom błędy naukowe. Card i Krueger wykazali, że Neumark i Wascher oparli się o wybiórcze i niepubliczne dane, obejmujące 230 dobranych przez EPI lokali[44]. Ustalono również, że ten rzekomo apolityczny i naukowy think-tank jest prowadzony w rzeczywistości przez firmę Berman & Co., świadczącą usługi lobbystyczne i marketingowe dla branży restauracyjnej[45]. Nazwa think-tanku była szczególnie myląca dla dziennikarzy, ponieważ w Ameryce działa również starszy, lewicowy Economic Policy Institute, który popiera ustawową płacę minimalną[35]. Neumark i Wascher częściowo odcięli się w późniejszym czasie od EPI, i kontynuują spór.

Późniejsze metaanalizy, jak praca zespołu Dube z 2013 r., uwzględniająca oszacowania pochodzące z krytycznych wobec płacy minimalnej prac Neumarka i Waschera, jak też Sabii, Burkhausera i in., poparły wnioski Carda i Kruegera[46].

Efekty pozytywne[edytuj]

Według części badań empirycznych, płaca minimalna na odpowiednim do warunków poziomie może mieć szereg pozytywnych efektów dla gospodarki:

  • zachęcać pracowników do zwiększania aktywności, produktywności i wykształcenia[47]
  • zmniejszać rotację pracowników, co sprzyja ich specjalizacji i produktywności[48]
  • redukować ubóstwo[46][49][50] i nierówności ekonomiczne[51], oraz współwystępujące z nimi problemy takie jak otyłość[52]
  • podnosić płace szerokich grup innych pracowników, nie tylko zarabiających płace na minimalnym poziomie[53][54]

Może być przy tym neutralna dla zatrudnienia, również dla grup takich jak nastolatki i mniejszości[55]. Podobne wyniki otrzymano w Wielkiej Brytanii[56].

Efekty negatywne[edytuj]

W części badań empirycznych zaobserwowano, że płaca minimalna może mieć też negatywne efekty:

  • nie redukować znacząco ubóstwa, m.in. ponieważ w dużej mierze korzystają na niej rodziny, które nie są najgorzej sytuowane[57][58][59]
  • nie redukować znacząco nierówności[60]
  • zmniejszać takie niepłacowe świadczenia ze strony pracodawców jak doszkalanie pracowników[61]

W niektórych regionach i grupach powiązano również podnoszenie płacy minimalnej z istotnym wzrostem bezrobocia, np. w Chinach[62][63].

Opinie ekspertów[edytuj]

Ekonomiści zasadniczo zgadzają się, że płaca minimalna jest jedynie pomocniczym narzędziem, które nie jest silnie efektywne w realizacji celów społecznych. Preferowanym przez nich instrumentem polityki społecznej dla redukcji ubóstwa są ulgi podatkowe od dochodu, ponieważ zachęcają pracowników do pracy, a jednocześnie nie zniechęcają pracodawców do zatrudnienia[64][65][66][67]. Innym efektywniejszym środkiem zmniejszania biedy i nierówności jest udostępnianie publicznej edukacji[68]. Tego rodzaju instrumenty nie wykluczają się bynajmniej, lecz uzupełniają. Stwierdzają tak nawet badacze z reguły krytyczni wobec płacy minimalnej, tacy jak Neumark i Wescher[69]. Kluczowe dla efektywności płacy minimalnej jest dopasowanie jej stawki do lokalnych warunków gospodarczych – nie powinna być ona zbyt wysoka. Tak z kolei stwierdzają nawet badacze, którzy są z reguły obrońcami tego instrumentu, jak Dube[29][70] czy Krueger[71].

