Miodnik (ptak)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miodnik
Notiomystis cincta[1]
(Du Bus de Gisignies, 1839)
Samiec
Samiec
Samica
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina Notiomystidae
Driskell, Christidis, Gill, Boles, Barker & Longmore, 2007
Rodzaj Notiomystis[2]
Richmond, 1908
Gatunek miodnik
Synonimy
  • Meliphaga cincta du Bus de Gisignies, 1839[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Miodnik[5] (Notiomystis cincta) – gatunek ptaka należącego do niedawna do rodziny miodojadów, obecnie wydzielanego do monotypowej rodziny miodników[5][6] (Notiomystidae). Gatunek endemiczny występujący w Nowej Zelandii, na Wyspie Północnej i przylegających, przybrzeżnych wyspach, np. na wyspie Kapiti.

Systematyka[edytuj]

Systematyka gatunku jest dyskusyjna. Do niedawna był on przedstawicielem głównie australijskich i nowogwinejskich miodojadów (Meliphagidae). Analiza genetyczna wykazała, że gatunek ten nie jest blisko spokrewniony z miodojadami i ich krewnymi, a z nowozelandzką, endemiczną rodziną Callaeidae[7][8][9]. W 2007 wydzielono go do nowej, „własnej” rodziny wróblowych – Notiomystidae[8][10]. Od miodojadów różni miodnika także gniazdowanie w dziuplach[11].

Morfologia[edytuj]

Miodnik liczy blisko 18 cm długości. Samce ważą 29–42 g, samice – 26–35 g[3]. U przedstawicieli gatunku występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U samców upierzenie głowy, grzbietu i górnej części piersi jest jedwabiście czarne. Białe pióra pokryw usznych mogą być nastroszone. Na piersi czarny obszar ograniczają pióra barwy złotożółtej; również część barkówek przybiera ten kolor. Samica w większości szarobrązowa. Przez jej skrzydło przebiega biały pas. U części samic występują słabo widoczne, białe pokrywy uszne[12].

Ekologia[edytuj]

Miodnik zamieszkuje wszystkie typy lasów, jednak do rozrodu potrzebuje dojrzałych już drzew[12]. Żywi się nektarem, owocami i małymi stawonogami[12][3]. W przypadku ptaków badanych na Little Barrier Island podczas okresu lęgowego jedno ze źródeł pożywienia stanowiły kwiaty metrosiderosa wyniosłego (Metrosideros excelsa)[11].

Prawdopodobnie gniazdowanie w dziuplach stanowi skuteczne zabezpieczenie przed drapieżnikami. Ptaki badane na Little Barrier Island w 1982/83 ani razu nie padły ofiarą drapieżników czy pasożytów lęgowych[11].

Lęgi[edytuj]

Okres lęgowy różni się między poszczególnymi populacjami; ogółem odnotowano lęgi od września do marca[3]. Gniazdo mieści się w dziupli drzewa; jest ono platformą z patyków, na której znajdują się uwite razem w kształt kubeczka części paproci drzewiastych[13]. U ptaków z Little Barrier Island gniazda znaleziono w dziuplach Vitex lucens i metrosiderosie wyniosłym[11]. Miodnik to jedyny znany gatunek ptaka, u którego podczas kopulacji ptaki są zwrócone ku sobie[14][12]. Ogółem są to ptaki monogamiczne, jednak nawet 60% potomstwa danej samicy może pochodzić od samca spoza pary. Niekiedy zdarzają się wymuszone kopulacje. U N. cincta liczba zniesień podczas sezonu dochodzi do 3, jednak możliwe jest odchowanie maksymalnie 2 lęgów[12]. Zniesienie liczy 3–5 jaj, które samica wysiaduje przez około 15 dni[13]. Młode opuszczają gniazdo po 26–28 dniach[11].

Przypisy

  1. Notiomystis cincta, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Notiomystis. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 30 maja 2012]
  3. a b c d Higgins, P., Christidis, L. & de Juana, E.: Stitchbird (Notiomystis cincta). del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive, 2014. [dostęp 26 listopada 2015].
  4. Notiomystis cincta. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  5. a b Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Notiomystidae Driskell, Christidis, Gill, Boles, Barker & Longmore, 2007 - miodniki - Stitchbird (wersja: 2015-05-27). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-11-02].
  6. Frank Gill, David Donsker (red.): Australasian babblers, logrunners, satinbirds, painted berrypeckers, wattlebirds & whipbirds (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-11-02].
  7. Barker et al. 2004
  8. a b Driskell et al. 2007
  9. Ewen et al, 2006
  10. Gregory, A. 2008
  11. a b c d e Gretchen Rasch. the ecology of cavity nesting in the stitchbird (Notiomystis cincta). „New Zealand Journal of Zoology”. 12, s. 637–642, 1985. 
  12. a b c d e Stitchbird Notiomystis cincta. BirdLife International. [dostęp 26 listopada 2015].
  13. a b Stitchbird (Notiomystis cincta). ARKive. [dostęp 26 listopada 2015].
  14. Sue Anderson. Stitchbirds copulate front to front. „Notornis”. 40, s. 14, 1993. 

Bibliografia[edytuj]

  • Barker FK., Cibois A., Schikler P., Feinstein J., Cracraft J. Phylogeny and diversification of the largest avian radiation.. „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”. 30 (101), s. 11040–5, lipiec 2004. DOI: 10.1073/pnas.0401892101. PMID: 15263073. 
  • Driskell, A.C., Christidis, L., Gill, B., Boles, W.E., Barker, F.K., and Longmore, N.W. (2007) A new endemic family of New Zealand passerine birds: adding heat to a biodiversity hotspot. Australian J. Zoology 55 1-6
  • Ewen JG., Flux I., Ericson PG. Systematic affinities of two enigmatic New Zealand passerines of high conservation priority, the hihi or stitchbird Notiomystis cincta and the kokako Callaeas cinerea.. „Molecular phylogenetics and evolution”. 1 (40), s. 281–4, lipiec 2006. DOI: 10.1016/j.ympev.2006.01.026. PMID: 16527495.  pełny tekst PDF
  • Gregory, Angela (2007): Mysterious bird in a league of its own. New Zealand Herald.

Linki zewnętrzne[edytuj]