Konkretna wysokość płacy pozostaje kwestią kontrowersyjną. W ankietach przeprowadzanych wśród czołowych ekonomistów amerykańskich przeważa poparcie dla ogólnej idei płacy minimalnej[72], i krytyczna ocena propozycji ustalenia jej na wysokim poziomie, jak stawka $15 omawiania w kampanii wyborczej w 2016 r.[73] W okresie debaty publicznej nad wprowadzeniem w Stanach Zjednoczonych płacy na poziomie $10, pod listem poparcia dla tego postulatu podpisało się ok. 600 ekonomistów, w tym 7 noblistów[74], a pod listem sprzeciwu – ok. 500 innych ekonomistów, w tym 3 noblistów[75].

Znanym krytykiem płacy minimalnej był Milton Friedman. Argumentował on, że płaca minimalna odbija się szczególnie niekorzystnie na mniejszościach i nastolatkach. Stwierdził, że jest „jednym z najbardziej, o ile w ogóle nie najbardziej, antymurzyńskim przepisem” w ustawodawstwie, oraz że gwałtowna podwyżka stawek minimalnych w latach 60-tych doprowadziła do powiększenia stopy bezrobocia. W latach 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych odsetek bezrobotnych wśród białej młodzieży wynosił ok. 15-20%, a wśród czarnej było to 35-45%[76][77].

Inne opinie[edytuj]

W uzasadnieniu Międzynarodowej Organizacji Pracy dla wprowadzania płacy minimalnej podano, że jej celem jest:

  • dążenie do likwidacji nadmiernej eksploatacji pracowników,
  • walka z ubóstwem,
  • zapewnienie odpowiedniego poziomu życia,
  • zapewnienie pracownikom równej płacy za równą pracę,
  • zapobieganie konfliktom w pracy,
  • eliminowanie pewnych form szkodliwej konkurencji,
  • promowanie stabilności ekonomicznej i rozwoju gospodarczego i cywilizacyjnego.

W opinii zwolenników wymuszania płacy minimalnej pełni ona zarówno rolę ekonomiczną, jak i rolę społeczną. Jako rolę społeczną traktuje się jej ustalanie na poziomie zapewniającym niezbędne środki utrzymania. Jednak uznaje się często, że rola płacy minimalnej nie ogranicza się do kształtowania jej na poziomie pokrywającym niezbędny koszt utrzymania. Stanowi ona również ekwiwalent za pracę prostą i lekką, a więc taką, która zgodnie z oceną pracy jest najniżej wynagradzana. Płaca minimalna jest punktem wyjścia do budowy tabel płac i kształtowania hierarchii wynagrodzeń odpowiednio do różnic w jakości pracy i jej efektach. Zatem można oczekiwać, ze wzrost płacy minimalnej skutkuje wymuszeniem wzrostu płacy na wielu innych stanowiskach pracy[potrzebny przypis].

Według niektórych ekonomistów ortodoksyjnych podnoszenie płacy minimalnej zmusza pracodawców do poszukiwania nowych technologii, sprzyja podnoszeniu jakości i rozmaitości produkowanych wyrobów, zwiększa szanse eksportowe, a to z kolei przekłada się na tworzenie nowych miejsc pracy[potrzebny przypis].

Wielu uznaje, że płaca minimalna to właściwy instrument do zabezpieczenia bytu zatrudnionych wszędzie tam, gdzie panuje wśród pracodawców tendencja do oszczędzania poprzez zaniżanie wynagrodzeń do poziomu nie pozwalającego zatrudnionym na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Stanowienie płacy minimalnej służy także wyeliminowaniu z rynku przedsiębiorstw, dla których wyzysk pracowników jest jedyną możliwą drogą do osiągnięcia sukcesu ekonomicznego, np. oferujących produkty słabej jakości, nie posiadających odpowiedniego kapitału, nieinnowacyjnych[78].

Inni argumentują, że jest to instytucja szkodliwa, ponieważ wypycha z rynku pracy osoby najgorzej sobie na nim radzące. Płaca minimalna powoduje spadek popytu na pracę oraz wzrost jej podaży, w szczególności na rynku pracy osób najsłabiej wykwalifikowanych. Sztucznie zawyża także realne koszty zatrudnienia ustalane przez przedsiębiorców, w oparciu o wydajność pracy (w prawidłowo funkcjonującym przedsiębiorstwie wzrost płac nie może być szybszy niż ROE i wydajność pracy). W Polsce np. jedną z grup o najwyższym bezrobociu są osoby do 30 roku życia, czyli dopiero wchodzące na rynek pracy i mające małe doświadczenie zawodowe. Pracodawca stając przed dylematem zatrudnienia kogoś za zawyżoną według siebie stawkę, często od tego odstępuje. Brak prawnego przyzwolenia na stawki niższe oznacza zatem w praktyce zakaz pracy i przymusowe bezrobocie. Utrzymywanie instytucji płacy minimalnej, często obejmującej znaczną część populacji, nie eliminuje zatem podstawowego problemu jakim są niskie przeciętne wynagrodzenia, wynikające z niskiego poziomu rozwoju gospodarczego państwa, a wręcz go pogłębia[potrzebny przypis].

Istnieją pewne dodatkowe ukryte koszty tego rodzaju interwencji, które – choć trudne do wykrycia – bywają bardzo szkodliwe dla osób poszukujących pracy. Przykładowym skutkiem istnienia przepisów o płacy minimalnej jest ograniczenie możliwości zdobywania kwalifikacji zawodowych. Stworzenie odpowiednich warunków dla kształcenia nowych pracowników wiąże się z potrzebą pozyskania dodatkowych zasobów przez pracodawców, co z kolei zwiększa koszty zatrudnienia i utrzymania kadry pracowniczej. Dodatkowe obciążenia kosztów pracy odbierają firmom bodziec do zwiększania zatrudnienia, co w dłuższej perspektywie uniemożliwia potencjalnym pracownikom zdobycie cennych umiejętności zawodowych. Przepisy o płacy minimalnej ograniczają więc bezpośrednio mobilność najbiedniejszych i najgorzej wykształconych grup społeczeństwa[potrzebny przypis].

Ponadto, płaca minimalna, zdaniem liberalnych ekonomistów[potrzebny przypis], jest rodzajem ceny urzędowej, jest zatem formą etatyzmu i funkcjonuje bez oparcia o realia rynkowe. Efektem istnienia cen urzędowych jest poszerzanie się szarej strefy. Relatywnie wysoka płaca minimalna przyczynia się więc do powiększania pozaprawnego obrotu gospodarczego, a co za tym idzie – obrotu nieopodatkowanego i wyjętego m.in. spoza wymogów legalnego rynku pracy. Zaburza to konkurencję na rynku, a państwu przysparza kosztów walki z tym zjawiskiem oraz strat w dochodach do budżetu. W Polsce w oparciu o wysokość płacy minimalnej funkcjonuje wiele świadczeń socjalnych, tak więc jej podwyższenie ma oprócz bezpośredniego (pracownicy zatrudnieni w tzw. "budżetówce") także pośredni wpływ na powiększanie wielkości wydatków budżetowych (patrz: deficyt budżetowy, efekt wypychania). Nierzadkie są patologie, takie jak np. pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przy jednoczesnej pracy na czarno za niskie stawki[potrzebny przypis].

Szkoła austriacka[edytuj]

Według szkoły austriackiej (która nie należy do akademickiej ekonomii głównego nurtu) przepisy uznające płacę minimalną stoją na przeszkodzie w tworzeniu miejsc pracy w sposób zgodny z prawem. W ten sposób przyczyniają się do wzrostu liczby osób nielegalnie zatrudnionych[79].

Z płacą minimalną wiążą się jeszcze ukryte koszty innej natury. Dyskusje na temat stawek minimalnych niszczą tkankę społeczną, powiększając dystans dzielący pracodawców i pracowników. Spięcia między obiema grupami trudno uznać za uzasadnione, zważywszy na to, że dotyczą kontraktów z natury dobrowolnych i obustronnie korzystnych, aczkolwiek obustronnie niepozbawionych kosztów. Powielanie poglądu utożsamiającego zatrudnienie z jednostronnie niesprawiedliwym układem prowadzi do niepotrzebnych antagonizmów. Taki stan rzeczy m.in. działa odstraszająco na osoby znajdujące się na marginesie ubóstwa, zniechęcając je do poszukiwania pracy[80].

Firmy, zmuszone stawić czoła omawianym ograniczeniom, często decydują się na zastąpienie niewykwalifikowanych kandydatów osobami o wyższych umiejętnościach. Raport sporządzony przez Show-Me Institute ilustruje ten mechanizm następującym przykładem. Załóżmy, że pewna praca może być wykonana przez trzech niewykwalifikowanych bądź dwóch wykwalifikowanych pracowników. Przy godzinnych stawkach wynoszących 5 dolarów za usługi przedstawiciela pierwszej grupy oraz 8 dolarów za pracę wykonaną przez osobę z grupy drugiej, firma zdecyduje się na zatrudnienie słabiej wyszkolonych kandydatów i w rezultacie poniesie łączny koszt 15 dolarów. Jeśli jednak podniesiemy płacę minimalną do poziomu 6 dolarów za godzinę, tej samej firmie będzie się teraz bardziej opłacać pozyskanie dwóch wykwalifikowanych pracowników. Poniesiony przez nią koszt wyniesie 16 dolarów, czyli mniej niż kwota 18 dolarów, z którą wiązałby się koszt zatrudniania trzech pracowników niewykwalifikowanych. W „oficjalnych statystykach” tak mała redukcja siły roboczej uznawana jest za niewielką stratę (w omawianym przypadku jest to zaledwie jedna jednostka pracująca), ale warte zaobserwowania jest to, że pomimo zwiększenia średniej płacy do poziomu 8 dolarów najmniej wykwalifikowani pracownicy nie mają teraz pracy[81].

Ograniczenia i regulacje rynku pracy – w tym ceny minimalne – powodują zbędne straty społeczne (tzw. deadweight loss), motywując firmy do uchylania się od takich przepisów. Przedsiębiorstwa z przewagą komparatywną w dyscyplinie omijania prawa mają przy tym największe szanse na osiągnięcie sukcesu. Rynkowe regulacje stanowią zatem zachętę i wsparcie dla organizacji przestępczych, a także ograniczają względną cenę nieuczciwości, co uprawdopodabnia wzrost liczby zachowań kolidujących z etyką na rynku pracy[80].

Oddziaływanie na mniejszości narodowe[edytuj]

Płaca minimalna może być w szczególności szkodliwa dla mniejszości narodowych, jeśli obarczone są dodatkowo słabą pozycją negocjacyjną. Z opublikowanej przez kontrowersyjny think-tank lobbystyczny Employment Policies Institute analizy danych zgromadzonych w latach 1994-2010, przeprowadzonej przez ekonomistów zajmujących się tematyką rynku pracy w USA, profesora Williama Evena z Miami University oraz Davida Macphersona z Trinity University, wynika, że 10-procentowy wzrost płacy minimalnej skutkował zmniejszeniem zatrudnienia wśród białoskórych mężczyzn o 2,5%; w przypadku ludności latynoskiej odsetek ten wyniósł 1,2%. Wśród Murzynów 10-procentowy wzrost kwoty minimalnej przekładał się na spadek zatrudnienia o 6,5%. Podobne wyniki zaobserwowano, gdy kryterium stanowiły przepracowane godziny – takiemu samemu wzrostowi płacy (10%) towarzyszyły spadki w zatrudnieniu o 1,7%, 6,6% i 3%, odpowiednio wśród mężczyzn białych, czarnych i Latynosów. Konsekwencje wzrostu poziomu płacy minimalnej zaobserwowane w podgrupie czarnoskórych mężczyzn okazały się dla nich dotkliwsze nawet od kryzysu finansowego z roku 2007[82].

Wpływ klina podatkowego[edytuj]

Klin podatkowy ma istotny wpływ na płacę minimalną, z jednej strony zmniejszając wzrost pensji z punktu widzenia pracownika jak i podnosząc koszt etatu z punktu widzenia pracodawcy. Klin podatkowy w Polsce skutkuje tym, że pracodawca chcący zwiększyć pracownikowi pensję o 100 zł brutto wyda na tę podwyżkę 120 zł, zaś pracownik "na rękę" otrzyma zaledwie 70 zł, zaś pozostałe 50 zł zostanie skonsumowane przez składki socjalne i zaliczkę na podatek dochodowy. Koszt podwyżki brutto o 200 zł to 240 zł i 140 zł netto dla pracownika, podwyżki o 500 zł to 600 zł i 350 zł netto[83]. Równocześnie, ze względu na bardzo niskie kwoty przychodów zwolnione z opodatkowania w Polsce klin podatkowy jest najsilniej odczuwalny właśnie przez rodziny osiągające niskie dochody[84].

Przypisy

  1. Dz.U. z 2017 r. poz. 847.
  2. http://www.prawo-pracy.pl/umowa_zlecenie_a_minimalne_wynagrodzenie-p-925.html
  3. http://interia360.pl/artykul/placa-minimalna-i-umowy-smieciowe,49649
  4. http://www.vat.pl/pracownicy-i-zus/inne-formy-zatrudnienia/umowa-zlecenia--inne-formy-zatrudnienia-7376/
  5. http://kadry.infor.pl/wiadomosci/755450,Minimalne-wynagrodzenie-w-2018-roku-prognoza.html
  6. Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2015 r. poz. 2008)
  7. Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę od 1 grudnia 1970 r.
  8. [1]
  9. [2]
  10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r.
  11. Prawo pracy i płace. Swedish Work Environment Authority.
  12. Listę państw uszeregowano według wysokości płacy minimalnej w PPS w styczniu 2017 r.
  13. Minimum wages (ang.). Eurostat, 2017. [dostęp 2016-02-06].
  14. Według kursu z 2 stycznia 2017 r. NBP
  15. Chiny: płaca minimalna pójdzie w górę | Centrum Studiów Polska-Azja
  16. NORTH KOREA NEWSLETTER NO. 118 (August 5, 2010)
  17. Eurostat – Data Explorer Monthly minimum wage as a proportion of average monthly earnings (%).
  18. Łukasz Piechowiak: Polacy mogą zapomnieć o podwyżkach, portal Bankier.pl
  19. a b c Marcin Wroński: Niemcy: rok z płacą minimalną. Bankier.pl. [dostęp 2016-03-09].
  20. The Prize in Economic Sciences 2010, www.nobelprize.org [dostęp 2017-01-05].
  21. William M. Boal, Michael R Ransom, Monopsony in the Labor Market, „Journal of Economic Literature”, 1, 1997, s. 86–112, JSTOR2729694 [dostęp 2017-01-04].
  22. Dale T. Mortensen, Markets with Search Friction and the DMP Model, „The American Economic Review”, 4, 2011, s. 1073–1091, JSTOR23045892 [dostęp 2017-01-04].
  23. Tom I, Rozdział VIII, [w:] Adam Smith, Wealth of Nations, Book I, Chapters 8-9 | Library of Economics and Liberty, www.econlib.org, 1776, Paragraf I.8.12 [dostęp 2017-01-04].
  24. Daniel Aaronson, Eric French, Product Market Evidence on the Employment Effects of the Minimum Wage, „Journal of Labor Economics”, 1, 2007, s. 167–200, DOI10.1086/508734, JSTOR10.1086/508734 [dostęp 2017-01-05].
  25. V Bhaskar, Alan Manning, Ted To, Oligopsony and Monopsonistic Competition in Labor Markets, „Journal of Economic Perspectives”, 2, 2002, s. 155–174, DOI10.1257/0895330027300, ISSN 0895-3309 [dostęp 2017-01-05].
  26. William M. Boal, Michael R Ransom, Monopsony in the Labor Market, „Journal of Economic Literature”, 1, 1997, s. 86–112, JSTOR2729694 [dostęp 2017-01-05].
  27. The geography of joblessness, „The Economist”, 25 października 2014, ISSN 0013-0613 [dostęp 2017-01-05].
  28. a b Dale T. Mortensen, Wage Dispersion: Why Are Similar Workers Paid Differently?, „ResearchGate”, 2005 [dostęp 2017-01-05].
  29. a b c Arindrajit Dube, Designing Thoughtful Minimum Wage Policy at the State and Local Levels | Brookings Institution, „Brookings”, 2014 [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  30. Lee i inni, Optimal Minimum Wage Policy in Competitive Labor Markets, „NBER”, 10 września 2008 [dostęp 2017-01-05].
  31. T. D. Stanley, Beyond Publication Bias, „Journal of Economic Surveys”, 3, 2005, s. 309–345, DOI10.1111/j.0950-0804.2005.00250.x, ISSN 1467-6419 [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  32. a b Hristos Doucouliagos, T. D. Stanley, Publication Selection Bias in Minimum-Wage Research? A Meta-Regression Analysis, „British Journal of Industrial Relations”, 2, 2009, s. 406–428, DOI10.1111/j.1467-8543.2009.00723.x, ISSN 1467-8543 [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  33. a b David Card, Alan B. Krueger, Time-Series Minimum-Wage Studies: A Meta-analysis, „The American Economic Review”, 2, 1995, s. 238–243, JSTOR2117925 [dostęp 2017-01-05].
  34. a b Is There Publication Selection Bias in Minimum Wage Research during the Five-year Period from 2010 to 2014? — Economics E-Journal, www.economics-ejournal.org [dostęp 2017-01-05].
  35. a b Corporate America's New Scam: PR Firm Poses as Think Tank, „PR Watch”, 12 listopada 2013 [dostęp 2017-01-05].
  36. Sylvia A. Allegretto, Arindrajit Dube, Michael Reich, Do Minimum Wages Really Reduce Teen Employment? Accounting for Heterogeneity and Selectivity in State Panel Data, „Industrial Relations: A Journal of Economy and Society”, 2, 2011, s. 205–240, DOI10.1111/j.1468-232X.2011.00634.x, ISSN 1468-232X [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  37. Bernhard Boockmann, The Combined Employment Effects of Minimum Wages and Labor Market Regulation – A Meta-analysis, Institut für Angewandte Wirtschaftsforschung (IAW), 2010 [dostęp 2017-01-05].
  38. Sylvia A. Allegretto i inni, Credible Research Designs for Minimum Wage Studies, Rochester, NY: Social Science Research Network, 5 października 2013 [dostęp 2017-01-05].
  39. Arindrajit Dube, T. William Lester, Michael Reich, Minimum Wage Shocks, Employment Flows, and Labor Market Frictions, „Journal of Labor Economics”, 3, 2015, s. 663–704, DOI10.1086/685449, ISSN 0734-306X [dostęp 2017-01-05].
  40. Economists agree: Raising the minimum wage reduces poverty, Washington Post [dostęp 2017-01-05].
  41. What Does the Minimum Wage Do? | W.E. Upjohn Institute, www.upjohn.org [dostęp 2017-01-05].
  42. Card i inni, Minimum Wages and Employment: A Case Study of the Fast Food Industry in New Jersey and Pennsylvania, „NBER”, 1 października 1993 [dostęp 2017-01-05].
  43. Cooked to Order, „The American Prospect” [dostęp 2017-01-05].
  44. David Card, Alan B Krueger, Minimum Wages and Employment: A Case Study of the Fast-Food Industry in New Jersey and Pennsylvania: Reply, „American Economic Review”, 5, 2000, s. 1397–1420, DOI10.1257/aer.90.5.1397, ISSN 0002-8282 [dostęp 2017-01-05].
  45. Eric Lipton, Fight Over Minimum Wage Illustrates Web of Industry Ties, „The New York Times”, 9 lutego 2014, ISSN 0362-4331 [dostęp 2017-01-05].
  46. a b Dube, Arindrajit, Minimum wages and the distribution of family incomes., [w:] A Paper Series Commemorating the 75th Anniversary of the Fair Labor Standards Act, 2013, s. 172.
  47. Richard Sutch, The Unexpected Long-Run Impact of the Minimum Wage: An Educational Cascade, National Bureau of Economic Research, 1 września 2010 [dostęp 2017-01-05].
  48. Joseph Stiglitz, Alternative Theories of Wage Determination and Unemployment in LDC's: The Labor Turnover Model, „The Quarterly Journal of Economics”, 2, 1974, s. 194–227 [dostęp 2017-01-05].
  49. David Neumark, Scott Adams, Do Living Wage Ordinances Reduce Urban Poverty?, „Journal of Human Resources”, 3, 2003 [dostęp 2017-01-05].
  50. Economists agree: Raising the minimum wage reduces poverty, Washington Post [dostęp 2017-01-05].
  51. Autor i inni, The Contribution of the Minimum Wage to U.S. Wage Inequality over Three Decades: A Reassessment, „NBER”, 18 listopada 2010 [dostęp 2017-01-05].
  52. David O. Meltzer, Zhuo Chen, The Impact of Minimum Wage Rates on Body Weight in the United States, National Bureau of Economic Research, 1 listopada 2009 [dostęp 2017-01-05].
  53. Autor i inni, The Contribution of the Minimum Wage to U.S. Wage Inequality over Three Decades: A Reassessment, „NBER”, 18 listopada 2010 [dostęp 2017-01-05].
  54. The "Ripple Effect" of a Minimum Wage Increase on American Workers | The Hamilton Project, www.hamiltonproject.org [dostęp 2017-01-05].
  55. Sylvia A. Allegretto, Arindrajit Dube, Michael Reich, Do Minimum Wages Really Reduce Teen Employment? Accounting for Heterogeneity and Selectivity in State Panel Data, „Industrial Relations: A Journal of Economy and Society”, 2, 2011, s. 205–240, DOI10.1111/j.1468-232X.2011.00634.x, ISSN 1468-232X [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  56. Richard Dickens, Stephen Machin, Alan Manning, The Effects of Minimum Wages on Employment: Theory and Evidence from Britain, „Journal of Labor Economics”, 1, 1999, s. 1–22, DOI10.1086/209911, JSTOR10.1086/209911 [dostęp 2017-01-05].
  57. Joseph J. Sabia, Richard V. Burkhauser, Minimum Wages and Poverty: Will a $9.50 Federal Minimum Wage Really Help the Working Poor?, „Southern Economic Journal”, 3, 2010, s. 592–623, DOI10.4284/sej.2010.76.3.592, ISSN 2325-8012 [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  58. Joseph J. Sabia, Robert B. Nielsen, Minimum wages, poverty, and material hardship: new evidence from the SIPP, „Review of Economics of the Household”, 1, 2013, s. 95–134, DOI10.1007/s11150-012-9171-8, ISSN 1569-5239 [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  59. Neumark i inni, Do Minimum Wages Fight Poverty?, „NBER”, 1 sierpnia 1997 [dostęp 2017-01-05].
  60. David H. Autor, Lawrence F. Katz, Melissa S. Kearney, Trends in U. S. Wage Inequality: Re-Assessing the Revisionists, „ResearchGate”, 1 lutego 2005 [dostęp 2017-01-05].
  61. Neumark i inni, Minimum Wages and Training Revisited, „NBER”, 1 lipca 1998 [dostęp 2017-01-05].
  62. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Tony Fang, Carl Lin, Minimum wages and employment in China, „IZA Journal of Labor Policy”, 1, 2015, DOI10.1186/s40173-015-0050-9, ISSN 2193-9004 [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  63. Minimum Wages and Firm Employment: Evidence from China, www.imf.org [dostęp 2017-01-05].
  64. Christina D. Romer, The Minimum Wage, Employment and Income Distribution, „The New York Times”, 2 marca 2013, ISSN 0362-4331 [dostęp 2017-01-05].
  65. David Neumark, William Wascher, Using The EITC to Help Poor Families: New Evidence and a Comparison with the Minimum Wage, „National Tax Journal”, n. 2, 2001, s. 281–318 [dostęp 2017-01-05].
  66. Daniel Shaviro, The Minimum Wage, the Earned Income Tax Credit, and Optimal Subsidy Policy, „The University of Chicago Law Review”, 2, 1997, s. 405–481, DOI10.2307/1600288, JSTOR1600288 [dostęp 2017-01-05].
  67. R. V. Burkhauser, K. A. Couch, A. J. Glenn, Public policies for the working poor: The earned income tax credit versus minimum wage legislation, University of Wisconsin Institute for Research on Poverty [dostęp 2017-01-05].
  68. The Rate of Return to the HighScope Perry Preschool Program | Heckman, http://heckmanequation.org [dostęp 2017-01-05].
  69. David Neumark, William Wascher, Minimum Wages, the Earned Income Tax Credit, and Employment: Evidence from the Post-Welfare Reform Era, Rochester, NY: Social Science Research Network, 1 lutego 2007 [dostęp 2017-01-05].
  70. Arindrajit Dube, The Minimum We Can Do, „Opinionator” [dostęp 2017-01-05].
  71. Alan B. Krueger, The Minimum Wage: How Much Is Too Much?, „The New York Times”, 9 października 2015, ISSN 0362-4331 [dostęp 2017-01-05].
  72. Minimum Wage | IGM Forum, www.igmchicago.org [dostęp 2017-01-05].
  73. $15 Minimum Wage | IGM Forum, www.igmchicago.org [dostęp 2017-01-05].
  74. Over 600 Economists Sign Letter In Support of $10.10 Minimum Wage: Economist Statement on the Federal Minimum Wage, „Economic Policy Institute” [dostęp 2017-01-05].
  75. It's On! Nobel Economists Go Head to Head Over $10.10 Minimum Wage, „Bloomberg.com”, 12 marca 2014 [dostęp 2017-01-05].
  76. M. i R. Friedman, Wolny wybór, Sosnowiec 2009, s. 246-247.
  77. Milton Friedman in a 1966 Newsweek op-ed: the minimum-wage law is a 'monument to the power of superficial thinking' - AEI, „AEI” [dostęp 2017-01-05] (ang.).
  78. Gwarantowana płaca minimalna: nie taki diabeł straszny...Tomasz Borejza, "Le Monde diplomatique – edycja polska", nr 1/2007
  79. Murray Rothbard. Outlawing Jobs: The Minimum Wage, Once More z Making Economic Sense, rozdział 36, [dostęp 2010-06-24].
  80. a b Art Carden, The Hidden Costs of a Minimum Wage, Mises Daily, lipiec 2009, [dostęp 2010-06-24].
  81. David Neumark, The Economic Effects of Minimum Wages (pdf), Show-Me Institute, październik 2006
  82. William Even and David Macpherson, Unequal Harm: Racial Disparities in the Employment Consequences of Minimum Wage Increases (brief), full study (pdf), Employment Policies Institute, maj 2011. [dostęp 2010-06-24].
  83. Podwyżka - czy 100, 200, 500 zł robi różnicę. Gazeta Wyborcza, 2014.
  84. Rząd zamraża podatki. Realnie podatnicy stracą. Gazeta Wyborcza, 2014.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]